ifigenia-storyline-istoriogrammi

Ευχαριστώ το ΚΠΕ Δραπετσώνας

2012-01-18T03:51:00.000-08:00

Ευχαριστώ τον υπεύθυνο και τα μέλη του ΚΠΕ Δραπετσώνας και ιδιαίτερα την κα Φόνη Τσιμάκη για την ευγενική πρόσκληση να συμμετάσχω ως επιμορφώτρια στο σεμινάριο που διοργανώνουν στις 2 και 3 Μαρτίου 2012. Πιστεύω ότι θα έχουμε μια δημιουργική συνεργασία!

ΕΥΧΕΣ

2012-01-03T23:48:00.000-08:00

ΚΑΛΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ!

2011-09-22T05:06:00.000-07:00

Καλό ξεκίνημα σε όλους τους εκπαιδευτικούς και τους μαθητές μας. Είθε να έχουμε την ψυχική δύναμη και τη φαντασία να αντιμετωπίσουμε τις πάμπολλες δυσκολίες.

Ευχαριστώ τη σχολική σύμβουλο Πειραιά για την πρόσκληση σε σεμινάριο

2011-05-01T12:25:00.000-07:00

που διοργάνωσε τον Απρίλιο και δυστυχώς δεν μπόρεσα να συμμετάσχω. Πιστεύω ότι η συνεργασία μας πέραν του βιβλίου το οποίο επιμελείται και στο οποίο συμμετέχω με ένα κείμενο σχετικά με την Ιστοριογραμμή, θα διευρυνθεί και σε άλλο επίπεδο.

Ευχαριστώ το ΚΠΕ Έδεσσας για την πρόσκληση συνεργασίας

2011-05-01T12:11:00.000-07:00

Και λυπάμαι που δε μπόρεσα να ανταποκριθώ λόγω άλλης επαγγελματικής μου υποχρέωσης. Επιφυλλάσσομαι για το μέλλον. Εξάλλου έχω επισκεφθεί αρκετές φορές την όμορφη νερένια πόλη και την αγαπώ πολύ αυτή και τους ανθρώπους της και πάντα χαίρομαι να συνεργάζομαι με τα μέλη του ΚΠΕ και την υπεύθυνη κα Θεοδωρίδου Σοφία.

Σύντομο βιογραφικό σημείωμα

2011-02-26T23:47:00.000-08:00

Αποφοίτησα από το Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών του Πανεπιστημίου Αθήνας το 1991. Εργάστηκα στην ιδιωτική εκπαίδευση ως νηπιαγωγός και ως εμψυχώτρια θεατρικού παιχνιδιού και από το 1994 έως το 1996 εργάστηκα στο περιοδικό Νέα Οικολογία όπου μία από τις αρμοδιότητές μου ήταν να είμαι υπεύθυνη της στήλης της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. Το 1997 συμμετείχα στην έκδοση της Ευωνύμου Οικολογικής Βιβλιοθήκης με τίτλο ‘Βιβλιογραφικός Οδηγός για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση’. Συνέχισα τις σπουδές μου στο Πανεπιστήμιο Strathclyde της Σκωτίας από όπου απέκτησα το μεταπτυχιακό τίτλο Master of Philosophy στην Περιβαλλοντική Εκπαίδευση στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση το 1999. Από τότε συμμετέχω με ανακοινώσεις σε επιστημονικά συνέδρια, διεθνή ή πανελλήνια με θέματα σχετικά με την εφαρμογή της διαθεματικής παιδαγωγικής προσέγγισης Ιστοριογραμμής (Storyline) είτε στην Περιβαλλοντική εκπαίδευση είτε γενικά στην εκπαίδευση (Διεθνές και Πανελλήνια Συνέδρια Π.Ε, Ο.Μ.Ε.P., ΕΔΙΦΕ κ.α). Επίσης, διεξάγω βιωματικά σεμινάρια, που απευθύνονται σε εκπαιδευτικούς, αναπτύσσοντας θέματα με την προσέγγιση της Ιστοριογραμμής, κατόπιν πρόσκλησης είτε των Κέντρων Π.Ε, είτε Υπευθύνων Π.Ε, είτε Πανεπιστημιακών Ιδρυμάτων (ΚΠΕ Μουζακίου, Κόνιτσας, Νάουσας, Έδεσσας, Καστοριάς, Καρπενησίου, Λαυρίου, Μελίτης Φλώρινας, Ν.Κίου Αργολίδας, Υπάτης, Βελβεντού, Παν/μια Πατρών και Θεσσαλίας, Υπεύθυνοι Π.Ε Πέλλας, Καβάλας, Μαγνησίας, Εύβοιας κ.α). Το 2000 διορίστηκα ως νηπιαγωγός στη δημόσια εκπαίδευση. Το 2003 συμμετείχα στην έκδοση του ΚΠΕ Μουζακίου ¨Θέματα Π.Ε ΙΙ¨, όπου πρότεινα την Ιστοριογραμμή ως μία μεθοδολογία για τη διδασκαλία περιβαλλοντικών θεμάτων και την ίδια χρονιά συμμετείχα στο Διεθνές Συνέδριο της Ιστοριογραμμής στη Δανία, όπου παρουσίασα τα πρώτα στοιχεία για την εφαρμογή της στην Ελλάδα. Δίδαξα το μάθημα Περιβαλλοντική Εκπαίδευση στο 3^ο ΠΕΚ Αθηνών. Το 2005 εκδόθηκε το βιβλίο μου με τίτλο «Ιστοριογραμμή Storyline: Για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση στο Νηπιαγωγείο και τις πρώτες τάξεις του Δημοτικού» από τις εκδόσεις Ελάτη. Εργάστηκα ως αποσπασμένη νηπιαγωγός στην πρακτική άσκηση του Παιδαγωγικού Τμήματος Προσχολικής εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας. Ολοκληρώνω τη διδακτορική μου διατριβή στο Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας.

Μια ακόμη όμορφη εμπειρία στο ΚΠΕ Υπάτης

2011-02-23T08:36:00.000-08:00

Ευχαριστώ για τη ζεστή φιλοξενία όλα τα μέλη της παιδαγωγικής ομάδας του ΚΠΕ Υπάτης και όλους τους εκπαιδευτικούς για την αξιόλογη συμμετοχή τους.

Νέο βιβλίο για νηπιαγωγούς και δασκάλους στον Πειραιά

2011-02-15T09:34:00.000-08:00

Ευχαριστώ τη σχολική σύμβουλο Πειραιά, κα Καρυδά, για τη διάθεσή της να συμπεριλάβει στο συλλογικό τόμο, που θα εκδοθεί εντός ολίγου, και θα διανεμηθεί στα σχολεία του Πειραιά, κείμενό μου σχετικό με την Ιστοριογραμμή.

Σεμινάριο Ιστοριογραμμής στο ΚΠΕ Υπάτης

2011-02-08T23:33:00.000-08:00

Ευχαριστώ τον υπεύθυνο και την παιδαγωγική ομάδα του ΚΠΕ Υπάτης για την ευγενική τους πρόσκληση να συμμετάσχω στο εισαγωγικό σεμινάριο που διοργανώνουν στις 19 και 20 Φλεβάρη 2011 για εκπαιδευτικούς Α/θμιας και Β/θμιας Εκπ/σης προκειμένου να έρθουν σε μια πρώτη επαφή με τον τρόπο δουλειάς με τα παιδιά, όπως προτείνεται από την Ιστοριογραμμή.

Βιβλίο για εκπαιδευτικούς της Προσχολικής Εκπαίδευσης εν όψει!

2010-10-29T05:31:00.000-07:00

Με πρωτοβουλία της κας Μέλλου Ελένης, σχολικής συμβούλου για την προσχολική εκπαίδευση Ανατ.Αττικής, θα εκδοθεί βιβλίο με εισηγήσεις που αφορούν σε εκπαιδευτικά και παιδαγωγικά θέματα και ένα από αυτά θα αφορά στην Ιστοριογραμμή. Θα ενημερωθείτε σχετικά με την έκδοσή του στο άμεσο μέλλον. Να ευχαριστήσω την κα Μέλλου για την πρωτοβουλία της και για την πρόσκλησή της να συμμετάσχω στο αξιόλογο και πολύτιμο για τους εκπαιδευτικούς αυτό βιβλίο.

Οργανόγραμμα Ιστοριογραμμής για το δίκτυο Γεωμυθολογίας

2010-09-23T02:48:00.000-07:00

Μπορείτε να δείτε μία καλή προσπάθεια που έγινε από εκπαιδευτικούς, οι οποίοι σχεδίασαν ένα οργανόγραμμα με βάση τις αρχές της Ιστοριογραμμής με θέμα τους μύθους. Έχει τίτλο: "Η παιδαγωγική προσέγγιση της Ιστοριογραμμής (Storyline) στην περιβαλλοντική εκπαίδευση : «Φτιάχνω το δικό μου μύθο και εξηγώ…», Βιωματική προσέγγιση της Γεωμυθολογίας με τη μεθοδολογία της ιστοριογραμμής. Προκειμένου να το διαβάσετε μπορείτε να ανατρέξετε στο:

http://www.matia.gr/7/78/7806/7806_4_02.html

ΚΑΛΗ ΑΡΧΗ ΣΕ ΜΑΘΗΤΕΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥΣ!

2010-09-18T13:41:00.000-07:00

Εύχομαι σε όλους τους μαθητές και τους εκπαιδευτικούς ΚΑΛΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ! Θα χαρώ να συνεργαστώ με όσους επιθυμούν και να συμμετάσχω στο έργο τους με όποιο τρόπο θελήσουν.

Συγκίνηση!

2010-04-20T05:11:00.000-07:00

Να ευχαριστήσω και πάλι την κα Θάλεια Καλαμπαλίκη, υπεύθυνη Π.Ε του ν.Εύβοιας για τη θερμή υποδοχή και φιλοξενία καθώς και τους συναδέλφους που συμμετείχαν στο βιωματικό εργαστήριό μου γιατί για μια ακόμη φορά με έκαναν να νιώσω ότι αξίζει τον κόπο να περιπλανιέμαι ανά την Ελλάδα, όποτε μου το επιτρέπουν οι άλλες μου υποχρεώσεις και ανάγκες. Να μοιραστώ με όλους σας ότι ένιωσα μεγάλη συγκίνηση γιατί εκτός του ότι συνάντησα μία συνάδελφο που γνώρισα την πρώτη χρονιά διορισμού μου στην Αίγινα, όλοι όσοι συμμετείχαν εξέφρασαν στο τέλος λόγια εγκάρδια και με μεγάλη συναισθηματική βαρύτητα. Σας ευχαριστώ όλους!!

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΕΝΑ ΒΙΒΛΙΟ

2010-03-19T06:15:00.000-07:00

Είμαι στην ευχάριστη θέση να ανακοινώσω ότι θα συνεργαστούμε με την κα Θάλεια Καλαμπαλίκη, Υπ. ΠΕ του νομού Εύβοιας, η οποία διοργανώνει σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Αιγαίου μία επιστημονική διημερίδα στη Χαλκίδα και θα συμμετάσχω το Σάββατο στις 17 Απρίλη από τις 9 πμ έως τις 1μμ με ένα βιωματικό εργαστήριο. Θα αναπτύξουμε με τους συμμετέχοντες εκπαιδευτικούς της Α/θμιας του νομού ένα περιβαλλοντικό θέμα βασισμένο σε σχετικό βιβλίο. Πρόκειται για έναν τρόπο εφαρμογής της Ιστοριογραμμής και μάλιστα ενδείκνυται για όσους επιθυμούν για πρώτη φορά να την εφαρμόσουν.

Ευχαριστώ την κα Μέλλου

2010-03-03T00:06:00.000-08:00

Θα ήθελα να ευχαριστήσω τη σχολική σύμβουλο Α/θμιας Εκπ/σης Ανατ. Αττικής, κα Μέλλου Ελένη, για την εκδήλωση ενδιαφέροντός της να συνεργαστούμε σε επίπεδο σεμιναρίων για εκπαιδευτικούς Α/θμιας της δικαιοδοσίας της. Έως τώρα δεν τα καταφέραμε, ας ελπίσουμε ότι θα υπάρξει κάποια συνεργασία στο άμεσο μέλλον.

Ευχαριστίες προς το σύλλογο Ζακύνθου

2010-03-02T23:57:00.000-08:00

Ένα μεγάλο ευχαριστώ θα ήθελα να πω στα μέλη του συλλόγου νηπιαγωγών και δασκάλων Ζακύνθου για την ευγενική τους πρόσκληση να πραγματοποιήσω ένα σεμινάριο-βιωματικό εργαστήριο που να απευθύνεται σε νηπιαγωγούς και δασκάλους του νησιού. Δυστυχώς δεν ήταν εύκολο να βρούμε ένα κοινό χρόνο έως τώρα. Ας ελπίσουμε ότι θα τα καταφέρουμε στο άμεσο μέλλον.

2010-02-23T00:10:00.000-08:00

Θα ήθελα να ευχαριστήσω θερμά την κα Καλαμπαλίκη Θάλεια, Υπεύθυνη Π.Ε του νομού Εύβοιας για την πρόσκλησή της να οργανώσουμε ένα σεμινάριο - βιωματικό εργαστήριο για τους εκπαιδευτικούς Α/θμιας του εν λόγω νομού. Ελπίζω να βρούμε έναν κοινό χρόνο για την πραγματοποίηση αυτής της συνεργασίας.

Ευχαριστίες προς τους υπευθύνους Π.Ε της Χίου

2010-02-04T00:53:00.000-08:00

Να ευχαριστήσω θερμά τους υπεύθυνους Π.Ε του όμορφου νησιού μας, της Χίου, για την πρωτοβουλία τους να με προσκαλέσουν στο νησί τους προκειμένου να συμμετέχω σε σεμινάριο που διοργανώνουν. Ας ελπίσουμε ότι θα βρεθεί κοινός χρόνος και γενικότερα χρόνος για να πραγματοποιηθεί αυτή η συνεργασία.

Ανειλημμένες υποχρεώσεις!

2010-01-24T03:45:00.000-08:00

Ζητώ συγνώμη από τον υπεύθυνο και τα μέλη του ΚΠΕ Νάουσας διότι λόγω ανειλημμένων υποχρεώσεων δεν θα μπορέσω να παραβρεθώ στο σεμινάριο που διοργανώνουν στις αρχές Φλεβάρη. Ελπίζω να συνεργαστούμε αργότερα. Τους εύχομαι καλή επιτυχία στην διοργάνωση του σεμιναρίου, γεγονός αναμφισβήτητο βέβαια.

Ευχαριστίες προς τα μέλη του ΚΠΕ Νάουσας

2010-01-12T04:11:00.000-08:00

Ευχαριστώ θερμά τον υπεύθυνο και τα μέλη του ΚΠΕ Νάουσας για την ευγενική τους πρόσκληση να διεξάγω ένα βιωματικό σεμινάριο Ιστοριογραμμής με θέμα τη Γεωργία που θα πραγματοποιήσουν το πρώτο τριήμερο του Φλεβάρη.

ΘΕΡΜΕΣ ΕΥΧΕΣ!!

2009-12-22T11:47:00.000-08:00

ΕΥΧΟΜΑΙ ΣΕ ΟΛΟΥΣ
ΚΑΛΕΣ ΓΙΟΡΤΕΣ ΚΑΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΜΙΑ ΚΑΛΗ ΧΡΟΝΙΑ
ΜΕ
ΥΓΕΙΑ
ΑΓΑΠΗ
ΓΑΛΗΝΗ
ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑ
και
ΣΟΦΙΑ

φωτο Ιφ.Ηλιοπούλου
Μουσείο Μιρο, Βαρκελώνη

Προς τα μελη και τους εκπ/κους στο ΚΠΕ Βελβεντου

2009-12-15T08:04:00.000-08:00

Ακομα μια ομορφη εμπειρια Ιστοριογραμμης μοιραστηκα με τους 50 και πλεον εκπ/κους Α/θμιας και Β/θμιας Εκπ/σης των νομων της Δυτ. Μακεδονιας που για αλλη μια φορα με καλοδεχτηκαν και ολοι μαζι δωσαμε τον καλυτερο εαυτο μας για τη δημιουργια ενος ζεστου κλιματος δημιουργιας και μαθησης που το χαρακτηρισε το κεφι και η συγκινηση. Ευχαριστω τα μελη του ΚΠΕ Βελβεντου για το θερμο τους καλωσορισμα και την αψογη φιλοξενια τους. Με χαρα θα ανταποκριθω στη συνεχιση της συνεργασιας μας!

Σεμινάριο για το κρασί

2009-11-04T08:52:00.000-08:00

Το Σάββατο 5 Δεκέμβρη 2009 πρόκειται να παραβρεθώ στο ΚΠΕ Βελβεντού, κατόπιν πρόσκλησης από τα μέλη του, προκειμένου να αναπτύξω με εκπαιδευτικούς ένα θέμα σχετικό με το κρασί σύμφωνα με τις αρχές της Ιστοριογραμμής

οργανόγραμμα θέματος : ¨Το παιχνιδάδικό μας¨ για αγωγή καταναλωτή

2009-09-18T11:19:00.000-07:00

Μπορείτε να επισκεφθείτε το δικτυακό τόπο της ΟΜΕΠ Αθήνας για να δείτε αναρτημένο το οργανόγραμμα του θέματος "Το παιχνιδάδικό μας¨, που εστιάζει στο ζήτημα της υπερκατανάλωσης και στοχεύει στην αγωγή ενός καταναλωτή με κρίση και περιβαλλοντικές ευαισθησίες. Κάντε κλικ στο:

http://www.omep.gr/athens_Jan_Jun2007.htm

και κατόπιν κλικ στο Storyline 2

Βιωματικό σεμινάριο με θέμα "Η λίμνη"

2009-06-15T08:04:00.000-07:00

Πρόκειται να γνωρίσω την Ιστοριογραμμή σε εκπαιδευτικούς της Μακεδονίας. Το εργαστήρι θα πάρει χώρα στο κέντρο Π.Ε στην Καστοριά. Η λίμνη της αποτελεί την έμπνευσή μου για το θέμα που θα δουλέψουμε. Μία συγκινησιακή εκκίνηση, θα χαλαρώσει τους συμμετέχοντες και θα τους απελευθερώσει την ενέργεια, για να δώσουν τον καλύτερο εαυτό τους σε λίγες ώρες που έχουμε στη διάθεσή μας, για να βιώσουν όλες τις φάσεις-επεισόδια της Ιστοριογραμμής. Τι άλλο από μία θεατρική εκκίνηση! Με βοηθά ο φίλος μου ο Φωτεινούλης, το φιδάκι μου, που έχω φτιάξει η ίδια και που έχω μαζί μου στην τάξη και σε όλα τα σεμινάρια.

Στέκομαι στο κέντρο της αίθουσας, να είμαι ορατή από όλους και μένω ακίνητη. Οι φωνές καταλαγιάζουν και τα βλέμματα όλων στρέφονται πάνω μου με ενδιαφέρον και απορία. Ξεκινάω ένα διάλογο με το Φωτεινούλη, ο οποίος γέρνει στον ώμο μου κοιμισμένος.
- Ε, ξύπνα!
- Α, γεια σας. Σαν να με πήρε λιγάκι ο ύπνος. Ξέρετε ποιος είμαι εγώ; Είμαι το τέρας της Λοχ Νες. Χα χα! Αστειεύομαι βέβαια. Μοιάζω εγώ για τέρας, τόσο γλυκός που είμαι; Ε; Το όνομά μου είναι Φωτεινούλης και λατρεεεύω τις λίμνες. Γι’αυτό μόλις άκουσα από την Ιφιγένεια ότι θα κάνατε εδώ κάτι σχετικό με λίμνες, βρήκα την ευκαιρία και….χώθηκα στην τσάντα της. Και να’μαι εδώ. Μα πες μας Ιφιγένεια τι πρόκειται να κάνουμε;
- Αγαπημένε μου Φωτεινούλη, θα ακούσουμε ένα μουσικό κομμάτι από τη ¨Λίμνη των Κύκνων¨ του Τσαϊκόφσκυ, που τόσο σου αρέσει και θα ζητήσω από όλους να χαλαρώσουν, να αφεθούν στην καταπληκτική αυτή μουσική, να αφήσουν εικόνες να περάσουν από μπροστά τους, ήχους, μυρωδιές, γεύσεις να τους πλημμυρίσουν. Καταπληκτικά, κι εγώ θα πιάσω μία γωνιά για να απολαύσω το αγαπημένο μου κομμάτι.

Η μουσική αρχίζει, τα φώτα χαμηλώνουν και …όλοι παραδίνονται στη μαγεία της μουσικής. Η ατμόσφαιρα γίνεται συγκινησιακή και η συνέχεια ξετυλίγεται ως εξής. Η μουσική σβήνει, τα φώτα ανάβουν και επιστροφή στην πραγματικότητα. Ρωτώ:
¨Τι σας έρχεται στο νου όταν ακούτε τη λέξη Λίμνη;¨ ΄Ενας καταιγισμός ιδεών προκύπτει και εγώ καταγράφω σε ένα μεγάλο χαρτί.
-Ψάρια, έντομα, βατράχια, κάστορες, καλαμιές, νούφαρα, βάρκες, πουλιά, βίδρες, ψαράδες, οικισμός, κωπηλάτες, βράχια, σκουπίδια, λύματα, βότσαλα, όστρακα, άμμος, αέρας, ήλιος, ομίχλη, φεγγάρι.
¨Τι λέτε να φτιάξουμε την εικόνα μιας λίμνης και να την στήσουμε σε αυτό το ταμπλώ;¨ Έχω ήδη φτιάξει ένα υπόβαθρο σε ένα ταμπλώ διαστάσεων περίπου 6μ επί 2 μ στο οποίο έχω φτιάξει ουρανό από γαλάζιο γκοφρέ χαρτί και μία λίμνη με μπλε χαρτί του μέτρου. Η υπόλοιπη επιφάνεια είναι καλυμμένη με μπεζ χαρτί του μέτρου. Εξηγώ ότι η λίμνη είναι κομμένη εγκάρσια, μπορούμε δηλαδή να δούμε ό,τι υπάρχει μέσα σε αυτή. Θίγουμε την έννοια της προοπτικής ώστε να τοποθετηθούν σωστά όλα τα στοιχεία.

¨Τι υπάρχει σε ένα οικοσύστημα λίμνης;¨ ρωτώ και τους τραβώ την προσοχή στη λίστα όπου έχω καταγράψει τις ιδέες τους. Ομαδοποιούν τα στοιχεία στις εξής κατηγορίες: πανίδα (ψάρια, πουλιά), χλωρίδα(φυτά), φυσικά στοιχεία και στοιχεία ανθρώπινης παρέμβασης. Τους ζητώ να χωριστούν σε τέσσερις ομάδες και κάθε μια αναλαμβάνει μία κατηγορία στοιχείων για να κατασκευάσει και να συμβάλλει στη δημιουργία του σκηνικού της λίμνης, που είναι το πρώτο επεισόδιο της Ιστοριογραμμής. ¨Πού βρίσκεται η λίμνη σας και σε ποια εποχή;¨ είναι η επόμενη ερώτηση που τους απευθύνω. Μα πού αλλού; Πρόκειται για τη φθινοπωρινή όψη της λίμνης της Καστοριάς. Ξεκινάμε λοιπόν από το τοπικό περιβάλλον, από το οποίο έχουν γνώσεις και εμπειρίες. Το ίδιο συμβαίνει και με τα παιδιά.

Εφαρμόζω τη διανομή ρόλων μέσα στην ομάδα, στοιχείο που υιοθέτησα από τον κύριο Νεόφυτο Χαραλάμπους, εισηγητή της συνεργατικής μάθησης. Αναθέτω στα μέλη των ομάδων να αναλάβουν τους εξής ρόλους: α)του συντονιστή, ο οποίος θα συντονίζει την εργασία στην ομάδα, β)του προμηθευτή που θα είναι υπεύθυνος να εφοδιάσει την ομάδα του με τα απαραίτητα υλικά που θα αποφασίσουν από κοινού, γ) του χρονομέτρη, ο οποίος θα υπενθυμίζει στη ομάδα του τον διαθέσιμο χρόνο για να ολοκληρώσουν την εργασία τους, δ)του γραμματέα, ο οποίος αναλαμβάνει να γράφει και τέλος ε)του παρουσιαστή, ο οποίος θα παρουσιάζει το αποτέλεσμα της εργασίας της ομάδας του στις άλλες ομάδες.

Η πρώτη ομάδα αναλαμβάνει να δημιουργήσει πουλιά και ψάρια της λίμνης, η δεύτερη δέντρα, φυτά, λουλούδια, η τρίτη ήλιο, σύννεφα, βροχή και άλλα φυσικά στοιχεία και η τέταρτη, βάρκα, σπιτάκι στη λίμνη, παγκάκια και κάποια πεταμένα σκουπίδια. Τους εξηγώ ότι μπορώ να καλέσω έναν από την ομάδα των ζώων και να του ζητήσω να μου σχεδιάσει ένα ζώο. Τον βοηθάω με ερωτήσεις όπως πώς είναι τα μάτια του, τα αυτιά του, τα χέρια του, τα πόδια του κ.α. Αν δεν γνωρίζει ή δεν μπορεί να φανταστεί τον ρωτώ πού μπορεί να μάθει. Και τον παρακινώ να ψάξει σε βιβλία, βιντεοκασέτες, στο διαδίκτυο. Η έρευνα προκύπτει ως ανάγκη του και έχει νόημα για αυτόν που την διεξάγει. Ορίζω ως χρόνο μισή ώρα για να ολοκληρώσουν αυτή τη δραστηριότητα.

Η κάθε ομάδα τοποθετεί τις δημιουργίες της στο ταμπλώ σε κατάλληλη θέση και λαμβάνοντας υπ’όψιν τα στοιχεία που έχουν τοποθετήσει ήδη οι άλλοι. Ο ένας συμπληρώνει τον άλλον και έτσι προκύπτει το ολοκληρωμένο έργο, που είναι μια υπέροχη φθινοπωρινή όψη της λίμνης, όπως τη φαντάστηκαν οι συγκεκριμένοι άνθρωποι τη συγκεκριμένη στιγμή μέσα από την αλληλεπίδραση που υπάρχει μεταξύ τους. Άχρηστα χαρτόκουτα και παλιές εφημερίδες μετατρέπονται σε πολύχρωμα ψάρια, κουβάρια μαλλιού και σύρμα πίπας γίνονται κύκνοι, σύρματα πίπας γίνονται νούφαρα και δίχτυα, ενώ χαρτόκουτα τροποποιούνται σε σύννεφα και καλύβες. ¨Ωραίο, ε;¨ καμαρώνει κάποιος στην ομάδα του. Πρόκειται για ένα οπτικοποιημένο κείμενο, που οι ίδιοι δημιούργησαν και έχει νόημα για αυτούς.

Κατόπιν ζητώ από κάθε ομάδα να γράψει τρεις λέξεις σε ξεχωριστές καρτέλες με τις οποίες να χαρακτηρίζουν τη λίμνη τους. Όταν γράψουν τις λέξεις τους τις τοποθετούν στο ταμπλώ και τις διαβάζουμε. ¨ΕΛΠΙΔΑ, ΦΑΝΤΑΣΙΑ, ΣΟΦΙΑ, ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ, ΖΩΗ, ΚΙΝΗΣΗ κ.α ¨
Στην τάξη μπορώ να ξεκινήσω λεκτικά παιχνίδια με τις λέξεις που γράφουν ή λένε τα παιδιά και εγώ τις γράφω αντί αυτών στις καρτέλες (στο νηπιαγωγείο), όπως ας πούμε τους ζητώ να βρούν τις λέξεις που έχουν την ίδια σημασία (ομώνυμες) ή την αντίθετη ή λέξεις που αρχίζουν από το ίδιο γράμμα. Επίσης, μπορώ να τους βοηθήσω να ¨διορθώσουν¨ μία λέξη αν δεν την έχουν διατυπώσει σωστά.

Με αφορμή και ερέθισμα το οπτικοποιημένο κείμενο με θέμα τη λίμνη τους ζητώ να συνθέσουν ένα ποίημα, ένα ποίημα των αισθήσεων. Τους δίνω τη φόρμα πάνω στην οποία θα δημιουργήσουν. Φτιάχνουν προτάσεις ξεκινώντας με το ρήμα που αντιστοιχεί στις πέντε αισθήσεις μας και συνεχίζουν με επίθετο και ουσιαστικό, ακολουθεί σύνδεσμος ή πρόθεση και συνεχίζουν πάλι με επίθετο και ουσιαστικό. Οι διοργανωτές του σεμιναρίου έχουν μπει τόσο στο κλίμα, που παίρνουν την πρωτοβουλία και βάζουν το μουσικό κομμάτι «Η λίμνη των κύκνων» να παίζει για να εμπνέονται τα μέλη των ομάδων και να διατηρηθεί το πολύ ομαδικό και δημιουργικό κλίμα που δημιουργήθηκε. Ο παρουσιαστής κάθε ομάδας διαβάζει το ποίημα της ομάδας του μπροστά στο σκηνικό της λίμνης.

Βλέπω κάτασπρους κύκνους και πράσινους βατράχους
Ακούω απαλό θρόισμα και ρυθμικό πετάρισμα
Αγγίζω ξύλινες βάρκες και τα σχισμένα δίχτυα
Μυρίζω τη φθινοπωρινή αύρα και το βρεγμένο χώμα
Γεύομαι την ομορφιά της ζωής και το μελαγχολικό ορίζοντα

Βλέπω ψιλόλιγνα καλάμια και όμορφα πουλιά
Ακούω ανήσυχα βατράχια και δυνατό αγέρι
Αγγίζω δροσερό νερό και βελουδένια νούφαρα
Μυρίζω μουσκεμένα φύλλα και χώμα νωπό
Γεύομαι τα φρέσκα ψάρια και τη γλυκειά ζωή
¨Πολύ ωραίο¨επιβραβεύουν οι υπόλοιπες ομάδες.

Βλέπω την αρμονική συμβίωση στη γαλάζια λίμνη
Ακούω ανήσυχα φτερουγίσματα από πεινασμένους γλάρους
Μυρίζω το νοτισμένο χώμα στη φθινοπωρινή όχθη
Αγγίζω τα ξερά φύλλα των γέρικων πλατάνων
Γεύομαι την ήρεμη ζωή, τα φρέσκα ψάρια και τον όμορφο ψαρά.

Ενθουσιασμός εκφράζεται από τα μέλη της ομάδας. Το αστείο είναι ότι το διαβάζει άντρας και οι γυναίκες της ομάδας σχολιάζουν: ¨ήθελε να το βγάλουμε, αλλά δεν τον αφήσαμε¨

Βλέπω γαλάζια οράματα σε ονειρεμένη λίμνη
Ακούω την υγρή σιωπή σε καθάριους ήχους
Αγγίζω τα απαλά φτερά των λ ευκών κύκνων
Μυρίζω τη νοτισμένη γη και τα υγρά τα φύλλα
Γεύομαι την ώρα τη γλυκειά στα απαλά του χείλη
Α!α! α! και χειροκρότημα ακούγεται.

¨Τι σκέφτεστε για την εικόνα της λίμνης; Ποια θα ήταν η διαφορά αν απλά κρεμούσα μία αφίσα λίμνης αντί να δημιουργήσετε εσείς αυτό το σκηνικό;¨
Όλοι μιλούν για τη χαρά της δημιουργίας και της συνεργασίας που βίωσαν, για τη συναισθηματική τους εμπλοκή και για το αίσθημα της ιδιοκτησίας που νιώθουν για τη λίμνη τους. Έτσι προκύπτει από τους ίδιους τους συμμετέχοντες μία θεμελιώδης αρχή της Ιστοριογραμμής, η συναισθηματική εμπλοκή και το αίσθημα της ιδιοκτησίας. Έτσι έχει ολοκληρωθεί το πρώτο επεισόδιο της ιστορίας μας, που σχετίζεται με τη δημιουργία του σκηνικού της ιστορίας και την τοποθέτησή του στο χώρο και το χρόνο.

Καιρός να ζωντανέψουμε λίγο τη λίμνη μας. ¨Ποιοι μπορεί να ζουν στη λίμνη; Τι μπορεί να κάνουν;¨ είναι η επόμενη ερώτηση-κλειδί που μας εισάγει στο δεύτερο επεισόδιο που έχει να κάνει με τη δημιουργία χαρακτήρων. Καταγράφω τις απαντήσεις τους. Βαρκάρηδες, ζωγράφοι, περιπατητές, κυνηγοί, φυσιολάτρες, ερωτευμένα ζευγαράκια, πάπιες, κύκνοι κ.α. Ζητώ κάθε ομάδα να διαλέξει ένα χαρακτήρα και να γράψει το βιογραφικό του, το οποίο θα έχει αφηγηματική μορφή και θα είναι γραμμένο σε πρώτο πρόσωπο. Απαραίτητα στοιχεία είναι το όνομα, η ηλικία, το επάγγελμα, τα ενδιαφέροντα και τρεις λέξεις για την προσωπικότητά του.

Ο παρουσιαστής κάθε ομάδας διαβάζει σε πρώτο πρόσωπο το βιογραφικό του ήρωα που έχει αναλάβει και τότε αρχίζει το μπλέξιμο. Ήδη δημιουργούνται σχέσεις μεταξύ των ηρώων, συνεργατικές ή αντιθετικές. Όμως ας αφήσουμε τη συνέχεια να μας επαληθεύσει.

Παρουσιαστής Α ομάδας
-Είμαι ο Θοδωρής ο κυνηγός παπιών. Εδώ και 30 χρόνια περπατώ στα πλακόστρωτα σοκάκια της Καστοριάς, που οδηγούν στην πλανεύτρα λίμνη. Οι ήχοι και τα χρώματα του φθινοπώρου με βοηθούν να ψάξω να βρω λέξεις, εικόνες. Αντικρύζοντάς τη, νιώθω να’ναι το αίνιγμα του χρόνου, κάτι που αγνοώ, είναι ωραία σαν ιστός που υφαίνεται, σα φωτιά που με καίει και δε φαίνεται. Στο βάθος του μυαλού μου τρέχει ένα άλογο, με παρασύρει, το ακολουθώ και ελπίζω να βρω αυτό που ποθώ.

Παρουσιαστής Β ομάδας
-Είμαι ο Μακροβουτηχτής, ο αγριόπαπιος. Πιπίνι λόγω ηλικίας. Είμαι πρώτος στις βουτιές και στις σούζες στο νερό. Έχω στενές σχέσεις με τη λίμνη, σχέσεις ζωής. Χωρίς να περιαυτολογώ, έχω έξυπνο μυαλό, παράστημα αθλητικό και τολμάω και μπορώ

Παρουσιαστής Γ ομάδας
Είμαι ο Αντώνης ο βαρκάρης, ο Σερέτης. Εδώ και 43 χρόνια ζω και ψαρεύω ακούραστα στη λίμνη της Καστοριάς. Τις Κυριακές φλερτάρω τις γυναίκες και στη συνέχεια κάθομαι μπροστά στο καβαλέτο και ζωγραφίζω τις ομορφιές της φύσης. Είμαι εργατικός πολύ, φιλότιμος, μ’αρέσει λίγο το ποτό και οι καλοί μεζέδες.

Παρουσιαστής Δ ομάδας
Είμαι ο Ορφέας. Είμαι 20 χρονών και είμαι μουσικός. Η σχέση μου με τη λίμνη είναι ερωτική. Τα ενδιαφέροντά μου –μην τρομάξετε- έρωτας, έρωτας, έρωτας. Κι αν δεν παινέψεις το σπίτι σου, θα πέσει να σε πλακώσει, είμαι ρομαντικός, ευαίσθητος και συναρπαστικός.
Είμαι η Ευρυδίκη, 27 χρονών. Ασχολούμαι με τα οικιακά. Το χόμπυ μου είναι να πλένω τα ρούχα στη λίμνη. Εκεί συναντιέμαι με τον Ορφέα και είμαι για αυτόν όμορφη, προκλητική και έμπειρη.

Είναι σημαντικό εδώ να αναφέρω την περηφάνια με την οποία παρουσίαζαν το δικό τους ήρωα.

Στο συγκεκριμένο βιωματικό εργαστήριο ο χρόνος μας πιέζει και έτσι παρακάμπτουμε την ερώτηση-κλειδί ¨Τι θα λέγατε να φτιάξετε τις φιγούρες των ηρώων σας;¨ Τους εξηγώ ότι εφοδιάζουμε τα παιδιά με τα απαραίτητα υλικά όπως κομμάτια από υφάσματα και μαλλιά, σύρμα πίπας, χαρτόνια και χρώματα κ.α και τους αφήνουμε να δημιουργήσουν. Μπορούμε να τους δώσουμε έτοιμα σχήματα όπως κύκλους, τετράγωνα, ορθογώνια και τρίγωνα για να συνθέσουν το σώμα των ηρώων τους. Απαραίτητη προϋπόθεση πριν ξεκινήσει η διαδικασία είναι να τους δώσουμε μία κλίμακα για το μέγεθος των κατασκευών. Έτσι, τους εξηγούμε ότι ένας όρθιος χαρακτήρας δεν υπερβαίνει το μέγεθος του χαρτιού Α4. Τους δίνουμε τον απαραίτητο χρόνο για να ολοκληρώσουν τη δραστηριότητα αυτή και περιμένουμε τα αποτελέσματα.
Έχοντας τώρα τη φιγούρα του κάθε χαρακτήρα, τους ζητούμε να γράψουν μια μικρή ιστορία για τον ήρωά τους, βασιζόμενοι στο βιογραφικό του και να την παρουσιάσουν.

Έτσι ολοκληρώνεται το δεύτερο επεισόδιο της ιστορίας που συνδέεται με τη δημιουργία των ηρώων της ιστορίας, ανθρώπων ή ζώων ή ακόμα φυσικών στοιχείων.

¨Τι μπορεί να συμβεί στο τοπίο αυτό;¨ είναι η επόμενη ερώτηση που απευθύνω στις ομάδες. Γράφω τις ιδέες τους.
«Πνιγμός, βλάβη του βιολογικού καθαρισμού, κυνηγός σκοτώνει κύκνους, χρήση δυναμίτη, απαγορευμένο ψάρεμα, ανεφοδιασμός αεροπλάνου, εμφάνιση τουριστικού καραβιού, μυστηριώδης εξαφάνιση παπιών» είναι κάποιες από τις απαντήσεις τους.

Τους προτρέπω να επιλέξουν μία και να αρχίζουν την ιστορία ένας-ένας. Βέβαια στη συνέχεια περιπλέκεται και άλλο συμβάν και άλλο ανάλογα με τη φαντασία των συμμετεχόντων. ¨Ας ζωντανέψουμε την ιστορία¨ τους παροτρύνω και μετά την συγκατάθεσή τους προχωρούμε στο μοίρασμα των ρόλων. Το σκηνικό του έργου είναι έτοιμο. Με πολύ λίγα αξεσουάρ και πολλή φαντασία γίνονται τα κοστούμια και το έργο ξεκινά. Ένα καλάθι με ρούχα και ένα μαντήλι για την Ευρυδίκη που πηγαίνει στη λίμνη για να πλύνει, μία αυτοσχέδια κιθάρα για τον Ορφέα, το μουσικό και αγαπημένο της Ευρυδίκης, ένα στόμα πάπιας φτιαγμένο από χαρτόνι για την πάπια το Μακροβουτηχτή, ένα καβαλέτο για τον Αντώνη το βαρκάρη το Σερέτη, που τις ελεύθερες ώρες του ζωγραφίζει τις ομορφιές της φύσης, μία απόχη και ένα καπέλο για τον κυνηγό παπιών.

Παίζουν με χιούμορ και μας κάνουν να γελάσουμε και να συγκινηθούμε. Όμως πάνω από όλα να νιώσουμε την ικανοποίηση ότι όλοι μαζί δημιουργήσαμε ένα όμορφο αποτέλεσμα και το σημαντικότερο είναι ότι ζήσαμε και μοιραστήκαμε όμορφες και δημιουργικές στιγμές.

ΘΕΜΑ: «Η Θάλασσα»

2009-06-06T08:42:00.000-07:00

Ένα διαφορετικό κοινό με άλλη δυναμική, σε μια άλλη πόλη, την Πάτρα, ένα άλλο θέμα που αφορά περισσότερο στο τοπικό περιβάλλον, «Η θάλασσα», μία διαφορετική εκκίνηση. Στόχος μου είναι να συγκεντρώσω τα βλέμματα και να επικεντρώσω πάνω μου την προσοχή όλων για να εισάγω το θέμα. Στέκομαι σε ένα περίβλεπτο σημείο, μένω σιωπηλή και ακίνητη έως ότου όλοι κάνουν το ίδιο και με κοιτούν. Τη στιγμή εκείνη ξεκινώ να απαγγείλω ένα ποίημα του Σεφέρη που αναφέρεται στη θάλασσα.

¨Ποιες εικόνες σας έρχονται στο νου όταν ακούτε τη λέξη θάλασσα; Ποιοι ήχοι, ποιες μυρωδιές, ποια χρώματα, ποιες γεύσεις αναδύονται από μέσα σας;¨, ρωτώ όλους. Πρόκειται για εκπαιδευτικούς όλων των βαθμίδων, φοιτητές ή εν ενεργεία, ένα ενδιαφέρον μείγμα ανθρώπων δηλαδή.

Η ενότητα καταιγισμού ιδεών που υπάρχει στην Ιστοριογραμμή και όχι μόνο, στοχεύει στη διερεύνηση των γνώσεων, εμπειριών και συναισθημάτων που ήδη έχουν οι «μαθητές». Οι ιδέες που καταθέτει το σύνολο των ατόμων δεν είναι μόνο το άθροισμα των ιδεών του καθενός, αφού παρεμβαίνει και η δυναμική της ομάδας. Αυτό που έχω να κάνω εγώ ως εκπαιδευτικός είναι να βοηθήσω τους μαθητές να οργανώσουν τις γνώσεις τους. Τους παροτρύνω να δούμε ξεχωριστά κάθε άποψη που είναι καταγραμμένη σε μία μεγάλη επιφάνεια και να προσπαθήσουμε να την ομαδοποιήσουμε.

Αφότου ομαδοποιήσουμε τα δεδομένα μας, αυτόματα έχουμε τον αριθμό των ομάδων που ζητώ από αυτούς να δημιουργήσουν. ¨Θα έχουμε την ευκαιρία να δημιουργήσουμε το δικό μας θαλασσινό τοπίο. Μοιραστείτε σε ομάδες που η καθεμιά θα αναλάβει μία από τις κατηγορίες που καταγράψαμε. Τους παρουσιάζω το υπόβαθρο του ταμπλώ στο οποίο έχω βάλει στη βάση ένα μπλε χαρτί του μέτρου με άμμο πάνω σε αυτό που παριστάνει το βυθό της θάλασσας. Στο πάνω μέρος έχω βάλει γαλάζιο γκοφρέ χαρτί για ουρανό. Συζητάμε την έννοια της προοπτικής που πρέπει να έχουν υπ΄ όψιν τους κατά την κατασκευή των στοιχείων, ώστε τα μεγαλύτερα να μπουν μπροστά ενώ τα μικρότερα στο βάθος.

Η μία ομάδα αναλαμβάνει τα φυτά που υπάρχουν μέσα και έξω από τη θάλασσα, η άλλη τα ψάρια, η τρίτη την ανθρώπινη παρέμβαση πχ σκουπίδια, ψαρόβαρκα, φάρο και η τέταρτη τα φυσικά στοιχεία. Συζητάνε στις ομάδες τους τι ακριβώς θα φτιάξουν και το ανακοινώνουν στις υπόλοιπες. Οι προμηθευτές εφοδιάζουν τις ομάδες τους με τα απαραίτητα υλικά, τα οποία φροντίζω να είναι όσο το δυνατόν υλικά από τη φύση και «άχρηστα» πχ χαρτόκουτα, εφημερίδες, τσόφλια από ξηρούς καρπούς κ.α. Η φαντασία τα μετέτρεψε σε μικρά αριστουργήματα. Οι εφημερίδες έγιναν καταπληκτικά ψάρια.

Οι ομάδες τοποθετούν τις δημιουργίες τους πάνω στο ταμπλώ και το αποτέλεσμα είναι εξαιρετικό. Τους ζητώ στη συνέχεια να χαρακτηρίσουν το θαλασσινό τους τοπίο με τρεις λέξεις γραμμένες ξεχωριστά σε καρτέλες και να τις κολλήσουν σε όποιο σημείο θέλουν. Ο παρουσιαστής από κάθε ομάδα διαβάζει δυνατά τις λέξεις της ομάδας του. Τονίζεται και εδώ η αξία της άμεσης συμμετοχής, του συνολικού αποτελέσματος, της προσωπικής δημιουργίας και κατά συνέπεια της συναισθηματικής εμπλοκής και του αισθήματος ιδιοκτησίας που νιώθουν οι συμμετέχοντες μετά το πέρας της όλης διεργασίας κατασκευής του σκηνικού.

¨Είναι ώρα να κατοικηθεί το όμορφο τοπίο μας. Ποιοι νομίζετε ότι μπορούν να ζουν σε αυτό το μέρος;¨ Πολλές ιδέες ακούγονται όπως ψαράδες, περιηγητές, παραθεριστές κ.α., τις οποίες καταγράφω σε ένα χαρτί. ¨Ποιόν χαρακτήρα επιλέγετε κάθε ομάδα για να του φτιάξετε τη φιγούρα;¨. Η μία ομάδα διαλέγει έναν παραθεριστή, η δεύτερη ένα βιολόγο, η τρίτη ομάδα διαλέγει ένα ψαρά…… Πώς μοιάζει; Μπορείτε να φτιάξετε τη φιγούρα του; Τους δίνω την κλίμακα χωρίς περιορισμό για το αν θα είναι επίπεδοι ή τρισδιάστατοι οι ήρωές τους. Και όντως υπήρξε μία ποικιλία ευφάνταστη που εξέπληξε και τους ίδιους.

¨Φτιάξτε ένα βιογραφικό για τον ήρωά σας. Δώστε του τα εξής στοιχεία: όνομα, ηλικία, επάγγελμα, ενδιαφέροντα και τρία χαρακτηριστικά της προσωπικότητάς του. Έπειτα να μας τον παρουσιάσετε λέγοντας και τη μικρή του ιστορία στην οποία θα έχετε ενσωματώσει τα στοιχεία του.¨ Έπρεπε να δείτε την ευχαρίστηση και την ικανοποίηση που ήταν ζωγραφισμένη στα πρόσωπά τους όταν παρουσίαζαν στις υπόλοιπες ομάδες τον ήρωά τους. Σηκώνονταν δύο από κάθε ομάδα, ο ένας κρατούσε τη φιγούρα και ο άλλος διάβαζε το βιογραφικό του με τη μορφή μικρής ιστορίας. Όταν τέλειωνε η παρουσίαση, ακούγονταν χειροκροτήματα από τις ομάδες που άκουγαν. Πολλοί από τους συμμετέχοντες είναι καθηγητές δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και είχαν έρθει αντιμέτωποι για πρώτη φορά με κάποιο ταλέντο τους και ήταν καταγοητευμένοι.

Στη συνέχεια τους ζητώ να φανταστούν κάποια ευχάριστα ή δυσάρεστα γεγονότα που μπορεί να συμβούν σε αυτό το τοπίο. Οι ιδέες καταγράφονται και όλοι μπορούν να έχουν οπτική επαφή με αυτές. Κάθε ομάδα επιλέγει ένα συμβάν και γράφει μία ιστορία, στην οποία εμπλέκονται οι χαρακτήρες όλων των ομάδων. Έχουν περίπου μισή ώρα για να φτιάξουν την ιστορία τους την οποία θα παρουσιάσουν στο τέλος στους υπόλοιπους.

ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ

2009-05-26T07:32:00.000-07:00

Θα ήθελα να ευχαριστήσω θερμά όσους δείχνουν το ενδιαφέρον τους για τον τρόπο αυτό εργασίας με τα παιδιά αλλά και τους ενήλικες είτε προσκαλώντας με στα μέρη τους για σεμινάρια είτε εκφράζοντας την επιθυμία να συμμετάσχουν σε σεμινάρια. Ελπίζω να μπορέσω να ανταποκριθώ στο κάλεσμά τους.

Ανάπτυξη θέματος "Οι χοντρές κυρίες" για τα απορρίμματα

2009-05-19T22:31:00.000-07:00

Μπορείτε να επισκεφθείτε την παρακάτω ιστοσελίδα του ΚΠΕ Έδεσσας στην οποία έχει αναρτηθεί το οργανόγραμμα δηλαδή ο πίνακας ανάπτυξης του θέματος "Οι χοντρές κυρίες", το οποίο εστιάζει στο ζήτημα των απορριμμάτων και της διαχείρισής τους. Είναι ένα θέμα βασισμένο στο ομώνυμο βιβλίο του Δημήτρη Κάσσαρη. Σχεδίασα αυτό το οργανόγραμμα θέματος για το Εθνικό Θεματικό δίκτυο "Τα απορρίμματα: τα χρήσιμα...άχρηστα" εφόσον μου εζητήθη από τα αγαπητά μέλη του ΚΠΕ Έδεσσας και δη της υπεύθυνης του ΚΠΕ κας Θεοδωρίδου Σοφίας .

Κάντε κλικ στο:

http://kpe-edess.pel.sch.gr/images/eggrafa/Iliopoyloy%20-aporrimmata.pdf

ΠΡΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥΣ ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

2009-05-04T07:08:00.000-07:00

Όσοι/ες δάσκαλοι/ες ξένης γλώσσας ενδιαφέρονται για να γνωρίσουν πώς η Storyline Ιστοριογραμμή χρησιμοποιείται για τη διδασκαλία δεύτερης γλώσσας και επιθυμούν να ανταλλάσσουν εμπειρίες με συναδέλφους τους στο εξωτερικό, παρακαλούνται να επικοινωνήσουν μαζί μου ηλεκτρονικά ή μέσω ιστολογίου για να τους φέρω σε επαφή με το άτομο που δημιουργεί το αντίστοιχο forum.

Εισήγηση για Ιστοριογραμμή σε σεμινάρια εκπ/κών

2009-04-11T10:18:00.000-07:00

Ιστοριογραμμή (Storyline): μια διαθεματική προσέγγιση για την αναπτυξη Περιβαλλοντικων θεματων

ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΥ ΙΦ.

Νηπιαγωγός –Μaster στην Π.Ε – Υποψήφια Διδάκτωρ στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, Παιδαγωγικό Τμήμα Προσχολικής Εκπαίδευσης

e-mail: ifigeniailiopoulou@yahoo.gr @ ifiliop7@gmail.com

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Είναι κοινώς αποδεκτό το γεγονός ότι το υπάρχον εκπαιδευτικό σύστημα δεν είναι σε θέση να προσελκύσει το ενδιαφέρον του μαθητή, δεν δύναται να πείσει δηλαδή το μαθητή ότι το σχολείο τον αφορά, ότι είναι δική του υπόθεση, στην οποία μπορεί ο ίδιος να συμμετέχει στη διεργασία μάθησής του, να συγκινείται από ό,τι συμβαίνει εντός κι εκτός σχολικής αίθουσας κι όχι απλά να είναι παθητικός δέκτης αυτής. Αν το σύγχρονο σχολείο ως θεσμός δεν ανταποκριθεί στις νέες ανάγκες των παιδιών της εποχής μας, που θέλουν να συνδέεται η δική τους ζωή με ό,τι μαθαίνουν κι όχι αναγκαστικά να αποκτούν ασύνδετες πληροφορίες, που δεν καταλαβαίνουν σε τι θα τους χρειαστούν στη μελλοντική τους ζωή φοβάμαι ότι η εκπαιδευτική πραγματικότητα θα αποτυπώνεται με όλο και πιο σκούρα χρώματα.

Πόσο πιο μεγάλη διάσταση αποκτά ο παραπάνω προβληματισμός όταν αναφερόμαστε στους νεαρούς μαθητές του νηπιαγωγείου και του δημοτικού σχολείου και οφείλουμε ως εκπαιδευτικοί να εξασφαλίσουμε η φοίτησή τους αυτή να είναι από τις πιο όμορφες εμπειρίες της ζωής τους, η οποία θα τους προδιαθέσει θετικά για την μετέπειτα θητεία τους στις υπόλοιπες βαθμίδες της εκπαίδευσης. Επιπλέον, πόσο σημαντικός είναι ο παραπάνω προβληματισμός όταν μιλάμε για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση, που από τη φύση της είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την ίδια τη ζωή των παιδιών και τις διάφορες εκφάνσεις του κόσμου που τα περιβάλλει. Επομένως, η υιοθέτηση διεπιστημονικών-διαθεματικών προσεγγίσεων για τη διδασκαλία και μάθηση θεμάτων που άπτονται του Περιβάλλοντος θεωρείται αναγκαία. Μία τέτοια διεπιστημονική–διαθεματική προσέγγιση, την Ιστοριογραμμή (Storyline) θα επιχειρήσει να παρουσιάσει η παρούσα εισήγηση και να την καταστήσει πιο σαφή μέσα από την παράθεση ενός παραδείγματος.

2. ΟΡΙΣΜΟΣ – ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ

Η Ιστοριογραμμή μπορεί να ορισθεί ως ένας τρόπος οργάνωσης της γνώσης που επιθυμούμε ως εκπαιδευτικοί να δομήσουν οι μαθητές μας, ενοποιώντας διάφορα γνωστικά αντικείμενα του Αναλυτικού Προγράμματος, έτσι ώστε η διαδικασία διδασκαλίας και μάθησης να έχει νόημα και ενδιαφέρον για αυτούς. Το ίδιο της το όνομα, Ιστοριογραμμή μαρτυρά το χαρακτηριστικό της γνώρισμα, που τη διαφοροποιεί από άλλες μεθόδους διδασκαλίας και μάθησης, την ιστορία, όχι με την έννοια των ιστορικών γεγονότων αλλά με την έννοια του παραμυθιού, του μύθου. Όπως υποστηρίζει ο Creswell (1997),η ιστορία αποτελεί ένα ζωτικό στοιχείο της ανθρώπινης εμπειρίας. Η θρησκεία, η ιστορία κι ο πολιτισμός των λαών έχουν μεταδοθεί από γενιά σε γενιά μέσα από ιστορίες. Οι ιστορίες προσφέρουν στα παιδιά μία προβλέψιμη, γραμμική δομή και ένα πλαίσιο όλο νόημα για να μάθουν όσα προσπαθούμε να τους διδάξουμε. Η Ιστοριογραμμή αξιοποιεί αυτή την πανίσχυρη αρχή για να διδάξει τις απαιτούμενες γνώσεις με ένα τρόπο που καθρεφτίζει την αληθινή ζωή. Με άλλα λόγια, ο εκπαιδευτικός παρασύρει τους μαθητές του σε ένα ταξίδι μάθησης, το οποίο έχει κάποιους σταθμούς-επεισόδια, που όταν κάποιος τα συνδέσει αφηγηματικά θα δημιουργηθεί μία ενδιαφέρουσα ιστορία. Μία καλή ιστορία διέπεται από κάποια ουσιαστικά στοιχεία. Ένα από αυτά είναι η δομή. Υπάρχει μία ενδιαφέρουσα ιδέα, που ο εκπαιδευτικός έχει κατά νου και γύρω από αυτή θα εξελιχθεί η ιστορία. Όπως εξηγεί ο Letschert (1988), η πλοκή της ιστορίας αναπτύσσεται μέσω μιας σειράς επεισοδίων, τακτοποιημένων με ένα συγκεκριμένο τρόπο. Η διάταξη των επεισοδίων ή η συνοχή της ιστορίας είναι η Ιστοριογραμμή.

Δύο άλλα σημαντικά χαρακτηριστικά της ιστορίας είναι το περιεχόμενο και η μορφή. Το περιεχόμενο οργανώνεται γύρω από μία αρχική ιστορία. Ο εκπαιδευτικός περικλείει ένα πακέτο γεγονότων και πληροφοριών στην ιστορία του πριν να τη διηγηθεί στα παιδιά και αυτό είναι το περιεχόμενο. Όταν οι πληροφορίες και η γνώση είναι σχετικές με το περιεχόμενο της ιστορίας κεντρίζουν το ενδιαφέρον των παιδιών να τη συνεχίσουν. Όπως αναφέρει ο Creswell (1997) σχετικά με το περιεχόμενο, παρέχει στους μαθητές την αιτία για να μάθουν ό,τι ο εκπαιδευτικός επιθυμεί να μάθουν.

Όσο αφορά στη μορφή της ιστορίας, ο εκπαιδευτικός υιοθετεί τη δομή που ένας συγγραφέας θα χρησιμοποιούσε. Μία ελκυστική αρχή είναι απαραίτητη προκειμένου να ελκύσει την προσοχή των μαθητών. Μετά εισάγονται οι κύριοι χαρακτήρες, αφού η σκηνή έχει στηθεί σε ένα συγκεκριμένο χρόνο και τόπο. Τέλος, ένα συμβάν διακόπτει την ισορροπία του επεισοδίου και τα παιδιά καλούνται να βρουν λύσεις για το συγκεκριμένο πρόβλημα. Κατόπιν τα παιδιά μπορεί να κληθούν να σκεφτούν για τις συνέπειες των λύσεων που έδωσαν.

Η ιστορία προσφέρει ένα μεγάλο πλεονέκτημα στην εκπαιδευτική διαδικασία. Παρέχει ένα πλαίσιο με νόημα για τις δραστηριότητες των μαθητών και επιπλέον, τα παιδιά διασκεδάζουν συμμετέχοντας σε μια ενδιαφέρουσα ιστορία. Συγχρόνως, για τον εκπαιδευτικό η ιστορία αποτελεί ένα μοντέλο σχεδιασμού διαφόρων δραστηριοτήτων, ενώ ταυτόχρονα του προσφέρει μία ασφάλεια γιατί του προσφέρει τη δυνατότητα να γνωρίζει την κάθε στιγμή πού βρίσκεται στη διαδικασία εξέλιξης του θέματος.

Τέλος, χρησιμοποιώντας την ιστορία, η Ιστοριογραμμή εμπλέκει όλα τα παιδιά στη διαδικασία μάθησής τους. Ακόμη και όταν είναι χωρισμένα σε ομάδες, το αποτέλεσμα της κάθε ομάδας ανακοινώνεται στις υπόλοιπες και συμπληρώνεται στην συνολική ιστορία.

3. ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΥΠΟΒΑΘΡΟ

Είναι βασικό να γνωρίζουμε ότι η εξέλιξη της Ιστοριογραμμής έχει επηρεαστεί από τις κύριες αρχές της γνωστικής θεωρίας του κοινωνικού εποικοδομητισμού, σύμφωνα με την οποία, η μάθηση είναι μια διεργασία, όπου νέες έννοιες δημιουργούνται (δομούνται) από το μαθητή μέσα στο πλαίσιο της υπάρχουσας γνώσης και εμπειρίας του και με την σημαντική επίδραση της δυναμικής της ομάδας (Vygotsky, 1978). Η νέα γνώση είναι προϊόν της αλληλεπίδρασης που συμβαίνει μεταξύ της προηγούμενης και παρούσας εμπειρίας και της νέας εμπειρίας που πρόκειται να αποκτηθεί. Η διαδικασία αυτή δε σταματά ποτέ, όπως η σπείρα που συνεχώς γυρνά. Η Ιστοριογραμμή υιοθετεί αυτή την αρχή και συνήθως ξεκινά διερευνώντας τις προϋπάρχουσες γνώσεις και εμπειρίες των μαθητών, οι οποίες γίνονται η αφετηρία της διδασκαλίας. Οι μαθητές καλούνται από τον εκπαιδευτικό να κατασκευάσουν ένα μοντέλο, στο οποίο να αποτυπώνεται όλη η γνώση και εμπειρία που διαθέτουν σχετικά με το θέμα. Με άλλα λόγια, τους δίνεται η ευκαιρία να δώσουν τις δικές τους απαντήσεις, να κάνουν τις δικές τους υποθέσεις, τις δικές τους συνδέσεις με τις γνώσεις και τις εμπειρίες τους. Κατόπιν, ο εκπαιδευτικός μέσα από τις ερωτήσεις του προσπαθεί να συνδέσει την ήδη υπάρχουσα γνώση και εμπειρία τους με τη νέα γνώση και εμπειρία που επιθυμεί να αποκτηθεί από τους μαθητές του. Δημιουργεί ένα πλαίσιο, ώστε οι μαθητές να μάθουν μέσα από την ενεργή συμμετοχή τους μέσα σε αυτό. Εξασφαλίζει δραστηριότητες, που αναδύονται από την πλοκή της ιστορίας και έλκουν το ενδιαφέρον των παιδιών να εμπλακούν σε αυτές, ώστε η ιστορία να εξελιχθεί.

Μία άλλη αρχή του εποικοδομητισμού την οποία υιοθετεί η Ιστοριογραμμή είναι ότι η μάθηση επιτυγχάνεται μέσω των διεργασιών της αφομοίωσης και της προσαρμογής (Piaget, 1977). Στην μεν αφομοίωση το παιδί διαθέτει τις κατάλληλες νοητικές δομές ώστε να αναγνωρίσει και τελικά να αφομοιώσει τη νέα γνώση. Στη δε προσαρμογή το παιδί χρειάζεται να εμπλουτίσει τις νοητικές του δομές προκειμένου να κατανοήσει τη νέα πληροφορία. Αυτό προϋποθέτει ότι θα δοθούν οι απαραίτητες ευκαιρίες στο παιδί αρχικά να προσαρμοστεί στη νέα εμπειρία όσο χρειαστεί, ώστε να αναπτύξει τις νοητικές του δομές προκειμένου να κατανοήσει και να αφομοιώσει τη νέα γνώση. Πράγματι, η Ιστοριογραμμή προσφέρει ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο δραστηριοτήτων, οι οποίες δίνουν πολλές ευκαιρίες στο μαθητή να διευρύνει τις νοητικές του δομές, ώστε να αφομοιώσει τη νέα πληροφορία. Όταν ένα παιδί αντιμετωπίζει ένα νέο γεγονός σε μία δραστηριότητα της Ιστοριογραμμής, προσπαθεί να το οργανώσει σε ομάδες σύμφωνα με τα χαρακτηριστικά του με τη βοήθεια των νοητικών δομών που ήδη διαθέτει. Σε περίπτωση που αυτό δεν είναι εφικτό, το παιδί θα επαναλάβει το νέο συμβάν χωρίς να το καταλαβαίνει έως ότου μία δεύτερη ή τρίτη ευκαιρία του δοθεί για να το κατανοήσει. Με αυτό τον τρόπο διευρύνει τις νοητικές του δομές και είναι έτοιμο να συνδέσει τη νέα γνώση με την παλιά και να την αφομοιώσει
4. χαρακτηριστικα: Οργανογραμμα Θεματος

Όταν ένας εκπαιδευτικός αποφασίσει να υιοθετήσει και να εφαρμόσει την προσέγγιση της Ιστοριογραμμής, είναι απαραίτητο να καταστρώσει πριν ένα οργανόγραμμα για το θέμα που έχει επιλέξει. Στην ουσία πρόκειται για την οργάνωση του θέματος με τη μορφή ενός πίνακα, ο οποίος αποτελείται από κάποιες σταθερές, οι οποίες με τη σειρά τους καθοδηγούν την εξέλιξη του θέματος. Οι σταθερές αυτές είναι τα επεισόδια, οι ερωτήσεις-κλειδιά, οι πιθανές δραστηριότητες, η οργάνωση της τάξης, οι στόχοι και οι πηγές/υλικά ( Bell & Fifield, 1989). Αναλυτικότερα:

Επεισόδια
Η σειρά των επεισοδίων πρέπει να διακατέχεται από μία λογική σειρά και μία αφηγηματική συνοχή. Κάθε επεισόδιο έχει ένα αόριστο δυναμικό όσο αφορά στη δυνατή εξέλιξη και έρευνα, ανάλογα με το βαθμό συμμετοχής των μαθητών και την εμπειρία τους. Όταν οι μαθητές βάζουν νέες ιδέες στην ιστορία, το επεισόδιο θα εμπλουτίζεται και θα διαρκεί περισσότερο.

Ερωτήσεις-κλειδιά
Κάθε επεισόδιο συνδέεται με έναν αριθμό ανοιχτών ερωτήσεων. Ο εκπαιδευτικός αρχίζει κάθε επεισόδιο με ερωτήσεις-κλειδιά, οι οποίες απευθύνονται σε όλα τα παιδιά. Κάθε παιδί θα επεξεργαστεί σε ένα διαφορετικό επίπεδο την κάθε ερώτηση και κατόπιν θα ασχοληθεί με την επόμενη ερώτηση. Όπως τονίζουν οι Laughlin and Hartoonian (1997), οι απαντήσεις στις ερωτήσεις είναι λιγότερο σημαντικές από τη διαδικασία να φτάσει το παιδί στις απαντήσεις. Μέσω των ερωτήσεων-κλειδιών αντλείται η υπάρχουσα γνώση και συνδέεται με τη νέα. Δίνεται στα παιδιά η ευκαιρία να επικοινωνήσουν τις ιδέες τους με πολλές μορφές: οπτικοποιούν τις απαντήσεις τους.

Πιθανές δραστηριότητες
Οι πιθανές δραστηριότητες είναι οι εν δυνάμει δραστηριότητες, που ακολουθούν κάθε ερώτηση-κλειδί, με σκοπό να ερευνηθεί μία απάντηση ή κάποιες εναλλακτικές λύσεις ή να εξεταστεί μια ιδέα ή να εξασκηθούν δεξιότητες.

Οργάνωση τάξης
Τα μαθήματα ξεκινούν με όλη την τάξη ώστε τα παιδιά να μπορούν να πληροφορηθούν επαρκώς και μετά χωρίζονται σε ομάδες. Το μέγεθος των ομάδων εξαρτάται από τις ανάγκες της κάθε δραστηριότητας. Αν η δραστηριότητα απαιτεί να δημιουργηθεί μία οικογένεια, υπάρχουν οικογένειες διαφόρων μεγεθών, οπότε οι ομάδες μπορούν να αποτελούνται από δύο, τρία πρόσωπα κλπ. Κατά κύριο λόγο ο δάσκαλος αποφασίζει για το μέγεθος των ομάδων και τη σύνθεσή τους ιδιαίτερα στην αρχή του προγράμματος, όπου τα παιδιά δεν είναι εξοικειωμένα.

Στόχοι
Ο δάσκαλος θέτει τους στόχους που πρέπει να επιτευχθούν μέσω της Ιστοριογραμμής από την αρχή όταν επιλέγει το θέμα. Λαμβάνει υπόψη του τα ενδιαφέροντα των παιδιών και την περιοχή του αναλυτικού προγράμματος που πρέπει να διδαχθεί. Οι στόχοι αφορούν στα γνωστικά αντικείμενα του Δ.Ε.Π.Π.Σ (Δ.Ε.Π.Π.Σ, 2002).

Πηγές πληροφόρησης
Όταν το οργανόγραμμα του θέματος έχει σχεδιαστεί, οι απαραίτητες πηγές πληροφόρησης πρέπει να καθοριστούν. Ο ρόλος του δασκάλου είναι να παρέχει στα παιδιά τα απαραίτητα υλικά καθώς επίσης, όλα εκείνα τα εποπτικά μέσα, τα βιβλία και τα οπτικο-ακουστικά μέσα, που απαιτούνται για τη συλλογή πληροφοριών από τα παιδιά. Δεν υπάρχει τίποτα χειρότερο από το να εισάγει ένας εκπαιδευτικός μια δραστηριότητα και στην πορεία να διαφαίνεται ότι τα απαιτούμενα υλικά ή τα απαραίτητα μέσα πληροφόρησης δεν είναι επαρκή ή καν διαθέσιμα.

5. ΡΟΛΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ

Σε αυτή την περιπέτεια γνώσης που συμβαίνει εντός κι εκτός της τάξης, ο εκπαιδευτικός που υιοθετεί την προσέγγιση της Ιστοριογραμμής έχει το ρόλο του ¨σχεδιαστή της γνώσης¨, επιλέγει δηλαδή το πλαίσιο, έχοντας κατά νου τους στόχους του αναλυτικού προγράμματος. Είναι αυτός που αποφασίζει για το περιεχόμενο της ιστορίας και για το ποιες δραστηριότητες έχουν προτεραιότητα. Παίζει το ρόλο του ¨διευκολυντή¨ της μάθησης - όχι της εξουσίας, με αποτέλεσμα εκπαιδευτικός και μαθητές να εργάζονται ως συνέταιροι (Bell, 2006).

Είναι αυτός που σχεδιάζει και απευθύνει ανοιχτές ερωτήσεις όπως ¨ Πώς νομίζεις…;¨ ή ¨Με πόσους τρόπους….;¨ , κάνοντας σαφές στους μαθητές ότι δε ζητά τις σωστές απαντήσεις, αλλά τον ενδιαφέρει να σκεφτούν δημιουργικά και να διατυπώσουν τις δικές τους υποθέσεις. Είναι αυτός που θα εμπλουτίσει τις ερωτήσεις του με κάποιο εσωτερικό κίνητρο για να κινητοποιήσει το πραγματικό ενδιαφέρον των παιδιών, ώστε να συμμετάσχουν ενεργά. Από τη στιγμή που τα παιδιά θα αναγνωρίσουν τις ερωτήσεις του εκπαιδευτικού ως δικό τους πρόβλημα, θα προσπαθήσουν να βρουν τη λύση του (Ηλιοπούλου, 2005). Κατά αυτόν τον τρόπο η διεργασία της επίλυσης προβλήματος από τους μαθητές προχωρά με σκοπό την εξέλιξη της ιστορίας - της ιστορίας τους, και όχι για χάρη του εκπαιδευτικού. Κατόπιν προτρέπει τους μαθητές του να οπτικοποιήσουν τις απαντήσεις τους ή τις υποθέσεις τους δημιουργώντας ένα μοντέλο. Στη συνέχεια τους καλεί να εξετάσουν το μοντέλο μέσω έρευνας και να προσαρμόσουν το μοντέλο τους σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας. Το τελικό στάδιο αφορά στην αναθεώρηση των όσων έχουν κάνει και έχουν μάθει, στην αξιολόγηση.
6. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΟΓΡΑΜΜΗ
Η αξιολόγηση αποτελεί μία σημαντική όψη στη διαδικασία μάθησης. Σύμφωνα με τους Nickell και Wilson (1997) η αξιολόγηση είναι η εκτίμηση της προόδου των μαθητών με ένα τρόπο που εμπλέκει προκλήσεις ή εργασίες της αληθινής ζωής και αντανακλά ξεκάθαρα τους στόχους και τα αναμενόμενα αποτελέσματα της διδασκαλίας.

Μία μορφή αξιολόγησης, η καλύτερη μορφή αξιολόγησης κατά τον Wiggins (1993), είναι η αυτοαξιολόγηση που τα παιδιά κάνουν κατά τη διάρκεια της μάθησης. Με άλλα λόγια, συνήθειες συνεχώς εξασκούμενων στρατηγικών καλλιεργούνται στα παιδιά με το να χρησιμοποιούν την κρίση τους για το τι δούλεψε σε μια δραστηριότητα, πότε και γιατί και με το να εξετάζονται συνεχώς μέσα από το παιχνίδι ρόλων ή από πραγματικές καταστάσεις. Η Ιστοριογραμμή φαίνεται να αναπτύσσει αυτές τις συνήθειες στα παιδιά.

Παρόλα αυτά είναι γνωστό ότι το σύγχρονο εκπαιδευτικό σύστημα απαιτεί μία σαφή απόδειξη της προόδου του μαθητή με μία κατανοητή μορφή. Η Ιστοριογραμμή ανταποκρίνεται σε αυτή την απαίτηση εισάγοντας την ιδέα των ντοσιέ (portfolios), τα οποία προσφέρουν την ευκαιρία να αξιολογηθούν οι ατομικές εργασίες καθώς δείγματα από αυτές συγκεντρώνονται σε ένα ντοσιέ.

Τα ντοσιέ έχουν ορισθεί ως σκόπιμες, συνεργατικές και αυτο-ανακλαστικές συλλογές της δουλειάς των παιδιών κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής διαδικασίας (Nickell & Wilson, 1997). Συνήθως περιέχουν:
· μία ποικιλία της δουλειάς του παιδιού που έχει παράγει κατά τη διάρκεια
του θέματος
· έναν αριθμό εργασιών επιλεγμένων από το δάσκαλο και το μαθητή
· μία εισαγωγή του μαθητή στην οποία εξηγεί γιατί επέλεξε τα
συγκεκριμένα έργα του
· μία περίληψη από το μαθητή στην οποία περιγράφει τι έμαθε, ιδιαίτερα
αντανακλώντας στις εργασίες που επέλεξε για το ντοσιέ

Αντίθετα από τα τεστ, που είναι μια μονοδιάστατη μορφή αξιολόγησης, τα ντοσιέ προσφέρουν την δυνατότητα για αξιολόγηση της μάθησης με διάφορους τρόπους. Οι δραστηριότητες στην Ιστοριογραμμή, όπως οι λόγοι, οι χειροτεχνίες και τα δρώμενα παρέχουν πολλές ευκαιρίες στα παιδιά να δείξουν τι έχουν μάθει. Είναι βασικά συστατικά της Ιστοριογραμμής και πραγματικά δημιουργούν ένα τέλειο περιεχόμενο για τα ντοσιέ. Η αίσθηση του ελέγχου της αξιολόγησής του αναπτύσσεται στο παιδί καθώς αποφασίζει για τις εργασίες που θα συμπεριληφθούν στο ντοσιέ. Με αυτό τον τρόπο, τα ντοσιέ ενισχύουν το αίσθημα της ιδιοκτησίας που είναι σημαντικό για τη μάθηση του παιδιού. Σταδιακά, οι συνήθειες της αυτο-αξιολόγησης εξελίσσονται και βοηθούν το δάσκαλο να σχεδιάσει μελλοντικά μαθήματα.

Ακόμη ένας τρόπος αξιολόγησης είναι το βιβλίο θέματος, το οποίο ετοιμάζει κάθε μαθητής στο τέλος του θέματος. Πρόκειται για μία καταγραφή του θέματος όπως εξελίχθηκε από την αρχή ως το τέλος. Το βιβλίο θέματος περιέχει διαφόρων τύπων εργασίες, ατομικές και ομαδικές, που αντανακλούν όσα έμαθε ο μαθητής κατά τη διάρκεια του συγκεκριμένου θέματος, αναθεωρώντας τη συνολική πορεία του από την αρχή έως το τέλος. Τα παιδιά αναθεωρούν και αποφασίζουν τι θα πρέπει να συμπεριλάβουν στα βιβλία τους, που να αντανακλά τα σημαντικά γεγονότα της δουλειάς που έγινε. Τα στοιχεία που περιέχει το βιβλίο θέματος είναι:
α. γραπτά των παιδιών και χειροτεχνίες που έγιναν κατά τη διάρκεια του θέματος β. γραπτά που γράφτηκαν από τα παιδιά ή κατέγραψε ο εκπαιδευτικός μετά το θέμα
γ. φωτοτυπίες των λιστών που χρησιμοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια του θέματος δ. φωτογραφίες του σκηνικού και των σημαντικών χαρακτήρων.

Γίνεται μία λίστα με τα περιεχόμενα του κάθε βιβλίου, τα οποία αντιστοιχούν σε εργασίες που έκαναν οι μαθητές καθώς η ιστορία εξελισσόταν και έχουν μπει με χρονολογική σειρά. Πολλές από τις εργασίες προέρχονται από τα ντοσιέ των μαθητών, ενώ άλλες γίνονται αποκλειστικά με σκοπό να μπουν στο βιβλίο. Τα παιδιά αποφασίζουν για τα κριτήρια αξιολόγησης των βιβλίων και το κατώτερο όριο πόντων που πρέπει να τηρεί κάθε βιβλίο προκειμένου να γίνει αποδεκτό. Με αυτό τον τρόπο οι μαθητές γνωρίζουν τι θα πρέπει να συμπεριλάβουν στο βιβλίο για το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα. Δίνεται συγκεκριμένος χρόνος για την ολοκλήρωση των βιβλίων, οπότε γίνεται η παρουσίασή τους στην τάξη. Τα παιδιά αξιολογούν κάθε βιβλίο βάσει των κριτηρίων. Σε περίπτωση που αυτό δεν ανταποκρίνεται σωστά σε κάποιο ή κάποια κριτήρια, δίνεται χρόνος στο μαθητή να βελτιώσει την εργασία του.

Δίνεται ένας πόντος για κάθε κριτήριο. Σύμφωνα με την εμπειρία του Creswell (1997), τα κριτήρια που λειτουργούν καλύτερα είναι:
1. Τα περιεχόμενα: το βιβλίο παίρνει ένα πόντο αν περιέχει όλα τα στοιχεία που
έχουν προαποφασιστεί
2. Η παρουσίαση: ο πόντος δίνεται αν οι εργασίες είναι καθαρές, καλά
παρουσιασμένες και οργανωμένες μεταξύ τους
3. Η καλλιτεχνική προσπάθεια: ένας πόντος δίνεται για την καλλιτεχνική δουλειά
στο βιβλίο, αν δηλαδή έχει διακοσμηθεί κάθε σελίδα του, αν υπάρχουν
περιγράμματα γύρω από τις εργασίες.
4. Το γράψιμο: ο πόντος δίνεται αν το κείμενο που επιλεκτικά διαβάζεται στην
τάξη αντιπροσωπεύει το καλύτερο δείγμα γραφής του παιδιού. Αυτό είναι κάτι
που μπορούν να κρίνουν τα μεγαλύτερα παιδιά γιατί γνωρίζουν τις ικανότητες
των συμμαθητών τους στα εργαστήρια γραφής. Στο Νηπιαγωγείο ο πόντος
μπορεί να δίνεται για τις εργασίες του παιδιού στα γνωστικά αντικείμενα που
αφορά το θέμα
5. Επιπλέον: ο πόντος αυτός δίνεται από τον εκπαιδευτικό όταν νιώσει ότι
το παιδί απέδωσε στο μέγιστο βαθμό των ικανοτήτων του. Ο πόντος αυτός
δικαιολογείται ακριβώς από τον εκπαιδευτικό γιατί δόθηκε.

Η αξιολόγηση αποτελεί μια σημαντική όψη της μαθησιακής διαδικασίας. Αφορά όχι μόνο γνώσεις και δεξιότητες, αλλά και στάσεις, ενδιαφέροντα, συναισθήματα και γνώμες, στοιχεία που θα συμβάλλουν αποφασιστικά στη μάθηση του παιδιού και στην ικανότητά του για επιτυχή εργασία. Τα ντοσιέ και τα βιβλία θέματος επιτυγχάνουν αυτή τη μορφή αξιολόγησης των μαθητών, εφόσον τους δίνουν τη δυνατότητα να δείχνουν την εξέλιξή τους ποικιλοτρόπως. Συγκεκριμένα, προκειμένου να φτιάξουν τα ντοσιέ τους ή τα βιβλία τους καλούνται να συνθέσουν, να αναλύσουν, να δημιουργήσουν, να ερμηνεύσουν τα όσα έμαθαν, βίωσαν και ένιωσαν και ακόμη να εκφράσουν ιδέες, σκέψεις και συναισθήματα. Τέλος, υψίστης σημασίας είναι το γεγονός ότι η χρήση των ντοσιέ ή των βιβλίων για την αξιολόγηση δίνει την ευκαιρία στους μαθητές να αυτο-αξιολογηθούν, να αναθεωρήσουν τα όσα έμαθαν και να συνειδητοποιήσουν το πώς τα έμαθαν δηλαδή να περάσουν στο στάδιο της μεταγνώσης (metacognition). Ένας ακόμη τρόπος αξιολόγησης αποτελεί η ερώτηση του εκπαιδευτικού:
¨Τι νομίζεις ότι έμαθες ….;¨ και να ακολουθήσει ένας καταιγισμός απαντήσεων των μαθητών.

7. ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΘΕΜΑΤΟΣ

Σε περίπτωση που ο εκπαιδευτικός κρίνει ότι θα ενδιέφερε τους μαθητές του να αναπτύξει ένα συγκεκριμένο περιβαλλοντικό θέμα ή ότι πρέπει να καλύψει κάποια περιοχή των Φυσικών Επιστημών, η οποία άπτεται του περιβάλλοντος, ή τέλος, αν επιθυμεί να αναπτύξει ένα περιβαλλοντικό θέμα στα πλαίσια της ευέλικτης ζώνης ή της διαθεματικής προσέγγισης μπορεί να υιοθετήσει τις αρχές της Ιστοριογραμμής. Πώς όμως θα οργανώσει το θέμα του; Από πού θα ξεκινήσει και με ποιο τρόπο θα σχεδιάσει το οργανόγραμμα;

Ας υποθέσουμε ότι κάποιος εκπαιδευτικός θέλει να αναπτύξει ένα περιβαλλοντικό θέμα, εστιάζοντας κυρίως σε κάποια γνωστικά αντικείμενα, όπως στις Φυσικές Επιστήμες, τα Εικαστικά και τη Γλώσσα και κατά δευτερεύοντα ρόλο σε κάποια άλλα. Αν η ενότητα που θέλει να καταπιαστεί από τις Φυσικές Επιστήμες είναι τα φυτά μπορεί να επιλέξει ένα θέμα όπως είναι «Τα αρωματικά φυτά και η βιολογική τους καλλιέργεια».

Η πρώτη σκέψη που μπορεί να κάνει ο εκπαιδευτικός αυτός είναι το ερώτημα ¨τι θέλω να μάθουν οι μαθητές μου για τα φυτά γενικότερα και για τα αρωματικά φυτά ειδικότερα; ¨ Καταγράφει τις απαντήσεις του, οι οποίες αποτελούν τους γνωστικούς στόχους που θέτει για το συγκεκριμένο θέμα. Η επόμενη ερώτηση που πρέπει να τον απασχολήσει είναι ¨ποιες δεξιότητες και ποια συναισθήματα θεωρώ σημαντικά να αποκτήσουν και να βιώσουν οι μαθητές μου;¨ Εφόσον καταγράψει τις απαντήσεις του, έχει καθορίσει τους στόχους που θέτει σε επίπεδο δεξιοτήτων, συναισθημάτων και αξιών.

Καθοριστικό σημείο εδώ είναι να βρει μια ενδιαφέρουσα ιδέα γύρω από την οποία θα εκτυλιχθεί η ιστορία και η οποία θα δώσει ισχυρό έναυσμα και κίνητρο στους μαθητές για να ανακαλύψουν μόνοι τους τη νέα γνώση και εμπειρία. Μια ιδέα θα μπορούσε να είναι το σενάριο ότι κάποιοι φίλοι του εκπαιδευτικού σκέφτονται να καλλιεργήσουν αρωματικά φυτά και μάλιστα με βιολογικό τρόπο. Του ζήτησαν να τους βοηθήσει ώστε να επιλέξουν τον κατάλληλο τόπο για αυτό το σκοπό και αυτός τους υποσχέθηκε ότι θα ζητήσει τη βοήθεια των μαθητών του, ώστε μαζί να ερευνήσουν το θέμα και να τους ενημερώσουν στο τέλος σχετικά με ό,τι έμαθαν. ¨Τι λέτε; Θέλετε να συζητήσουμε σε ομάδες τι πρέπει να σκεφτούν οι φίλοι μας ώστε να επιλέξουν τον κατάλληλο τόπο;¨ , ρωτά ο εκπαιδευτικός τους μαθητές του καλώντας τους να εργαστούν σε ομάδες.

Αφού βρει την ιδέα γύρω από την οποία θα εκτυλιχθούν τα διάφορα επεισόδια, σημαντικό είναι να βρει μια ελκυστική αρχή για να εισάγει μεν το θέμα αλλά και για να διερευνήσει τις ήδη υπάρχουσες γνώσεις και εμπειρίες των μαθητών του σχετικά με τα αρωματικά φυτά. Κάτι τέτοιο μπορεί να γίνει με την ανάγνωση ή αφήγηση ενός κειμένου που ο ίδιος έχει δημιουργήσει ή έχει βρει σε κάποιο βιβλίο. Μία άλλη ιδέα είναι να μπουν τα παιδιά στην τάξη και να δουν σκορπισμένα αρωματικά φυτά στο πάτωμα, να επιλέξουν κάποιο, να το μυρίσουν, να το αγγίξουν, να του μιλήσουν, να χορέψουν μαζί του στο ρυθμό μίας μουσικής. Στη συνέχεια μπορεί να τους απευθύνει μια ερώτηση-κλειδί σχετικά με το τι είναι τα κηπευτικά φυτά. Με αυτό τον τρόπο ο εκπαιδευτικός θα διαγνώσει αν και τι γνωρίζουν οι μαθητές του για το θέμα και από αυτό το σημείο θα ξεκινήσουν μαζί τη διερεύνηση του θέματος σε βάθος.

Επόμενο βήμα είναι να ομαδοποιήσει τους στόχους του και να αναλογισθεί σε ποιο επεισόδιο μπορούν να περιληφθούν. Συγκεκριμένα, αν κάποιοι από τους στόχους του είναι να μάθουν οι μαθητές ποια λέμε κηπευτικά φυτά, ποια είναι, από ποια μέρη αποτελείται ένα φυτό, ποια είναι τα είδη των φυτών, σε ποια περιβάλλοντα αναπτύσσονται και ποιες είναι οι πιο κατάλληλες συνθήκες για να αναπτυχθούν, ίσως το πιο κατάλληλο επεισόδιο για να επιτευχθούν αυτοί είναι το πρώτο επεισόδιο ¨Τα αρωματικά φυτά¨, στο οποίο τίθενται σχετικές ερωτήσεις-κλειδιά από τον εκπαιδευτικό, στις οποίες τα παιδιά απαντούν με σχέδια, κατασκευές, σύγκριση με τα αληθινά φυτά, έρευνα στις πηγές και το εποπτικό υλικό, που έχουν στη διάθεσή τους. Τα παιδιά πρώτα σχεδιάζουν το δικό τους φυτό, το περιγράφουν, το ονομάζουν και κατόπιν ανατρέχουν στις πηγές ή στο αληθινό, για να επαληθεύσουν ή όχι τις υποθέσεις τους.

Στη συνέχεια ακολουθεί το επεισόδιο της δημιουργίας του σκηνικού που στη συγκεκριμένη περίπτωση μπορεί να είναι η δημιουργία ενός χώρου στον οποίο θα πωλούνται τα αρωματικά φυτά ή η δημιουργία του χώρου όπου θα καλλιεργούνται. Εδώ θα χρησιμοποιηθεί η λίστα των απαντήσεων που έδωσαν τα παιδιά στην ερώτηση-κλειδί: ¨τι θα πρέπει να σκεφτούν οι καλλιεργητές προκειμένου να επιλέξουν τον κατάλληλο τόπο;¨ Με αυτό τον τρόπο οι μαθητές νιώθουν ως δικό τους το χώρο αυτό, νιώθουν τη χαρά της συμμετοχής, της συνεργασίας και τέλος, εμπλέκονται συναισθηματικά, στοιχεία καθοριστικά για την κινητοποίηση των παιδιών, για τη βιωματική τους μάθηση και για την ανάπτυξη θετικών στάσεων και συμπεριφορών.

Απαραίτητο στοιχείο για την εξέλιξη της ιστορίας αποτελεί το έμψυχο στοιχείο. Οι μαθητές δημιουργούν τις φιγούρες και τα βιογραφικά των χαρακτήρων που αποφασίζουν ότι θα συμμετέχουν στην ιστορία τους και τους ζωντανεύουν. Εδώ δίνεται έμφαση στη σχέση αλληλεξάρτησης του ανθρώπου με τα φυτά και των δραστηριοτήτων του ανθρώπου σε σχέση με τα φυτά.

Στόχοι σχετικά με τον τρόπο και χρόνο συλλογής και αποξήρανσης των φυτών, κατάλληλες κλιματολογικές συνθήκες, ωφέλειες των φυτών μπορούν να επιτευχθούν στο επεισόδιο ¨Ενημέρωση των καλλιεργητών από τους γεωπόνους¨, στο οποίο οι μαθητές καλούνται από τον εκπαιδευτικό να χωριστούν σε δύο ομάδες και να μπουν σε ρόλους, αυτό των καλλιεργητών και αυτό των γεωπόνων. Οι μεν πρώτοι θα καταγράψουν ερωτήσεις που θα απευθύνουν στους γεωπόνους με σκοπό να ενημερωθούν καλύτερα για τα αρωματικά φυτά και τη βιολογική τους καλλιέργεια των αρωματικών φυτών, οι δε δεύτεροι θα ερευνήσουν τις διαθέσιμες πηγές, προκειμένου να προετοιμαστούν για να απαντήσουν τις ερωτήσεις των καλλιεργητών. Δίνεται η ευκαιρία στους μαθητές να εξασκήσουν τη δεξιότητά τους να δομούν και να απευθύνουν σωστές ερωτήσεις καθώς επίσης, να ερευνήσουν διάφορες πηγές προκειμένου να ικανοποιήσουν την ανάγκη τους να εξελιχθεί η ιστορία τους.

Οι κίνδυνοι που διατρέχουν τα αρωματικά φυτά μπορούν να διερευνηθούν στο επόμενο επεισόδιο, όπου οι μαθητές προτείνουν κάποια συμβάντα. Κάποιο συμβάν, ιδιαίτερα αμφιλεγόμενο μπορεί να επιλεγεί για να συνεχισθεί η ιστορία. Οι μαθητές μέσα από ρόλους, συνεντεύξεις, ρεπορτάζ για την τηλεόραση, ημερολόγια και άλλες δραστηριότητες έχουν τη δυνατότητα να βιώσουν το πρόβλημα, να περιγράψουν τα συναισθήματα των ηρώων και να προτείνουν λύσεις.

Η ιστορία τελειώνει με έναν τρόπο που τα παιδιά και ο εκπαιδευτικός θα αποφασίσουν. Πιθανώς να προσκαλέσουν μια ομάδα καλλιεργητών για να τους ανακοινώσουν όλα όσα έμαθαν και βίωσαν κατά τη διάρκεια του θέματος. Μπορεί ο κάθε μαθητής να ετοιμάσει ένα βιβλίο θέματος- όπως λέγεται στην Ιστοριογραμμή- στο οποίο θα κάνει αναδρομή σε όσα έζησε και έμαθε. Αυτό το βιβλίο θα περιέχει και κάποια επιλεγμένα έργα από το ντοσιέ του κάθε μαθητή και θα αποτελεί μία μορφή αυτο-αξιολόγησής του. Επίσης, θα είναι και ένας τρόπος να αξιολογήσει ο εκπαιδευτικός τι έμαθε και βίωσε ο μαθητής του.

8. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Η σύντομη παρουσίαση της Ιστοριογραμμής, η οποία προηγήθηκε μπορεί να οδηγήσει στο συμπέρασμα ότι πρόκειται για μία διεπιστημονική ή διαθεματική προσέγγιση της γνώσης, μίας προσέγγισης που ενοποιεί διάφορες επιστημονικές περιοχές του Αναλυτικού Προγράμματος, όπως πρέπει να είναι το ζητούμενο για ένα σύγχρονο εκπαιδευτικό σύστημα. Το στοιχείο που τη διαφοροποιεί από άλλες τέτοιες προσεγγίσεις είναι το γεγονός ότι εξασφαλίζει ένα ενδιαφέρον πλαίσιο, μέσα στο οποίο συμβαίνει η μάθηση, η εξάσκηση δεξιοτήτων και η έκφραση συναισθημάτων, το πλαίσιο που προσφέρει η ιστορία. Πρόκειται για μια ιστορία που καλούνται οι μαθητές να δημιουργήσουν βήμα βήμα με τη βοήθεια των ερωτήσεων-κλειδιών του εκπαιδευτικού στην πορεία της οποίας δίνονται ευκαιρίες στους μαθητές να αποδώσουν το προσωπικό τους νόημα στις νέες γνώσεις, συνδέοντάς τις με τις ήδη υπάρχουσες. Γιατί αποτελεί βασικό στοιχείο της Ιστοριογραμμής η ανάδειξη των ήδη υπαρχουσών γνώσεων-ιδεών των μαθητών και η σύνδεσή τους με τις νέες, στοιχείο που παραπέμπει βεβαίως στην εποικοδομητική θεωρία διδασκαλίας και μάθησης, θεωρία στην οποία βασίζεται η Ιστοριογραμμή. Είναι σημαντικό το γεγονός ότι υπάρχει μια νοητή κόκκινη κλωστή που δίνει νόημα στη σειρά των επεισοδίων της ιστορίας και συνδέει τις δραστηριότητες, ώστε η ιστορία να έχει συνοχή και συνέχεια και κατ’ αυτόν τον τρόπο οι μαθητές βρίσκουν νόημα στις δραστηριότητες στις οποίες εμπλέκονται. Τι άλλο πιο σημαντικό από το να επιτύχουμε να γίνει η εκπαίδευση υπόθεση που αφορά τους μαθητές μας!

Άλλο καίριο στοιχείο που διέπει την Ιστοριογραμμή είναι η δημιουργία μίας υπόθεσης ή μοντέλου από τους μαθητές, ως αποτέλεσμα της προσπάθειας να οπτικοποιήσουν τις υπάρχουσες γνώσεις τους πάνω σε ένα περιβαλλοντικό ζήτημα. Στη συνέχεια καλούνται να εξετάσουν την εγκυρότητα αυτής της υπόθεσης ή του μοντέλου μέσω έρευνας που διεξάγουν και τελικά να την ή το προσαρμόσουν σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνάς τους. Με τον τρόπο αυτό δοκιμάζονται πρώτα οι ιδέες των μαθητών έτσι όπως έχουν διαμορφωθεί από τις καθημερινές τους εμπειρίες και είναι πιθανόν να επέλθει μία γνωστική σύγκρουση ή μία κοινωνιογνωστική σύγκρουση (Χρηστίδου, 2004), δηλαδή ο μαθητής να διαπιστώσει ότι η ιδέα που είχε έως εκείνη τη στιγμή έρχεται σε σύγκρουση με το αποτέλεσμα της έρευνας ή της επίσκεψης ή με τις ιδέες των άλλων μαθητών. Με αυτό τον τρόπο του δημιουργείται η ανάγκη για τροποποίηση ή επέκταση των γνωστικών δομών του. Συνεπώς, επιτυγχάνεται πιο αποτελεσματικά ο στόχος της εκπαίδευσης και δη της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης.

Τέλος, το στάδιο της ανασκόπησης ή των όσων οι μαθητές έχουν μάθει, νιώσει, βιώσει είναι πολύ σπουδαίο, εφόσον δίνεται η ευκαιρία στο μαθητή να συνειδητοποιήσει τι έχει μάθει και με ποιο τρόπο και να δομήσει τα δικά του νοητικά μοντέλα (μεταγνωστικό στάδιο). Η Ιστοριογραμμή προτείνει τα βιβλία θέματος και τα ντοσιέ ως τρόπους ανασκόπησης – αυτοαξιολόγησης των μαθητών και αξιολόγησης της προόδου των μαθητών από τους εκπαιδευτικούς.

Εν κατακλείδει, η Ιστοριογραμμή προτείνεται στους εκπαιδευτικούς ως ένας τρόπος εργασίας με τους μαθητές τους για θέματα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, ως μία παιδοκεντρική/ ομαδοκεντρική, βιωματική και ολοκληρωμένη μέθοδος διδασκαλίας και μάθησης. Προσκαλούνται και προκαλούνται οι εκπαιδευτικοί να εφαρμόσουν την Ιστοριογραμμή, ώστε να την κατανοήσουν καλύτερα και σιγά σιγά να την κατακτήσουν ή μάλλον να τους κατακτήσει. Ως πρώτο βήμα ιδιαίτερα με μικρά παιδιά ή με παιδιά που πρώτη φορά την εφαρμόζουν, προτείνεται να αναπτυχθεί ένα θέμα βασισμένο σε ένα υπάρχον σχετικό βιβλίο που αρέσει στον εκπαιδευτικό και στα παιδιά.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1. Bell S., (2006), Διαφάνειες από την παρουσίαση της Storyline στο Πανεπιστήμιο
Θεσσαλίας

2. Bell S. & Fifield K., (1989), An introduction to the Storyline method. Storyline
design training manual. Portland, OR: Storyline Design.
3. Creswell J., (1997), Creating worlds, constructing meaning. USA: Heinemann.
4. Δ.Ε.Π.Π.Σ. (2002), Διαθεματικό ενιαίο πλαίσιο προγραμμάτων σπουδών για το
νηπιαγωγείο και προγράμματα σχεδιασμού και ανάπτυξης δραστηριοτήτων.
Αθήνα: ΥΠ.Ε.Π.Θ/Π.Ι.
5. Laughlin M.A & Hartoonian H.M., (1997), Bulding the Social context. In McGuire,
M. E. (Ed.), Storypath foundations: An innovative approach to teaching social
studies (pp.27-30). Chicago: Everyday Learning Corporation.
7. Letschert J., (1988), The ‘Storyline’ approach to teaching and learning in primary
education. Enschede, the Netherlands: E.E.D.
8.Nickell P. & Wilson A., (1997), Assessment in Storypath. In McGuire, M. E.
(Ed.), Storypath foundations: An innovative approach to teaching social studies
(pp.44- 46). Chicago: Everyday Learning Corporation.
9. Piaget J. (1977), The origin of intelligence in the child. Middlesex: Penguin Books
Ltd.
10. Vygotsky L.S., (1978), Mind in society: The development of higher psychological
processes. Cambridge, MA: Harvard University Press.
11. Wiggins G. P., (1993), Assessing student performance: Exploring the purpose and
limits of testing. San Fransisco: Jossey-Bass Publishers.
12. Ηλιοπούλου Ι., (2005), Ιστοριογραμμή Storyline. Για την Περιβαλλοντική
Εκπαίδευση στο Νηπιαγωγείο και τις πρώτες τάξεις του Δημοτικού. Αθήνα:
Ελάτη.
13. Χρηστίδου Β., (2004), Διδακτική των Φυσικών Επιστημών στην προσχολική
εκπαίδευση(συμπληρωματικός φάκελος σημειώσεων). Bόλος: Πανεπιστημιακές
εκδόσεις Θεσσαλίας

Ποια βήματα ακολουθούμε για την ιστορία;

2009-03-31T08:25:00.000-07:00

Το πρώτο βήμα είναι η έναρξη της ιστορίας προκειμένου να στηθεί το σκηνικό. Υπάρχουν πολλοί τρόποι να εισάγει κανείς τα παιδιά στο σκηνικό της ιστορίας. Ο πιο συνηθισμένος, που ο Egan (1997) προτείνει, είναι διαβάζοντας ένα αφήγημα ή κάνοντας μια ερώτηση στα παιδιά προκαλώντας διάφορες ιδέες τους (καταιγισμός ιδεών). Ακόμη ο Creswell (1997) προτείνει την ανάγνωση ενός γράμματος ή ενός αποσπάσματος. Οι πληροφορίες και οι ιδέες που αναδύονται από τα ερεθίσματα ενός αφηγήματος ή του καταιγισμού ιδεών χρησιμοποιούνται για τη δημιουργία του τόπου. Τα παιδιά φτιάχνουν μία οπτική αναπαράσταση που συχνά είναι μία τοιχογραφία.

Επίσης, ο Egan (1997) προτείνει ότι το αφήγημα μπορεί να είναι γραμμένο από τον εκπαιδευτικό ή επιλεγμένο από ένα βιβλίο ή άλλη έκδοση. Θα πρέπει να δημιουργεί μία εικόνα στο κεφάλι των μαθητών και να περιέχει αρκετές λεπτομέρειες ώστε να προσδιορίσουν το γενικό σχέδιο της σκηνής και κάποιων συγκεκριμένων αντικειμένων. Ενώ θα παρέχει μία πλούσια περιγραφή, η αφήγηση θα πρέπει να αφήνει κάποια ποσοστά στη φαντασία των μαθητών να συμπληρώσουν την εικόνα. Είναι σημαντικό να νιώθουν ότι αυτά δημιουργούν το σκηνικό και όχι ότι ακολουθούν τυφλά την συνταγή κάποιου άλλου. Μία εναλλακτική προσέγγιση για να εισάγει κανείς ένα θέμα είναι μέσω των ερωτήσεων-κλειδιά για να προκύψουν πληροφορίες, οι οποίες θα μπορέσουν να χρησιμοποιηθούν για τη δημιουργία της οπτικής αναπαράστασης. Αυτή θα λειτουργεί ως εργαλείο για τους μαθητές να οπτικοποιούν και να γενικεύουν τις ιδέες τους.

Το επόμενο βήμα είναι η δημιουργία των ηρώων που κατοικούν σε αυτό το μέρος και παίζουν ένα ρόλο στην ιστορία. Όπως περιγράφει ο Bond (1997), οι μαθητές προσδιορίζουν τους χαρακτήρες δημιουργώντας τις φιγούρες τους, φτιάχνοντας τις βιογραφίες τους και συστήνοντάς τους στους υπόλοιπους. Κατά τη διάρκεια της διεργασίας, τα παιδιά αποκτούν το αίσθημα της κοινής δημιουργίας για τους χαρακτήρες τους και όταν ένα συμβάν λάβει χώρα, αποφασίζουν οι ίδιοι πώς θα αντιδράσουν οι χαρακτήρες τους. Πολλές φορές τα παιδιά ταυτίζονται με τους χαρακτήρες και τα προβλήματά τους μέσα από παιχνίδια ρόλων. Ο εκπαιδευτικός καθοδηγεί τη δημιουργία των χαρακτήρων μέσα από μια σειρά ερωτήσεων που βοηθούν τα παιδιά να συνδέσουν τους ανθρώπους με τον τόπο. Σύμφωνα με τους Laughlin και Hartoonian (1997), οι δραστηριότητες σε ένα θέμα είναι ουσιαστικές για να αφομοιώσουν τα παιδιά τις αξίες της κοινότητας, καθώς αντιπροσωπεύουν γεγονότα της καθημερινής ζωής.

Το τρίτο βήμα της ιστορίας είναι το κρίσιμο συμβάν που εισάγει ένα πρόβλημα. Όπως επισημαίνει ο Bruner (1997), ένα συμβάν για να χαρακτηριστεί ως κρίσιμο πρέπει να είναι αμφιλεγόμενο. Μόνο τότε η συζήτηση που προκύπτει μεταξύ των παιδιών θα είναι έντονη και σύνθετη με σκοπό να βρουν λύσεις. Τα συμβάντα εισάγονται παρουσιάζοντας ένα πρόβλημα και κατόπιν ο εκπαιδευτικός απευθύνει ερωτήσεις προς τους μαθητές για να κεντρίσει τη σκέψη τους. Μέσα από αυτή τη διαδικασία τα παιδιά καθοδηγούνται να δομήσουν τα ίδια τη γνώση τους και όχι να μιμούνται κάποιου άλλου τη γνώση. Υπάρχει ωστόσο ένα παράδοξο σε αυτό το σημείο. Αν και οι ερωτήσεις του εκπαιδευτικύ παρέχουν μία σημαντική δομή, τα παιδιά πρέπει να αισθάνονται ελεύθερα να αποφασίζουν για τις απαντήσεις. Με αυτό τον τρόπο τα παιδιά έχουν την αίσθηση ότι ελέγχουν τις λύσεις. Κάτι τέτοιο είναι εφικτό μόνο αν οι εκπαιδευτικοί εμπιστευτούν τους μαθητές να βρουν τις λύσεις και δεχτούν τις αποφάσεις τους είτε είναι οι αναμενόμενες είτε όχι. Σε περίπτωση που οι λύσεις δεν είναι λογικές, ο εκπαιδευτικός μπορεί να απευθύνει ερωτήσεις που θα προκαλέσουν τα παιδιά να αναθεωρήσουν τις ιδέες τους.

Υπάρχουν ποικίλοι τρόποι για να εισάγουμε τα κρίσιμα γεγονότα. Ο Bruner (1997) συστήνει ότι οι πιο κοινοί τρόποι είναι:

· Ένα γράμμα που περιέχει την πληροφορία για το κρίσιμο συμβάν φτάνει.

· Ένα άρθρο εφημερίδας περιγράφει το γεγονός.

· Μία ανακοίνωση από το ραδιόφωνο παρουσιάζει την είδηση για το κρίσιμο συμβάν.

· Το νέο ανακοινώνεται με το σύστημα εσωτερικής επικοινωνίας του σχολείου.

· Μία αφίσα ή μία πινακίδα ανακοινώνει το γεγονός. Μπορούν να τοποθετηθούν πάνω στην τοιχογραφία και να προσελκύσουν την προσοχή των παιδιών. Παράδειγμα μία επιγραφή “Πωλείται” πάνω σε ένα κτίριο ή σε ένα κτήμα, ένα σήμα ρύπανσης πάνω σε ένα ποτάμι ή μία αφίσα που ανακοινώνει τις επικείμενες εκλογές.

· Μία φωτογραφία που δείχνει την κρίσιμη κατάσταση επιδεικνύεται.

· Μία χρονοκάψουλα που περιέχει καίρια πληροφορία ανακαλύπτεται.

· Η άφιξη ενός ξένου, όπως ενός γονιού, ενός επιχειρηματία ή ενός διευθυντή εξυπηρετεί την γνωστοποίηση ενός κρίσιμου γεγονότος.

· Ο εκπαιδευτικός απλά ανακοινώνει το κρίσιμο συμβάν (σ.31).

Το τελικό βήμα της ιστορίας είναι το κλείσιμο της ιστορίας που οφείλει να είναι εντυπωσιακό και ικανοποιητικό για τον εκπαιδευτικό και τους μαθητές.

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

2009-03-31T03:42:00.000-07:00

Το Σάββατο 21 Μαρτίου έγινε το σεμινάριο Β' επιπέδου για τη βιολογική γεωργία στο ΚΠΕ Ν.Κίου, όπου παρουσίασα με βιωματικό τρόπο τη διαθεματική προσέγγιση της Ιστοριογραμμής. Ευχαριστώ την υπεύθυνη και τα μέλη του ΚΠΕ για την πρόσκληση και τους εκπαιδευτικούς όλων των βαθμίδων που ανταποκρίθηκαν με ιδιαίτερο ενθουσιασμό και αξιολόγησαν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο τη δουλειά μου εκεί και την προσέγγιση αυτή. Θα χαρώ να λάβω μηνύματά τους και μέσα από την ιστοσελίδα αλλά και στην ηλεκτρονική μου διεύθυνση, αν θέλουν κάποια βοήθεια για την εφαρμογή των όσων έζησαν στα σχολειά τους.

Περιγραφή θέματος "Ο τόπος μου χθες και σήμερα"

2009-03-21T11:39:00.000-07:00

Θέμα «Η Αιγινα Χθες Και Σημερα»
Είναι ένα νηπιαγωγείο ευρύχωρο και ευήλιο με σκηνή για παραστάσεις. Βρίσκεται στους Αγίους, στο βόρειο τμήμα της Αίγινας και φέτος έχω 12 μαθητές. Το τοπίο εμπνέει για μια ιστορική αναδρομή, αφού στο διάβα σου συναντάς παλιούς μύλους, παλιά αρχοντικά, αναβάτες ποδηλάτων, άμαξες, παλιά κτίρια, κτήματα και παλιές εκκλησίες. Τι πιο ωραίο άλλωστε για τα παιδιά που ξεκινούν τώρα την επίσημη θητεία τους στη μάθηση, να γνωρίσουν το περιβάλλον τους, την ιστορία του τόπου τους, ώστε να τον αγαπήσουν και να τον προστατεύσουν. Επίσης, στόχος του προγράμματος στα πλαίσια της Π.Ε είναι να γνωρίσουν τους παραδοσιακούς τρόπους παραγωγής αγαθών, να εκτιμήσουν τον ανθρώπινο κόπο που απαιτείται και την ενέργεια που δαπανάται κατά τη διάρκεια της όλης διαδικασίας από την παραγωγή μέχρι την κατανάλωση των προϊόντων. Ίσως με αυτό τον τρόπο καλλιεργηθεί μία υπεύθυνη στάση των αυριανών καταναλωτών, που δεν θα επιλέγουν να υπερκαταναλώνουν, αλλά αντίθετα θα συμβάλλουν στην ανακύκλωση των υλικών και στη χρήση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (ήπιων μορφών ενέργειας). Που θα βρίσκουν λύσεις προς την κατεύθυνση της βιώσιμης ανάπτυξης, μίας ανάπτυξης που επιτρέπει στις σύγχρονες γενιές να απολαύσουν χωρίς να στερήσουν τίποτα από τις επερχόμενες γενιές.

Πράγματι, στο τέλος του προγράμματος, τα παιδιά συνειδητοποίησαν το χρόνο και τον κόπο που απαιτεί η παραγωγή αγαθών, ιδιαίτερα τον παλιό καιρό, που οι μηχανές ήταν ανύπαρκτες. Συγχρόνως, συνειδητοποίησαν ότι οι πηγές ενέργειας δεν είναι ατελείωτες και άρα πρέπει να τις χρησιμοποιούμε με προσοχή. Ακόμη, ότι μπορούμε να χρησιμοποιούμε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, όπως τον άνεμο, ή τον ήλιο και ακόμα ότι μπορούμε να επαναχρησιμοποιήσουμε ή και να ανακυκλώσουμε κάποια υλικά. Τα παιδιά που συμμετείχαν στο συγκεκριμένο πρόγραμμα, ένιωσαν υπεύθυνα για ένα καλύτερο μέλλον και πήραν αποφάσεις για αυτό. Έτσι, αποφάσισαν να αλλάξουν τη συμπεριφορά τους στο σπίτι και στο σχολείο. Με άλλα λόγια, να σβήνουν το φως όταν βγαίνουν από ένα χώρο, να μην αφήνουν τη βρύση ανοιχτή, να μην πετούν τα χαρτιά και το γυαλί που ανακυκλώνονται, να μην χρησιμοποιούν προϊόντα μιας χρήσης και να είναι σωστοί καταναλωτές. Για να πείσουν τους γονείς τους για όλα αυτά, τους κάλεσαν να τους παρουσιάσουν την δραματοποίηση της ιστορίας τους, να τους παρουσιάσουν τη λίστα με τις φιλικές συμπεριφορές προς το περιβάλλον, όπως να αντικαταστήσουν τις συμβατές λάμπες με φθορίου, να χρησιμοποιούν ηλιακούς συλλέκτες κ.α

Οι επισκέψεις άρεσαν πολύ στα παιδιά, το σχολείο άνοιξε προς την κοινότητα και η κοινότητα μοιράστηκε με τα παιδιά την ίδια χαρά. Η κυρία που μας φιλοξένησε στο σπίτι της γνώριζε κάποια στοιχεία για τους γονείς των παιδιών όταν αυτοί ήταν παιδιά και ήταν μια όμορφη σύνδεση των γενιών.

Ένας σημαντικός παράγοντας της επιτυχίας σε αυτό το πρόγραμμα, ήταν η συνεργασία με τους γονείς. Από την αρχή, επιδίωξα την εμπλοκή των γονιών στην καθημερινή ζωή του νηπιαγωγείου. Τους ενημέρωνα για τα προβλήματα ή τις ανάγκες της καθημερινής ζωής. Ανέλαβαν να ψήσουν το ψωμί που ζυμώσαμε, να μας συνοδεύσουν στις εξόδους μας, να μας βοηθήσουν στο φύτεμα.

Πρώτο επεισοδιο
Είναι μέσα Οκτωβρίου. Έχω γνωριστεί με τα παιδιά και πιστεύω ότι μπορούν να ανταπεξέλθουν στις απαιτήσεις ενός προγράμματος που βασίζεται στις αρχές της Ιστοριογραμμής. Μία ενδιαφέρουσα εκκίνηση είναι ένα γράμμα που φτάνει στο νηπιαγωγείο από ένα ηλικιωμένο πια ζευγάρι, το οποίο ζούσε στην Αίγινα πριν από 50 περίπου χρόνια, πριν μετακομίσει στον Πειραιά. Περιγράφουν κάπως τη ζωή τους εκείνα τα χρόνια, πώς ήταν το τοπίο, ποια μέσα μεταφοράς χρησιμοποιούσαν, βάζοντας στο κλίμα εκείνης της εποχής τα παιδιά, αφήνοντας όμως πολλά στοιχεία να συμπληρώσουν με τη φαντασία τους και τις γνώσεις τους. Τέλος, παρακαλούν τα παιδιά να απαντήσουν με ένα γράμμα, με τη βοήθεια της νηπιαγωγού τους, και να τους πληροφορήσουν για τις αλλαγές που έγιναν όλα αυτά τα χρόνια, γιατί θέλουν να ξαναγυρίσουν στον τόπο τους για να ζήσουν τα τελευταία χρόνια της ζωής τους.

Το γράμμα αυτό γίνεται μια πολύ καλή αφορμή για συζήτηση και ξεκινώ με ερωτήσεις προκειμένου να εκμαιεύσω ό,τι σχετικό γνωρίζουν τα παιδιά.
¨Πώς ήταν η Αίγινα όταν οι παππούδες σας και οι γιαγιάδες σας ήταν παιδιά;¨ Τα παιδιά μιλούν για τα χωματένια δρομάκια που διάβαιναν με τα πόδια ή πάνω στα γαϊδουράκια. Περιγράφουν τα σπίτια με τις αυλές και τα ζώα, τα χωράφια, τα δέντρα, τα λουλούδια, τις φωνές των παιδιών. Στην ερώτηση ¨Τι έτρωγαν;¨ τα παιδιά μιλούν για τις καλλιέργειες των κήπων για να εξασφαλίζουν την τροφή τους, το μεγάλωμα ζώων για να ικανοποιούν τις ανάγκες τους για κρέας και γαλακτοκομικά προϊόντα. Ρωτούν τους παππούδες τους ή όποιον ηλικιωμένο άνθρωπο έχουν στο κοντινό τους περιβάλλον και φέρνουν πρόσθετες πληροφορίες για τη ζωή τότε. ¨Θέλετε να γίνουμε αγρότες όπως οι παππούδες μας και να φυτέψουμε λαχανικά;¨
Ζητάμε τη βοήθεια των γονιών και μία μητέρα προθυμοποιείται να μας βοηθήσει ενεργά στο φύτεμα. Αγοράζουμε σπόρους και μικρά φυτά και η δουλειά ξεκινά.

Τα παιδιά αναλαμβάνουν να ποτίζουν ανά δύο τον κήπο και στο τέλος φτιάχνουμε μια ωραία σαλάτα με τα μαρούλια μας και τον άνιθο, που απολαμβάνουμε πολύ.

Στην επόμενη ερώτηση ¨Πώς ήταν τα σπίτια;¨ παρουσιάζουν στοιχεία που γνωρίζουν από επισκέψεις τους στη χώρα της Αίγινας, όπου τα σπίτια είναι παλιά και διατηρούν τα παραδοσιακά χαρακτηριστικά, είναι δίπατα, έχουν στέγες με κεραμίδια, χρωματιστά πορτοπαράθυρα και είναι δίπλα το ένα στο άλλο. ¨Τι θα λέγατε να φτιάξουμε σπίτια όπως ήταν εκείνο τον καιρό;¨. Η πρότασή μου αντιμετωπίζεται με ιδιαίτερο ενθουσιασμό. Τους ζητώ να σχεδιάσουν ατομικά ένα σπίτι πάνω σε χοντρό χαρτόνι από συσκευασίες και κατόπιν το ζωγραφίζουν με πινέλο και πλαστικό χρώμα στο καβαλέτο. Έχουμε μιλήσει για το μέγεθος των σπιτιών, για την προοπτική τους στο χώρο και αποφασίζουμε να τα τοποθετήσουμε στο πίσω μέρος της σκηνής, όπου έχω απλώσει χαρτί μέτρου και έχω βάλει στο πάνω μέρος ένα γαλάζιο πανί που παριστάνει τον ουρανό, υπάρχει η γραμμή του ορίζοντα και στο κάτω μέρος έχω τοποθετήσει μπλε χαρτί γκοφρέ που παριστάνει τη θάλασσα, το λιμάνι της Αίγινας.

¨Τι ζώα υπήρχαν;¨ ρωτώ τα παιδιά. Αυτά συζητούν σε τρεις ομάδες και ανακοινώνουν στους υπόλοιπους τις ιδέες τους και τις σκέψεις τους. Η μία ομάδα συμπληρώνει την άλλη και συμφωνούν να φτιάξουν τα ζώα που υπάρχουν στον αέρα, στη γη και στο νερό ανά ομάδα αντίστοιχα. Τα παιδιά φτιάχνουν με βαμβάκι και χαρτί πρόβατα. Φτιάχνουν ψάρια με χαρτόνι και φιστίκια Αιγίνης ή σελοφάν και σύρμα πίπας ή με εφημερίδα και χρώματα δίνουν όγκο στα ψάρια τους. Φτιάχνουν διάφορα ζωάκια, όπως γάτες, σκύλους, κότες, ποντίκια, γαλοπούλες και κατσίκια με πλαστελίνη, φτερά, οδοντογλυφίδες, σπιρτόξυλα κ.α Ζωγραφίζουν υπέροχα πουλιά, όπως γλάρους και τα τοποθετούν είτε στον αέρα, είτε στην επιφάνεια της θάλασσας.
Στην ερώτηση «Τι φυτά υπήρχαν;» μιλούν για παπαρούνες, τριαντάφυλλα, αγριολούλουδα, δέντρα με φρούτα, ελιές, φιστικιές κ.α Φτιάχνουν δέντρα και λουλούδια. Τους ζητώ να παρατηρήσουν το σκηνικό και να προτείνουν άλλα στοιχεία που θα μπορούσαν να προσθέσουν. Έτσι μπαίνουν τα φυσικά στοιχεία, όπως ήλιος, σύννεφα, βουνά. Ο ήλιος φτιάχνεται από φελιζόλ και ζωγραφίζεται σε όμορφους τόνους του κίτρινου και πορτοκαλί. Τα βουνά φτιάχνονται από γκοφρέ χαρτί σε χρώμα καφέ, αφού το τοπίο έχει τοποθετηθεί σε χρόνο φθινοπώρου.

Στο τέλος του πρώτου επεισοδίου πραγματοποιήσαμε κάποιες επισκέψεις, ώστε τα παιδιά να έχουν την ευκαιρία να παρατηρήσουν προσεκτικά και να ερευνήσουν στοιχεία του παρελθόντος, όπως ένα ερειπωμένο εργαστήρι κεραμικής, όπου έφτιαχναν κάποτε τα φημισμένα Αιγινίτικα κανάτια, ένα ερειπωμένο ανεμόμυλο, όπου μέσα από την υποβολή ερωτήσεων-κλειδιών, τα παιδιά ανακάλυψαν τη χρήση του ανέμου ως μία πηγή ενέργειας. Επίσης, επισκεφτήκαμε στοιχεία του σήμερα, όπως μία φάρμα, όπου ένας ηλικιωμένος καλλιεργούσε ντομάτες και πατάτες και μεγάλωνε γαλοπούλες, κότες και κουνέλια. Τότε συνειδητοποίησα την αξία της σύγκρισης του μοντέλου με το αληθινό και μάλιστα αυτό μπορεί να γίνει όχι μόνο στο τέλος του προγράμματος.

Δεύτερο επεισόδιο

Φτάνουμε στο δεύτερο επεισόδιο που αφορά στους κατοίκους της Αίγινας του χθες. Τώρα έχουμε ένα όμορφο σκηνικό της Αίγινας αλλά χρειάζεται ανθρώπους να το κατοικήσουν. Οι ερωτήσεις-κλειδιά που απευθύνω στα παιδιά με λογική σειρά είναι:

¨Ποιοι ζουν σ’αυτό το όμορφο τοπίο που φτιάξαμε;¨. ¨Τι επαγγέλματα κάνουν;¨. Μία λίστα επαγγελμάτων καταγράφεται από τη νηπιαγωγό όπως τα λένε τα παιδιά. Τα παιδιά απαντούν ότι ζουν εκεί ψαράδες, αγρότες, ναυτικοί με τις οικογένειές τους. Τους ζητώ να φτιάξουν μία οικογένεια. ¨Ποιοι την αποτελούν;¨. Αποφασίζουν να φτιάξουν μία οικογένεια αποτελούμενη από το ζευγάρι, τα τέσσερα παιδιά τους, δύο αγόρια και δύο κορίτσια, ένα παππού και μία γιαγιά. Τους ζητώ να χωριστούν σε οχτώ ομάδες και να φτιάξουν μία φιγούρα για τον κάθε χαρακτήρα και να την τοποθετήσουν σε κάποιο σημείο του σκηνικού. Τους εφοδιάζω με χαρτόνια κομμένα σε κύκλους, τρίγωνα, τετράγωνα και ορθογώνια, με κομμάτια από υφάσματα και μαλλί κ.α. Επίσης, τους δίνω μία κλίμακα δηλαδή τους ορίζω ότι το μέγεθος ενός όρθιου ατόμου δεν θα ξεπερνά μία σελίδα φωτοτυπικού.

Στη συνέχεια τους ζητώ να φτιάξουν το βιογραφικό κάθε προσώπου. Να του δώσουν όνομα, ηλικία, επάγγελμα, ενδιαφέροντα και τρεις λέξεις για την προσωπικότητά τους. Έτσι δημιουργήθηκε η οικογένεια του κύριου Βασίλη του ψαρά και της κυρίας Αλεξάνδρας που είναι νοικοκυρά αλλά βοηθά στον κήπο και στα ζώα. Ο κ. Βασίλης είναι 45 χρόνων, είναι καλοφαγάς, παίζει με τα παιδιά του, ανάβει το τζάκι, πηγαίνει βαρκάδα, λέει ιστορίες και φυτεύει. Είναι σοβαρός μα λέει αστεία, θυμώνει με τα παιδιά του όταν κάνουν φασαρία την ώρα που εκείνος κοιμάται. Η κα Αλεξάνδρα είναι λίγο πιο νέα, πηγαίνει βόλτα με τα παιδιά της κι επισκέπτεται φίλους. Μαγειρεύει, και φροντίζει τα παιδιά. Είναι ήσυχη, καλή, παίζει με τα κορίτσια της κούκλες. Ο παππούς της οικογένειας, ο κύριος Παναγιώτης, 70 χρονών, είχε ένα μαγαζάκι αλλά τώρα βοηθά το γιο του, του αρέσει να μαγειρεύει και να λέει παραμύθια στα εγγόνια του. Είναι γλυκός, γελαστός και καλός. Η γιαγιά, η κυρία Διονυσία, 70 χρόνων, πλέκει, μαζεύει χόρτα και πηγαίνει στην εκκλησία. Είναι καλή, γλυκειά και χαρούμενη. Τα παιδιά πηγαίνουν στο σχολείο. Ο μεγάλος γιος, ο Χρίστος, είναι 15 χρονών και πάει στο Γυμνάσιο. Κάνει ποδήλατο, και τρέξιμο με φίλους, παίζει μπάλα με τα αδέρφια του. Είναι καλός, αστείος, έχει πολλούς φίλους. Το δεύτερο αγόρι, ο Παναγιώτης, 5 χρονών, πηγαίνει νηπιαγωγείο, παίζει μπάλα και κάνει ποδήλατο, τρέχει, ακούει παραμύθια από τον παππού. Είναι καλός, ήσυχος, χωρατατζής και περαχτήρι. Το κορίτσι, η Νεκταρία, 15 χρόνων παίζει με τις κούκλες, μήλα με τα αδέρφια της, βοηθά τη μαμά της και διαβάζει βιβλία. Της αρέσουν τα λουλούδια, είναι ρομαντική, ήσυχη και σοβαρή. Το άλλο κορίτσι, η Διονυσία, 7 χρόνων πηγαίνει Α’ Δημοτικού, μαζεύει λουλούδια, κάνει ποδήλατο, παίζει με τις κούκλες και τους φορά φουστάνια. Είναι ήσυχη, αστεία, γελαστή, καλή, υπάκουη και βοηθά τους άλλους.

Συνεχίζω με ερωτήσεις-κλειδιά όπως :
¨Πώς ζεσταίνονται;¨. ¨Πώς φωτίζονται;¨ ¨Πώς μαγειρεύουν;¨ ¨Τι είδους ενέργεια χρησιμοποιούν; ¨Πώς επικοινωνούν;¨ ¨Πώς μετακινούνται;¨ ¨Πώς διασκεδάζουν;¨ Τα παιδιά κάνουν υποθέσεις και συνδυάζουν την υπάρχουσα γνώση τους με την φαντασία τους προκειμένου να απαντήσουν. Βέβαια σε αυτή την ηλικία τα παιδιά δεν έχουν πολλές υπάρχουσες γνώσεις πάνω στο θέμα, γι’ αυτό έχω κάνει την έρευνά μου πριν ξεκινήσω το θέμα και έχω φροντίσει να υπάρχουν στην τάξη παλιά αντικείμενα, βιβλία και φωτογραφικό υλικό για τα τοπικά έθιμα, την καθημερινή ζωή, τα παραδοσιακά επαγγέλματα και ασχολίες για να ανατρέχουν όποτε διαπιστώσουν ότι χρειάζονται να βρουν νέες πληροφορίες. Παράλληλα υπάρχουν διάφορα σχετικά αντικείμενα και υλικά για να δημιουργήσουν με αφορμή όσα ακούνε. Υπάρχουν για παράδειγμα λάμπες πετρελαίου για να τις ζωγραφίσουν, παλιά μαγειρικά σκεύη για να εκτελέσουν μία παραδοσιακή συνταγή της γιαγιάς του Κώστα. ¨Πώς μπορούμε να μάθουμε περισσότερα;¨ τους ρωτώ. Να βρούμε κι άλλα βιβλία σχετικά με την Αίγινα, να δούμε φωτογραφίες που θα φέρουν τα παιδιά από τους παππούδες τους, να καλέσουμε έναν γνωστό ηλικιωμένο για να του απευθύνουμε ερωτήσεις. Μία γνωστή κυρία είναι πολύ πρόθυμη να απαντήσει στις ερωτήσεις των παιδιών και μάλιστα τα καλεί

να την επισκεφθούν στο σπίτι της, για να δουν με τα ίδια τους τα μάτια πώς ήταν ένα σπίτι πριν από πολλά χρόνια, αφού διατηρεί το σπίτι της σχεδόν σε εκείνη την κατάσταση, με το τζάκι, τα ταψιά, το σίδερο με κάρβουνα, τις θήκες για τα πιάτα φτιαγμένες από κουβαρίστρες και το παραδοσιακό κέντημα, το κοπανέλι.

Γυρνώντας στο νηπιαγωγείο συμφωνούμε να φτιάξουμε ένα άλμπουμ με τις φωτογραφίες από την επίσκεψή μας, περιγράφοντας τι είδαμε και τι μάθαμε.

Τρίτο επεισόδιο

¨Πώς είναι άραγε μία συνηθισμένη μέρα της οικογένειας του κυρ Βασίλη;¨ Τα παιδιά σε ομάδες συζητούν και μας ανακοινώνουν με τους αντιπροσώπους τους τις ιδέες τους. Φτιάχνουμε μια ιστορία που συνδυάζει τις ιδέες όλων των ομάδων και τους ζητώ να διαλέξουν ένα ρόλο και να ζωντανέψουν μία ημέρα της οικογένειας. Πράγματι ζωντανεύουν μία μέρα συνηθισμένη, όπου ο πατέρας ψαρεύει, η μητέρα μαγειρεύει, η γιαγιά θέλει να πάει να μαζέψει χόρτα. Τα παιδιά γυρίζουν από το σχολείο και ο παππούς τα υποδέχεται κοντά στο τζάκι. Αποφασίζουν να πάνε οι άντρες για ψάρεμα και οι γυναίκες της οικογένειας να μαζέψουν χόρτα και λουλούδια στην εξοχή κοντά στη θάλασσα. Τα παιδιά βιώνουν κάποιες καταστάσεις που είτε γνωρίζουν και τις προβάλλουν μέσα από το προσωπείο του ρόλου τους είτε είναι νέες για αυτά.

Τέταρτο επεισόδιο

Με δική μου πρωτοβουλία εισάγω ένα κρίσιμο γεγονός , που είναι ένα ταξίδι στο μέλλον, ώστε τα παιδιά να βιώσουν τις αλλαγές που έγιναν περνώντας από το χτες στο σήμερα.
¨Φανταστείτε ότι το αγόρι της οικογένειας πέφτει για ύπνο και ονειρεύεται ότι ταξιδεύει στο μέλλον και φτάνει στο σήμερα. Βρίσκεται σε ένα σύγχρονο σπίτι και οι απορίες του είναι πολλές σχετικά με όσες αλλαγές βλέπει. ¨Τι αλλαγές υπάρχουν σήμερα σε σχέση με τον παλιό καιρό; Πώς έχει αλλάξει η ζωή; Ο πατέρας της οικογένειας ακόμα ψαρεύει προκειμένου να ζήσει την οικογένειά του; Καλλιεργούν ακόμη; Χρησιμοποιούν λάμπα πετρελαίου; Και συνεχίζω τις ερωτήσεις προκειμένου να διευκολύνω τον προβληματισμό των παιδιών και τη διεξαγωγή συμπερασμάτων. Παράλληλα υπάρχουν διαθέσιμες εικόνες με παλιά και νέα αντικείμενα του σπιτιού, με παλιά και σύγχρονα επαγγέλματα και ασχολίες για να τις ταξινομήσουν και γενικότερα, να κάνουν κάποιες δραστηριότητες προκειμένου να κατανοήσουν καλύτερα τις διαφορές μεταξύ του παλιού καιρού και του σήμερα.

Ξαφνικά, ενώ το όνειρο του παιδιού συνεχίζεται, γίνεται διακοπή ρεύματος. ¨Τι συμβαίνει;¨, ¨Τι σταματά να δουλεύει στο σπίτι;¨, ¨Πότε ήταν καλύτερα τότε ή τώρα;¨ Οι ομάδες συζητούν σχετικά με τα θετικά και τα αρνητικά του παλιού καιρού και της σημερινής ζωής.

¨Τι μπορούμε να κάνουμε ώστε να ζούμε και να απολαμβάνουμε τα καλά της σύγχρονης τεχνολογίας χωρίς το φόβο ότι θα μας λείψουν κάποια στιγμή;’ Φτιάχνουμε μία λίστα εστιάζοντας στην ορθολογική χρήση της ενέργειας, όπως να μη σπαταλάμε το νερό γιατί υπάρχει έλλειψη νερού και ακόμη εστιάζοντας στη χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, όπως τη χρήση του ήλιου ή του αέρα για να παράγουμε ενέργεια. H επίσκεψή μας στον παλιό ανεμόμυλο, βοήθησε τα παιδιά να συνειδητοποιήσουν ότι «παλιά χρησιμοποιούσαν τη δύναμη του αέρα για να αλέσουν το σιτάρι». ¨Μήπως μπορούμε να κάνουμε και σήμερα κάτι παρόμοιο;¨ Η συζήτησή μας αυτή καταλήγει στην καταγραφή μίας λίστας πραγμάτων που ¨μπορώ να κάνω¨ και μίας λίστας πραγμάτων που ¨δεν πρέπει να κάνω¨ για το περιβάλλον, όπως τα αντιλαμβάνονται τα παιδιά.

Πέμπτο επεισόδιο

¨Τι λέτε να καλέσουμε τους γονείς και να τους παρουσιάσουμε όσα κάναμε αυτό τον καιρό;¨ Τα παιδιά ενθουσιάζονται στην ιδέα ότι θα μάθουν στους γονείς τους τα νέα πράγματα που εκείνα έμαθαν. Τα παιδιά παίζουν μια καθημερινή σκηνή από τη ζωή της οικογένειας, η μητέρα σιδερώνει με το σίδερο με τα κάρβουνα, ο παππούς ανακατεύει το φαγητό μέσα στο χάλκινο ταψί πάνω στο τζάκι. Τα παιδιά έρχονται από το σχολείο και το μικρό αγόρι γέρνει να ξεκουραστεί. Ονειρεύεται πως ξυπνά στο σπίτι του, μόνο που έχει γίνει ένα σύγχρονο σπίτι. Υπάρχει τηλέφωνο, το φως ανάβει με το πάτημα ενός διακόπτη, η μαμά αντί να κεντά βλέπει τηλεόραση και ξεφυλλίζει περιοδικά, ο μπαμπάς δουλεύει σερβιτόρος σε ένα εστιατόριο στην Αίγινα. Ξαφνικά κόβεται το ρεύμα και τα πάντα σταματούν να δουλεύουν. Το παιδί παραξενεύεται και με το διάλογο που έχει με τους άλλους φαίνονται οι διαφορές του χθες και του σήμερα. Το παιδί ξυπνά και η ιστορία τελειώνει αφήνοντας έναν προβληματισμό σε όσους την παρακολούθησαν. Τα παιδιά όμως έχουν καταλήξει σε κάποιες αποφάσεις σχετικά με το τι πρέπει και τι δε πρέπει να κάνουν και συμβουλεύουν τους γονείς τους. Διαβάζω στους γονείς τον κατάλογο που έχουμε γράψει με τα παιδιά και συνεχίζει συζήτηση μαζί τους.

Τα παιδιά έχουν εκθέσει την αφίσα με τα όσα έμαθαν, το φωτογραφικό άλμπουμ και τα έργα που δημιούργησαν κατά τη διάρκεια του θέματος.

Την άλλη μέρα όταν έρχονται στο σχολείο τους λέω: ¨Ξεχάσαμε να απαντήσουμε στο γράμμα του κυρ-Θόδωρου και της κυρα-Μαρίας. ¨Θα θέλατε να τους γράψουμε ένα γράμμα;¨, ρωτώ τα παιδιά. Με μεγάλη χαρά ανταποκρίνονται στην πρόταση. ¨Ποιες αλλαγές θα τους περιγράψουμε;¨. Τους καλώ να κάνουμε ένα νοητό ταξίδι από την αρχή ως το τέλος του θέματος. Λένε ό,τι θεωρούν σημαντικό και το καταγράφω. ¨Τι λέτε για αυτές τις αλλαγές;¨ Οι απαντήσεις τους ποικίλλουν και αποφασίζουμε να τις καταγράψουμε όλες στο γράμμα ονομαστικά. Είναι ένας τρόπος να αξιολογηθεί το τι έμαθαν τα παιδιά, πώς ένιωσαν και τι συμπεράσματα έβγαλαν. Στο τέλος γράφω το γράμμα όπως μου το λένε, φροντίζοντας βέβαια να ανταποκρίνεται σε όσα σημαντικά έχουν ήδη αναφέρει.

ΟΡΓΑΝΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΜΑΤΟΣ «Η Αίγινα Χθες Και Σήμερα»
Επεισόδια ιστορίας
Ερωτήσεις-κλειδιά
Πιθανές δραστηριότητες
Οργά-νωση
Στόχοι Π.Ε-Αναλ. Προγρ.
Υλικά / Πηγές

Α.
ΤΟ ΓΡΑΜΜΑ -
Η ΠΑΛΙΑ ΑΙΓΙΝΑ
1. Πώς ήταν η Αίγινα όταν οι παππούδες σας και οι γιαγιάδες σας ήταν παιδιά;
Ανάγνωση του γράμματος ως ερέθισμα για συζήτηση. Συζήτηση με παιδιά για διάγνωση των όσων ήδη γνωρίζουν
Τάξη
Να συμμετάσχουν σε συζήτηση με αφορμή ένα γράμμα.
Να μοιραστούν με τους άλλους όσα γνωρίζουν για το θέμα
Γράμμα, φάκελος, γραμματόσημα

2. Τι έτρωγαν;
Φυτεύουμε κήπο
Τάξη
Να αναπτύξουν την ικανότητα του φυτέματος και της φροντίδας ενός φυτού
Σπόροι, χώμα, μικρά φυτά, νερό, σκαλιστήρια, κοπριά

3. Πώς ήταν τα σπίτια;
Συζήτηση σε ομάδες
Ομάδες
Να συζητήσουν και να ακούσουν τους άλλους
Χαρτί, μολύβι

4. Τι θα λέγατε να φτιάξουμε σπίτια όπως ήταν εκείνο τον καιρό;
Ατομική κατασκευή-ζωγραφική σπιτιού. Τοποθέτηση στο ταμπλώ

Άτομα
Να ερευνήσουν
Να παρατηρήσουν, να απεικονίσουν τις ιδέες τους, να συγκρίνουν
Χαρτόνι συσκευασίας, τέμπερες, πινέλα, κόλα ή πινέζες ή καρφί-τσες

5. Τι ζώα υπήρχαν;
Συζήτηση σε ομάδες. Ταξινόμηση ζώων σε αυτά του αέρα-γης-θάλασσας. Κατασκευή ζώων. Τοποθέτηση στο ταμπλώ
Ομάδες
Να ανταλλάξουν γνώσεις, να ταξινομήσουν, να κατασκευά-σουν
Χαρτί, μολύβι.
Χαρτόνιαχρώματα, φλούδια από φιστίκια Αιγίνης, ζελατίνεςσύρμα πίπας, βαμβάκι, οδοντο-
γλυφίδες.κ.α

6. Τι φυτά υπήρχαν;
Συζήτηση σε ομάδες. Κατασκευή φυτών. Τοποθέτηση.
Ομάδες
Να εκφράσουν τις υποθέσεις τους και τις γνώσεις τους, να ερευνήσουν
Χαρτί, μολύβι.
Πλαστελίνες, γκοφρέ χαρτί, κ.α

7.Τι άλλα στοιχεία υπάρχουν στο τοπίο μας;
Συζήτηση σε ομάδες. Κατασκευή άλλων στοιχείων πχ βουνά, ήλιος, σύννεφα κ.α
Ομάδες
Να συνθέσουν μία εικόνα
Χαρτί, μολύβι
Φελιζόλ, τέμπερες, γκοφρέ, πινέλα κ.α

8. Πώς μπορούμε να μάθουμε αν αυτά που συζητήσαμε είναι πραγματικά;
Προτάσεις παιδιών για σύγκριση του μοντέλου με το αληθινό. Προκύπτουν επισκέψεις προς και από. Λίστα ερωτήσεων
Τάξη
Ομάδες
Να προτείνουν, να συγκρίνουν
Να επισκεφτούν και να παρατηρήσουν, να ετοιμάσουν ερωτήσεις και να τις απευθύνουν
Χαρτί, μολύβι
Β.
ΟΙ ΚΑΤΟΙΚΟΙ
1.Ποιοι ζουν σ’αυτό το όμορφο τοπίο που φτιάξαμε;
Καταιγισμός ιδεών. Καταγραφή τους
Τάξη
Να εκφράσουν τις ιδέες τους
Να συνδέσουν τον προφορικό με το γραπτό λόγο
Χαρτί, μολύβι

2. Με τι ασχολούνται καθημερινά; Τι επαγγέλματα κάνουν;
Συζητούν για τις ασχολίες, για τον τρόπο παραγωγής αγαθών, για τα παραδοσιακά επαγγέλματα
Ταξινομούν εικόνες με παλιές και σύγχρονες ασχολίες και επαγγέλματα
Φτιάχνουν πήλινα κανάτια
Ομάδες
Να κατανοήσουν τον κόπο για την παραγωγή αγαθών. Να γνωρίσουν τα παραδοσιακά επαγγέλματα. Να φτιάξουν με πηλό
Βιβλία, εικόνες, συνεντεύξεις
Εικόνες, πηλός

3. Φτιάξτε μία οικογένεια. Ποιοι την αποτελούν; Φτιάξτε μία φιγούρα για τον κάθε χαρακτήρα και να την τοποθετήστε τις σε κάποιο σημείο του τοπίου
Τα παιδιά αποφασίζουν για τα μέλη της οικογένειας. Συζήτηση για την έννοια της προοπτικής και τις διαστάσεις των ηρώων (μέγεθος Α4 για όρθιο άνθρωπο)
Ομάδες
Να αποφασίσουν. Να αναλάβουν ένα έργο ως ομάδα
Να κατασκευά-σουν μια φιγούρα με βάση δοσμένη κλίμακα
Χαρτόνια ψαλίδια, κομμάτια από μαλλιά πλεξίμα-τος και από υφάσμα-τα, κουμπιά κ.α

4. Δώστε σε κάθε πρόσωπο όνομα, ηλικία, ασχολία, ενδιαφέροντα, 3 λέξεις για το χαρακτήρα του
Κατά ομάδα αναλαμβάνουν από ένα χαρακτήρα και τον ζωντανεύουν. Η νηπιαγωγός καταγράφει τις ιδέες.
Ομάδες
Να φτιάξουν ένα βιογραφικό
Να συνδέσουν τον γραπτό με τον προφορικό λόγο
Χαρτιά, μολύβια

5. Πώς ζεσταίνονται;

Τα παιδιά κάνουν διάφορες υποθέσεις που κατόπιν θα δοκιμάσουν την ορθότητά τους
Φτιάχνουν ένα τζάκι με κολλάζ
Τάξη

Ομάδες
Να υποθέσουν και να ελέγξουν για την ορθότητα των υποθέσεών τους. Να φτιάξουν με την τεχνική κολλάζ ένα τζάκι
Φωτογραφίες με τζάκια, βιβλία σχετικά με την Αίγινα.
Χαρτιά διάφορα, κόλλες, ψαλίδια

6. Πώς φωτίζονται;

Συνεχίζουν να συνδυάζουν τις υπάρχουσες γνώσεις με τη φαντασία. Ζωγραφίζουν λάμπες
Τάξη

Ζευγά-ρια
Να συνδυάσουν τη γνώση με τη φαντασία
Φωτογραφίες με λυχνάρια λάμπες λαδιού & πετρε-λαίου

7. Πώς μαγειρεύουν;

Υποθέτουν, αργότερα θα δοκιμάσουν και θα βγάλουν συμπέρα-σμα. Μαγειρεύουν
Ομάδες
Να βγάζουν συμπεράσματα να εκτελέσουν μια συνταγή της γιαγιάς
Φωτογραφίες με μαγειρικά σκεύη, σκεύη, συνταγή,υλικά

8. Πώς επικοινωνούν;

Αναφορά σε γράμματα, ταχυδρομεία. Αφορμή για θεατρικό παιχνίδι.
Τάξη
Να κατανοήσουν ότι οι άνθρωποι χρησιμοποιού-σαν το γραπτό λόγο ως ένα τρόπο επικοινωνίας
Γράμμα-τα , κάρτες, γραμμα-τόσημα, τσάντα και καπέλο ταχ/μου

9. Πώς μετακινούνται;
Αναφορά σε άμαξες, γαϊδουράκια, καράβια
Παιχνίδι «Οι άμαξες». Ταξινο-μούν εικόνες με παλιά & σύγχρονα μέσα μεταφοράς
Τάξη

Ομάδες
Να γνωρίσουν τα παραδοσιακά μέσα μεταφοράς
Σχετικές φωτογρα-φίες

10. Πώς διασκεδάζουν;
Μιλούν για τις μεγάλες γιορτές και τα έθιμα. Δραματοποίηση ενός εθίμου
Ομάδες
Να γνωρίσουν τα έθιμα του τόπου τους και να τα βιώσουν
Βιβλία με τοπικά έθιμα, αντικείμε-να κ.α

11. Πώς μπορούμε να μάθουμε περισσότερα;
Πρόσκληση κάποιου ηλικιωμένου για να τον ρωτήσουν και να συζητήσουν. Επίσκεψη σε κάποιο σπίτι παλιό
Δημιουργία φωτο-άλμπουμ
Ομάδες.

Τάξη
Να μάθουν να ετοιμάζουν ερωτήσεις και να τις εκφράζουν. Να έχουν άμεση επαφή με το θέμα μελέτης Να αναθεωρή-σουν
Χαρτιά, μολύβια, φωτογραφική μηχανή

Χαρτόνιακόλλες, ψαλίδια
Γ. Η ΚΑΘΗΜΕΡΙ-ΝΗ ΖΩΗ ΣΤΗΝ ΑΙΓΙΝΑ ΤΑ ΠΑΛΙΑ ΧΡΟΝΙΑ
1. Πώς είναι άραγε μία συνηθισμένη μέρα της οικογένειας;
Φαντάζονται μια ημέρα της οικογένειας. Καταγραφή ιδεών από νηπιαγωγό
Ομάδες
Να διαμορφώσουν μία κατάσταση
Χαρτί, μολύβι

2. Τι θα λέγατε να γίνετε εσείς τα μέλη της οικογένειας και να ζήσετε μια μέρα όπως τη ζει η οικογένεια που φτιάξατε;
Συζητούν για τις ασχολίες των
μελών της οικογέ-νειας.
Τα παιδιά μπαίνουν σε ρόλους και δραματοποιούν μία ημέρα της οικογένειας
Τάξη
Να βιώσουν μία άλλη πραγματικότη-τα από αυτή που ζουν
Παλιά αξεσου-άρ,
εικόνες καθημερινής ζωής
Ρούχα, αξεσου-
άρ
Δ. ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΟ ΣΗΜΕΡΑ
1.Φανταστείτε ότι το αγόρι της οικογένειας αποκοιμάται και ονειρεύεται ότι ταξιδεύει στο μέλλον και φτάνει σε ένα σύγχρονο σπίτι.
Κατευθυνόμενος αυτοσχεδιασμός. Ένα παιδί μπαίνει στο ρόλο του αγοριού και παίζει τη σκηνή. Συζητούν για το τι διαφορετικό θα δει στο σπίτι αυτό.
Ταξινομούν εικόνες με παλιά και νέα αντικείμενα
Τάξη

Ομάδες
Να συζητήσουν και να κατανοήσουν τις διαφορές του χθες με το σήμερα στον οικιακό εξοπλισμό
Εικόνες με παλιά και νέα αντικείμενα του σπιτιού

2. Τι αλλαγές υπάρχουν γενικά σήμερα από τον παλιό καιρό στον τρόπο που ζούμε;
Συζητάμε για τα πράγματα που υπάρχουν σήμερα στο σπίτι σε σχέση με ό,τι υπήρχε παλιά. Τα νέα επαγγέλματα κ.α
Ομάδες
Να συζητήσουν και να κατανοήσουν τις διαφορές του σήμερα από το χθες στον τρόπο ζωής
Εικόνες με ασχολίες και επαγγέλ-
ματα του χθες&του σήμερα

3. Ξαφνικά, ενώ το όνειρο του παιδιού συνεχίζεται, γίνεται διακοπή ρεύματος. Τι συμβαίνει; Τι σταματά να δουλεύει στο σπίτι;
Τα παιδιά διατυπώνουν τις σκέψεις τους και συζητούν.
Κόβουν και κολλούν εικόνες ηλεκτρικών συσκευών σε σχε-διασμένο σε χαρτόνι σπίτι με τα δωμάτιά του
Τάξη

Ομάδες
Να διατυπώ-σουν τις σκέψεις τους και να συζητήσουν Να συνειδητοποιήσουν τις αυξα-νόμενες ανάγκες σε ενέργεια και ότι αυτή δεν είναι ατελείωτη
Φυλλά-δια με ηλεκτρι-κά είδη, ψαλίδια, κόλλες, σχέδιο σπιτιού

4. Πότε ήταν καλύτερα τότε ή σήμερα;
Σε δύο ομάδες συζητούν για τα υπέρ και τα κατά της σύγχρονης ζωής
Δύο ομάδες
Να μάθουν να επιχειρηματολογούν
Χαρτί, μολύβι

5. Τι μπορούμε να κάνουμε ώστε να χαιρόμαστε τα καλά της σύγχρονης τεχνολογίας χωρίς το φόβο μήπως τελει-
ώσουν;
Ταξινομούν εικόνες που δείχνουν ενέργειες φιλικές και μη φιλικές προς το περιβάλλον
Ομάδες
Να μάθουν να δρουν φιλικά προς το περιβάλλον
Εικόνες

6. Θέλετε να επισκεφθούμε έναν παλιό ανε-μόμυλο; Γιατί τον χρησιμο-ποιούσαν παλιά οι άνθρωποι;
7. Μπορούμε
σήμερα να κάνουμε κάτι παρόμοιο;
Επισκέπτονται τον ανεμόμυλο και βλέπουν πώς είναι. Τον σχεδιάζουν. Αφόρμηση για προβληματισμό σχετικά με την αξιοποίηση της δύναμης του αέρα
Τάξη
Να μάθουν για τα θετικά της χρήσης της αιολικής ενέργειας
Εικόνες ανεμόμυ-λων Χαρτιά, χρώματα
Ε. ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΓΟΝΙΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ ΦΟΡΕΩΝ – ΤΟ ΓΡΑΜΜΑ

1.Τι λέτε να καλέσουμε τους γονείς και να τους παρουσιάσου-με όσα κάναμε αυτό τον καιρό;
2. Θα θέλατε να απαντή-σουμε στο γράμμα;
3.Ποιες αλλα-γές θα τους περιγράψουμε;
4. Τι λέτε για αυτές τις αλλαγές;
Προετοιμάζουν προσκλήσεις και την παρουσίαση με ένα δρώμενο
Φτιάχνουν αφίσες με όσα έμαθαν
Εκθέτουν τις φωτογραφίες και ό,τι δημιούργησαν

Κάνουν ένα νοητό ταξίδι από την αρχή ως το τέλος του θέματος και λένε ό,τι θεωρούν σημαντικό
Ομάδες

Τάξη

Τάξη
Να μάθουν πώς γράφεται μία πρόσκληση, πώς να παρουσιάσουν τη δουλειά τους
Να αναθεωρήσουν όσα έμαθαν και τον τρόπο που τα έμαθαν

Χαρτιά, μολύβια Χαρτόνια
χρώματα, κόλλες, ψαλίδια, παλιά αξεσου-
άρ κ.α

Χαρτί, μολύβι, γραμμα-τόσημα, φάκελο

Νέες προτάσεις για συνεργασίες

2009-03-21T05:17:00.000-07:00

Μπορείτε να επικοινωνείτε μαζί μου ηλεκτρονικά στο:

ifigeniailiopoulou@yahoo.gr ή στο ifiliop7@gmail.com

ή να γράφετε απευθείας σχόλιο στην ιστοσελίδα

Σεμινάρια και συνέδρια με θέμα την Ιστοριογραμμή

2009-03-20T05:35:00.000-07:00

Κατόπιν πρόσκλησης απο ΚΠΕ, Πανεπιστήμια, Υπεύθυνους Περιβ. εκπ/σης έκανα γνωστή την Ιστοριογραμμή σε εκπ/κούς όλων των βαθμίδων και συμμετείχα σε συνέδρια:

1999 Οργάνωση και διεξαγωγή σεμιναρίου για νηπιαγωγούς του νομού Καβάλας με
θέμα την εφαρμογή της προσέγγισης της Ιστοριογραμμής στην Π.Ε.

1999 Ομιλία στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας σε νηπιαγωγούς και
δασκάλους με θέμα “Η προσέγγιση ‘Ιστοριογραμμή’ για την
προσέγγιση περιβαλλοντικών εννοιών στο νηπιαγωγείο”

1999 Ομιλία στο 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης με θέμα:
«Μέθοδος Storyline ή ‘Ιστοριογραμμή’: μια μεθοδολογική πρόταση για τη
διδασκαλία περιβαλλοντικών θεμάτων στο νηπιαγωγείο»

1999 Οργάνωση και διεξαγωγή σεμιναρίου για νηπιαγωγούς στο Κέντρο
Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Κόνιτσας με θέμα «Η μέθοδος
Ιστοριογραμμή για τη διδασκαλία περιβαλλοντικών θεμάτων»

2000 Οργάνωση και διεξαγωγή διήμερου σεμιναρίου για εκπαιδευτικούς όλων των
βαθμίδων εκπαίδευσης στο Πανεπιστήμιο Πατρών με θέμα τη μέθοδο
Ιστοριογραμμής

2000 Ομιλία στο Διεθνές Συνέδριο για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση
με θέμα : «Η αξιολόγηση της μεθόδου Storyline ή Ιστοριογραμμής από
τους εκπαιδευτικούς που τη βίωσαν στα πλαίσια επιμόρφωσής τους
στην Περιβαλλοντική Εκπαίδευση»

2001 Διεξαγωγή σεμιναρίου / βιωματικού εργαστηρίου για νηπιαγωγούς στο Κ.Π.Ε.
Μουζακίου

2001 Διεξαγωγή σεμιναρίου / βιωματικού εργαστηρίου για νηπιαγωγούς
στο Κ.Π.Ε Καστοριάς

2002 Διεξαγωγή σεμιναρίου / βιωματικού εργαστηρίου για νηπιαγωγούς στο νομό
Καβάλας

2003 Συμμετοχή στην έκδοση του ΚΠΕ Μουζακίου με τίτλο Θέματα Π.Ε ΙΙ

2003 Γραπτή ανακοίνωση στο 1o Συμπόσιο για την Π.Ε που οργάνωσε η
Ελληνική Εταιρεία με θέμα ¨Η παραγωγή εκπαιδευτικού υλικού για
την Π.Ε¨

2003 Παρουσίαση της εφαρμογής της Ιστοριογραμμής στην Ελλάδα στο
Διεθνές Συνέδριο της Ιστοριογραμμής στη Δανία

2004 Διδασκαλία του μαθήματος Περιβαλλοντική Εκπαίδευση στο 3ο ΠΕΚ Αθηνών

2004 Απόσπαση στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας στο Τμήμα Προσχολικής
Εκπαίδευσης

2004 Συμμετοχή με γραπτή ανακοίνωση στο 2ο Πανελλήνιο Συνέδριο για
την Π.Ε

2004 Διεξαγωγή σεμιναρίου για εκπαιδευτικούς της Π.Ε.ΕΚ.Π.Ε ¨
Ν.Μαγνησίας με θέμα ¨Η αξιοποίηση της Ιστοριογραμμής στην
Π.Ε

2005 Συμμετοχή με ανακοίνωση σε συνέδριο της ΟΜΕΠ με θέμα: «Ντοσιέ και
βιβλία θέματος: δύο σύγχρονες μορφές αξιολόγησης όπως εφαρμόζονται στην
προσέγγιση Ιστοριογραμμή.

2005 Έκδοση βιβλίου για την Π.Ε με τίτλο «Ιστοριογραμμή Storyline:
Για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση στο Νηπιαγωγείο και τις πρώτες τάξεις
του Δημοτικού» από τις εκδόσεις Ελάτη

2005 Διεξαγωγή σεμιναρίου για εκπαιδευτικούς Α/θμιας εκπ/σης στο
ΚΠΕ Στυλίδας

2005 Διεξαγωγή σεμιναρίου για νηπιαγωγούς στο ΚΠΕ Κόνιτσας

2005 Διεξαγωγή επιμορφωτικού σεμιναρίου στους εκπαιδευτικούς του Πειραματικού
1ου Δημοτικού σχολείου Πορταριάς

2005 Σεμινάριο σε φοιτητές του Παιδαγωγικού Τμήματος Δημοτικής Εκπ/σης του
Παν/μίου Θεσσαλίας για την προσέγγιση Ιστοριογραμμή

2006 Ανακοίνωση στο Συνέδριο της ΕΔΙΦΕ με θέμα ¨Ιστοριογραμμή
(Storyline): μια διεπιστημονική προσέγγιση για την ανάπτυξη
περιβαλλοντικών θεμάτων¨

2006 Διεξαγωγή σεμιναρίου για εκπαιδευτικούς στην Έδεσσα
(διοργάνωση από το ΚΠΕ Νάουσας)

2006 Eισήγηση στο εισαγωγικό σεμινάριο εκπ/κών υπό την οργάνωση
του ΚΠΕ Έδεσσας

2006 Εισήγηση στο σεμινάριο για νηπιαγωγούς που διοργανώθηκε από το
ΚΠΕ Λαυρίου

2006 Δύο ανακοινώσεις στο 4ο Πανελλήνιο Συνέδριο για τις Φυσικές Επιστήμες στην Προσχολική Εκπαίδευση

2007 Διεξαγωγή ημερίδας στην ΟΜΕΠ Αθήνας με θέμα: "Το παιχνιδάδικό μας: μία Ιστοριογραμμή ( Storyline) σχετική με τον καταναλωτισμό και την αγωγή του καταναλωτή στην προσχολική εκπαίδευση¨

2007 Διεξαγωγή επιμορφωτικού σεμιναρίου για εκπαιδευτικούς Α/θμιας
εκπ/σης στο ΚΠΕ Νάουσας

2007 Εισήγηση στο Δ. Έδεσσας με θέμα την «Ιστοριογραμμή: μια
διεπιστημονική προσέγγιση για την ανάπτυξη περιβαλλοντικών
θεμάτων»

2008 Διεξαγωγή επιμορφωτικού σεμιναρίου για εκπαιδευτικούς Α/θμιας
στο Δ. Έδεσσας σε συνεργασία με την Υπευθ. Π.Ε με θέμα "τα παλιά κτίρια της
Έδεσσας" με την προσέγγιση της Ιστοριογραμμής

2008 Διεξαγωγή βιωματικού εργαστηρίου-σεμιναρίου στο ΚΠΕ Μελίτης του Ν. Φλώρινας
με θέμα «Η λίμνη μας» με την προσέγγιση της Ιστοριογραμμής

2008 Διάλεξη-εργαστήριο σε δύο τμήματα τεταρτοετών φοιτητών του Παιδαγωγικού Τμήματος Δημ.Εκπ/σης του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

2009 Διεξαγωγή βιωματικού εργαστηρίου-σεμιναρίου σε εκπ/κούς Α/θμιας και Β/θμιας εκπ/σης στο ΚΠΕ Ν.Κίου του νομού Αργολίδας

2009 Διεξαγωγή βιωματικού εργαστηρίου-σεμιναρίου σε εκπ/κούς Α/θμιας και Β/θμιας εκπ/σης στο ΚΠΕ Βελβεντού του νομού Κοζάνης

Σεμινάρια Ιστοριογραμμής για όσους ενδιαφέρονται

2009-03-18T10:41:00.000-07:00

Όσοι ενδιαφέρονται να παρακολουθήσουν βιωματικά σεμινάρια, ώστε να γνωρίσουν καλύτερα τον τρόπο αυτό δουλειάς, μπορούν να επικοινωνήσουν μαζί μου στην ηλεκτρονική διεύθυνση:
ifiliop7@gmail.com

H γνωριμία μου με την Ιστοριογραμμή Storyline

2009-03-18T04:31:00.000-07:00

Μόλις έφθασα στο campus του Πανεπιστημίου Strathclyde, μαγεμένη από το όμορφο περιβάλλον, με τα σκιουράκια να σκαρφαλώνουν στα δέντρα και τους φοιτητές να είναι σκορπισμένοι στην τεράστια πράσινη έκταση, βρήκα τον υπεύθυνο καθηγητή για να συζητήσουμε σχετικά με το θέμα της έρευνας που θα διεξάγω στα πλαίσια των μεταπτυχιακών μου σπουδών.

Σκεφτόμουν να καταπιαστώ με μια σύγκριση μεταξύ των παραδοσιακών μεθόδων διδασκαλίας και μιας μεθόδου βιωματικής και ολιστικής, που ξεκινά από τα ενδιαφέροντα του παιδιού. Εν τω μεταξύ, επισκέφτηκα το διευθυντή του παραρτήματος του WWF, Jim Dunlop, στο campus και πολύ ευγενικά δέχτκε να παρακολουθήσω ως επισκέπτρια κάποια μαθήματα του σεμιναρίου.

Ένα πρωϊνό μπαίνει στην αίθουσα ένας γελαστός, γλυκύτατος τύπος, λίγο ευτραφής μα ευκίνητος. Το όνομά του είναι Steve Bell. Μας χωρίζει σε ομάδες και μας γνωστοποιεί ότι πρόκειται να ιδρυθεί ένα περιβαλλοντικό κέντρο. Μας ζητά να του προτείνουμε ποιο θα ήταν το πιο κατάλληλο μέρος για να το φιλοξενήσει, ποιες προϋποθέσεις πιστεύουμε ότι έπρεπε να εκπληρώνει. Συγκεντρωνόμαστε στις ομάδες μας και συζητούμε. Στη συνέχεια κάθε ομάδα ανακοινώνει στις υπόλοιπες τις προτάσεις της. Ακολουθεί η ερώτηση «ποιοι άνθρωποι είναι απαραίτητοι για να λειτουργήσει το κέντρο;» Καθένας στην ομάδα που έχει κάποια ιδέα την καταθέτει και η σύνθεση παρουσιάζεται στους υπόλοιπους. Τέλος, μας ζητά να φτιάξουμε ένα βιογραφικό για τον κάθε χαρακτήρα. Δηλαδή να του δώσουμε όνομα, ηλικία, επάγγελμα, ενδιαφέροντα και τρία χαρακτηριστικά της προσωπικότητάς του. Ακολουθεί άλλη ερώτηση. «Τι ευχάριστα ή δυσάρεστα περιστατικά μπορεί να συμβούν στο κέντρο;» Και η λίστα των προτεινόμενων συμβάντων από όλες τις ομάδες είναι πλουσιότατη.

Με αυτό τον τρόπο βίωσα για πρώτη φορά τα κύρια συστατικά της προσέγγισης Storyline (Ιστοριογραμμής), που είναι:

Η δημιουργία σκηνικού σε συγκεκριμένο τόπο και χρόνο
Η δημιουργία χαρακτήρων (ανθρώπων ή/και ζώων)
Ένας τρόπος ζωής να ερευνηθεί και
Αληθινά προβλήματα να λυθούν

Ήταν πολύ ενδιαφέρουσα η συνεργασία με άτομα διαφορετικών εθνικοτήτων και διαφορετικής κουλτούρας. Είναι γεγονός ότι η ώρα πέρασε πολύ ευχάριστα και κύλησε σα νεράκι. Ακολούθησε κάποια θεωρία σχετικά με τις αρχές και την επιστημονική βάση της Ιστοριογρμμής.

Στο τέλος πλησίασα το Steve Bell και αυτό ήταν. Έγινα η σκιά του. Ρουφούσα κάθε τι που μου έλεγε σχετικά με την Ιστοριογραμμή. Μου μεταδίδει σιγά σιγά το μοναδικό του πάθος για αυτό τον τρόπο δουλειάς με τα παιδιά αλλά και με τους ενήλικες, αφού η Ιστοριογραμμή προσφέρεται για όλες τις ηλικίες και αυτό φαίνεται στον ενθουσιασμό με τον οποίο συμμετέχουν οι εκπαιδευτικοί όλων των βαθμίδων στα σεμινάρια-εργαστήρια Π.Ε, τα οποία κάνω κατ’επιλογή περιορισμένα τα τελευταία πέντε χρόνια σε όλη την Ελλάδα. Με εφοδιάζει με βιβλία, δικά του και άλλων συνεργατών του και επισκεπτόμαστε σχολεία που εφαρμόζουν την Ιστοριογραμμή. Μαζί μας είναι φοιτήτριες από τη Νορβηγία και Σουηδία, όπου είναι διαδεδομένη η μέθοδος και εκπαιδευτικοί από τη Σουηδία, που επισκέφθηκαν το Steve Bell στα πλαίσια της μετεκπαίδευσής τους. Απαντά στις ερωτήσεις μας με γλαφυρή διήγηση περιστατικών που συνέβησαν στις τάξεις όπου δίδαξε.

Ήξερα ότι η Ιστοριογραμμή ήταν η μέθοδος με την οποία ήθελα να καταπιαστώ στο μεταπτυχιακό μου. Μου είχε εμφυσήσει την αγάπη και την επιθυμία ο ίδιος ο πρωτεργάτης της. Αντί να διαβάσω βιβλία για να λύσω τις απορίες μου, είχα το ζωντανό βιβλίο δίπλα μου, που απαντούσε στην παραμικρή μου απορία. Η Ιστοριογραμμή ανταποκρίνεται σε όλα όσα με κεντρίζουν ως εκπαιδευτικό και τα θεωρώ αποτελεσματικά και κατάλληλα για την ηλικία των μικρών παιδιών. Βασίζεται στη γνωστική θεωρία του εποικοδομητισμού, η οποία σέβεται τις ήδη υπάρχουσες γνώσεις και εμπειρίες του παιδιού και τις λαμβάνει υπ’όψιν γιατί σε αυτές το παιδί προσαρτεί τη νέα γνώση που αποκτά κατά τη διαδικασία μάθησής του. Η Ιστοριογραμμή δίνει έμφαση στην εργασία σε ομάδες (κοινωνικός επικοιδομητισμός) και ξεκινά από το τι γνωρίζουν τα παιδιά στο σύνολό τους γιατί η συνολική γνώση είναι πλουσιότερη από τη γνώση του κάθε παιδιού ξεχωριστά. Ασπάζεται τις σύγχρονες θεωρίες μάθησης που συγκαταλέγουν το παιχνίδι και τη δράση στους βασικούς παράγοντες που βοηθούν τη μάθηση. Βασίζεται στη φαντασία των παιδιών, αφού με αυτή συμπληρώνουν τα κενά της γνώσης τους. Ο συνδυασμός της υπάρχουσας γνώσης και της φαντασίας τους αποτελεί ισχυρό κίνητρο που δημιουργεί στους μαθητές την αίσθηση ότι ελέγχουν τη διαδικασία μάθησής τους. Από την άλλη, η δομή που χαρακτηρίζει τη μέθοδο προσφέρει στο δάσκαλο το διακριτικό έλεγχο της γνωστικής διαδικασίας και της μάθησης των μαθητών του.

Αποφάσισα ποιο θα ήταν το θέμα της μεταπτυχιακής μου εργασίας. ¨Σε τι βαθμό η Ιστοριογραμμή (Storyline) αποτελεί μια κατάλληλη και αποτελεσματική προσέγγιση μάθησης και διδασκαλίας για την Π.Ε. στο Νηπιαγωγείο;¨ Η έρευνα διεξάχθηκε στην Ελλάδα με Έλληνες νηπιαγωγούς και η έρευνα πεδίου (case study) έγινε σε ελληνικό Νηπιαγωγείο. Τα συμπεράσματα της έρευνας ανακοινώθηκαν στο 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε που έγινε στην Αθήνα το 1999. Η προσέγγιση Ιστοριογραμμή έχει γίνει γνωστή σε περισσότερους από 200 εκπαιδευτικούς έως σήμερα με βιωματικό τρόπο στα πλαίσια επιμόρφωσής τους στην Π.Ε.

Η αξιολόγηση από τους Έλληνες εκπαιδευτικούς παρουσιάζει την Ιστοριογραμμή ως μία ιδιαίτερα ολοκληρωμένη και συστηματική προσέγγιση, που καλύπτει σε βάθος το πεδίο γνώσης με το οποίο καταπιάνεται και προτείνει μια νέα φόρμα κι ένα νέο μοντέλο στη διδακτική πρακτική. Εν κατακλείδι, θεωρώ την Ιστοριογραμμή έναν τρόπο οργάνωσης της γνώσης, έναν συστηματικό και ελκυστικό τρόπο εφαρμογής ήδη γνωστών παιδαγωγικών τεχνικών, που ανασυντάσσονται στην υπηρεσία μιας αποτελεσματικότερης διδασκαλίας και μάθησης.

Το 2000 κυκλοφόρησε το βιβλίο μου για την Ιστοριογραμμή με το οποίο προσπαθώ να μοιραστώ με τους συναδέλφους εκπαιδευτικούς την προσωπική μου εμπειρία και ταυτόχρονα να παρουσιάσω το θεωρητικό υπόβαθρο της προσέγγισης. Ίσως βοηθηθούν κάποιοι συνάδελφοι να συνθέσουν ολοκληρωμένα το παζλ ενός περιβαλλοντικού θέματος, ενώνοντας αποτελεσματικά τα κομμάτια που έχουν στη διάθεσή τους λόγω των σπουδών τους, της προσωπικής τους εμπειρίας και των προσωπικών τους ενδιαφερόντων και ταλέντων. Πρόκειται για μία πρώτη προσπάθεια παρουσίασης της Ιστοριογραμμής στον εκπαιδευτικό κόσμο, όπως έως τώρα την έχω γνωρίσει και βιώσει, αφού πρόκειται για μία πολυμορφική και συνεχώς εξελισσόμενη διαδικασία στις διάφορες χώρες στις οποίες εφαρμόζεται. Έχω την πρόθεση να γνωρίσω ακόμα καλύτερα την Ιστοριογραμμή και να μοιραστώ τη νέα γνώση μου και εμπειρία μου με εσάς σε κάποια νέα βιβλιαράκια στα οποία θα αναπτύσσω κάποια θέματα.

Ο ρόλος του εκπαιδευτικού

2009-03-16T07:51:00.000-07:00

Μία από τις πιο ουσιώδεις αρχές του εποικοδομητισμού αποτελεί η πεποίθηση ότι καμία θεμελιώδης ανάπτυξη δεν συμβαίνει όταν η απόκτηση της γνώσης πηγάζει από εξωτερικές πηγές, αλλά μόνο όταν η γνώση είναι αποτέλεσμα της δράσης του ίδιου του παιδιού. Ο Donaldson (1978) υποστηρίζει την άποψη του Piaget, πως αν πούμε σε ένα παιδί τη σωστή απάντηση ή το ανταμείψουμε όταν δώσει τη σωστή απάντηση, αυτό ίσως να είναι μάθηση, αλλά σε καμία περίπτωση δεν πρόκειται για ουσιαστική μάθηση.

Επίσης, ο Wadsworth (1971) συνηγορεί ότι ταυτόχρονα με την αφομοίωση και την προσαρμογή που είναι κληρονομικές ή έμφυτες διαδικασίες, υπάρχουν διάφορες ενεργές δυνάμεις που επιδρούν στην νοητική ανάπτυξη, ανάμεσά τους και η δράση. Η δράση θεωρείται ένα σημαντικό χαρακτηριστικό της Ιστοριογραμμής, επηρεασμένο από τον εποικοδομητισμό. Τα παιδιά έχουν την ευκαιρία να συμμετάσχουν ενεργά κατά την εξέλιξη της ιστορίας.

Η εμπερία αποτελεί άλλο ένα ουσιώδες στοιχείο του εποικοδομητισμού που παρακινεί τα παιδιά να αφομοιώσουν και να προσαρμοσθούν στο περιβάλλον. Όταν τα παιδιά δρουν στο περιβάλλον, χειρίζονται αντικείμενα, κινούνται στο χώρο και εξερευνούν μέσω των αισθήσεών τους, η γνωστική ανάπτυξη προωθείται αποτελεσματικά. Ιδιαίτερα στην ηλικιακή κλίμακα μεταξύ των δύο και έξι ετών, όπως ισχυρίζεται ο Kolb (1984), το παιδί εσωτερικεύει τις πράξεις του, μετατρέποντάς τις σε εικόνες. Πρόκειται για το αναπαραστατικό (representational) στάδιο μάθησης. Το παιδί χειρίζεται τα αντικείμενα και αποκτά εμπειρίες με αποτέλεσμα τη συλλογή εικόνων. Μέσα από αυτές τις εικόνες βλέπει τον κόσμο. Η εμπειρία αποτελεί ένα κεφαλαιώδες συστατικό στην Ιστοριογραμμή. Οι δραστηριότητες που παρέχει, ιδιαίτερα το παιχνίδι ρόλων και η κατασκευή του μοντέλου εξασφαλίζουν ευκαιρίες για την απόκτηση ποικίλων εμπειριών.

Η έννοια του κινήτρου συνιστά ένα ουσιαστικό παράγοντα στη θεωρία μάθησης του εποικοδομητισμού. Με άλλα λόγια, ό,τι παρακινεί το ενδιαφέρον του παιδιού για μάθηση και αλλαγή της συμπεριφοράς του. Το κίνητρο μπορεί να βασίζεται σε εξωτερικές ή εσωτερικές ανάγκες (Wadsworth, 1971). Ο εποικοδομητισμός βασίζεται στην κινητοποίηση που ανταποκρίνεται στις εσωτερικές ανάγκες του οργανισμού. Η διατάραξη της ισορροπίας (disequilibrium) μεταξύ προσαρμογής και αφομοίωσης, σύμφωνα με τον Piaget (Wadsworth, 1979), προσφέρει ένα υψηλού βαθμού κίνητρο για το παιδί να αποκαταστήσει την ισορροπία (equilibrium). Η Ιστοριογραμμή φαίνεται πως παρέχει ένα δυνατό κίνητρο που σέβεται τις εσωτερικές ανάγκες του παιδιού.

Όσο αφορά στο ρόλο του εκπαιδευτικού στη θεωρία μάθησης του εποικοδομητισμού, η συνεισφορά του στην εκπαιδευτική διαδικασία είναι τόσο σημαντική όσο αυτή του παιδιού. Η υψηλή αυτή συνεισφορά αφορά στους εκπαιδευτικούς διαλόγους με τα παιδιά, που στοχεύουν σε μια σειρά από παιδαγωγικές λειτουργίες. Σύμφωνα με την Tamburrini (1978) οι ακόλουθες τρεις είναι υψηλής σημασίας:

α. …παρατηρώντας και ρωτώντας τα παιδιά με τέτοιο τρόπο ώστε να εκμαιεύει διαγνωστικές πληροφορίες

β. …κάνοντας τους μαθητές ικανούς να αντανακλούν στις δραστηριότητές τους και στα συμπεράσματα που έχουν συνάγει, και

γ. …επεκτείνοντας τη σκέψη των μαθητών τους με διάφορους τρόπους (σ.101).

Αυτά είναι μεγίστης σημασίας καθώς υπάρχει μια σύγχυση όσο αφορά την καθοδήγηση και την ανακάλυψη στη μαθησιακή διαδικασία και το ρόλο του εκπαιδευτικού σε αυτές. Όπως τονίζουν οι Fensham, Gunstone και White (1994), στην καθοδήγηση ο ρόλος του εκπαιδευτικού είναι να αποφασίζει για το είδος της καθοδήγησης, την ποσότητα και το χρόνο που θα την παρέχει. Αυτό συνεπάγεται ότι ο εκπαιδευτικός δεν επιτρέπει στους μαθητές να ανακαλύπτουν τη γνώση μόνοι τους, αντίθετα τους καθοδηγεί. Στην βιωματική μάθηση η δραστηριότητα μπορεί να σχεδιάζεται από τον εκπαιδευτικό, αλλά η εμπειρία αναθεωρείται και αναλύεται μετά, ώστε να πραγματοποιείται η μάθηση μέσω της ανακάλυψης. Ένα ουσιαστικό συστατικό της βιωματικής μάθησης είναι η δομή την οποία παρέχει ο εκπαιδευτικός και μέσα στην οποία επιτυγχάνεται η μάθηση. Χαρακτηριστικό παράδειγμα βιωματικής μάθησης είναι η Ιστοριογραμμή με την εξασφάλιση της δομής.

Ο εκπαιδευτικός εμπλουτίζει τις ερωτήσεις του με κάποιο εσωτερικό κίνητρο για να κινητοποιήσει το πραγματικό ενδιαφέρον των παιδιών, ώστε να συμμετάσχουν ενεργά. Από τη στιγμή που τα παιδιά θα αναγνωρίσουν τις ερωτήσεις του δασκάλου ως δικό τους πρόβλημα, θα προσπαθήσουν να βρουν τη λύση του, εκτός αν η λύση του εσωτερικού προβλήματος αποσπαστεί από εξωτερικό κίνητρο. Αυτό σημαίνει ότι υπάρχει ο κίνδυνος για τα παιδιά να ξοδέψουν πολύτιμο χρόνο και προσπάθεια για να εκτιμήσουν τι θα επιθυμούσε ο εκπαιδευτικός, όπως το να θυμηθούν ή να κάνουν πράγματα σε συγκεκριμένο χρόνο και με συγκεκριμένο τρόπο.

Αυτό φαίνεται να εξαλείφεται στην περίπτωση που ο εκπαιδευτικός υιοθετήσει τη θεωρία μάθησης του εποικοδομητισμού. Συγκεκριμένα, στην προσέγγιση της Ιστοριογραμμής η διεργασία της επίλυσης προβλήματος προχωρά με σκοπό την εξέλιξη της ιστορίας, της ιστορίας των παιδιών, και όχι για χάρη του εκπαιδευτικού. Όσο αφορά στα χρονικά όρια τα οποία τίθενται από τον εκπαιδευτιό , παρόλο που δεν είναι τόσο αυστηρά, ωστόσο συμπεριλαμβάνονται στη δομή που χαρακτηρίζει τη μέθοδο Ιστοριογραμμή. Δομή, κατευθυντήριες γραμμές και ξεκάθαρα καθορισμένα όρια φαίνονται να είναι ανεκτίμητα για τους μαθητές και όλα προωθούν την βιωματική μάθηση.

Τέλος, ο Barr (1987) διευκρινίζει ότι τα χαρακτηριστικά μιας προσέγγισης διδασκαλίας και μάθησης που βασίζεται στον εποικοδομητισμό είναι τα εξής:

· Αναλυτικό πρόγραμμα είναι ένας πίνακας ιδεών προς ανακάλυψη στη διάρκεια του χρόνου

· Περιεχόμενο και διεργασία είναι έννοιες αλληλένδετες και αλληλεπιδρούν

· Δίνεται έμφαση στη σκέψη του μαθητή ή sense making

· Ο εκπαιδευτικός οφείλει να αντλεί ιδέες από την πειθαρχία (access powerful ideas from discipline)

· Να συνδέει τη γνώση που πρέπει να διδαχθεί με την εμπειρία του μαθητή

· Οι μαθητές να εμπλέκονται σε αυθεντική δραστηριότητα

· Οι μαθητές να χρησιμοποιούν οι ίδιοι τις ιδέες που θα τους οδηγήσουν να δομήσουν τη νέα γνώση

Ανάπτυξη θέματος «Το δάσος»

2009-03-15T08:48:00.000-07:00

Στην Λεκάνη Καβάλας, ο Φώτης, η γαντόκουκλα με βοηθά να εισάγω το θέμα. Ακούγεται η Άνοιξη του Βιβάλντι μιας και η άνοιξη έχει ξεπροβάλλει. Η ενότητα καταιγισμού ιδεών περιλαμβάνει έντομα όπως, πεταλούδες, μέλισσες, πασχαλίτσες, αράχνες, πουλιά όπως χελιδόνια, δρυοκολάπτες, αηδόνια, κούκους, καρακάξες. Επίσης, σαλιγκάρια, φίδια, λαγούς, ελάφια, αγριογούρουνα κ.α. Το δάσος τοποθετείται από τους συμμετέχοντες εκπαιδευτικούς στη Λεκάνη του νομού Καβάλας και στην εποχή της άνοιξης.

Η ταξινόμηση των όσων έχουν αναφερθεί οδηγούν στην διαμόρφωση τεσσάρων ομάδων, οι οποίες αναλαμβάνουν τα στοιχεία της πανίδας, της χλωρίδας, τα φυσικά στοιχεία και τα προϊόντα της ανθρώπινης παρέμβασης ( σκουπίδια, πινακίδα, παγκάκια) αντίστοιχα.

Για την κατασκευή του σκηνικού του δάσους χρησιμοποιούνται πολλά φυσικά υλικά που έχουν συλλεχθεί από το κοντινό δάσος της Λεκάνης. Λέξεις που αντιπροσωπεύουντις ομάδες και τοποθετούνται στο σκηνικό είναι: ζωή, χαρά, κρίμα, πολύχρωμο κ.α

Γράφτηκαν ποιήματα αισθήσεων όπως:
Βλέπω πολύχρωμα λουλούδια και πλουμιστά πουλιά
Ακούω μελωδικά τιτιβίσματα και απαλό θρόισμα
Μυρίζω νοτισμένα κλαδιά από γέρικα δέντρα
Αγγίζω τις χρυσές ακτίνες και τις διάφανες δροσοσταλίδες
Γεύομαι τους χυμώδεις καρπούς και το γάργαρο νερό

Βλέπω ένα δάσος θαλερό, όμως με πλούσιο σκουπιδαριό
Ακούω κελαριστό ρυάκι και αέρα σφυριχτό
Μυρίζω γλυκιές μοσχοβολιές και σαπισμένες ευωδιές
Αγγίζω άνθη άγρια και πλαστικά μπουκάλια
Γεύομαι τη γλυκιά δροσιά και καπνισμένο αγέρα

Βλέπω τον γαλανό ουρανό πάνω από το δάσος το πυκνό
Ακούω τα γάργαρα νερά και τα χαρούμενα πουλιά
Μυρίζω χόρτο δροσερό και σκουπίδια ένα σωρό
Αγγίζω τα ψηλά κλαδιά και τα λουλούδια τα μικρά
Γεύομαι βατόμουρα γλυκά και του αέρα τη δροσιά

Στο δεύτερο επεισόδιο οι ομάδες προτείνουν και εγώ καταγράφω ποιοι μπορεί να έρχονται σε επαφή με το δάσος. Καταγράφω ξυλοκόποι, δασοφύλακες, πυροφύλακες (εδώ γίνεται διευκρίνιση της διαφοράς μεταξύ δασοφύλακα και πυροφύλακα και επισημαίνεται η σημαντικότητα του να δημιουργηθεί το κίνητρο στο ίδιο το μαθητή να ψάξει για να μάθει, να αναρωτηθεί πού μπορεί να ανατρέξει, ώστε να βρει πληροφορίες και να ελέγξει αν οι υποθέσεις που κάνει είναι σωστές), πυροσβέστες, μοναχικοί άνθρωποι, κτηνοτρόφοι, κυνηγοί, φυσιολάτρες, λαθρομετανάστες, βοτανολόγοι, υλοτόμοι, μαρμαράδες, καρβουνιάρηδες, μελισσοκόμοι, ιδιοκτήτες ταβερνών.
Οι ομάδες επιλέγουν ένα χαρακτήρα για να γράψουν το βιογραφικό του. Τον παρουσιάζουν.
- Λέγομαι Τριαντάφυλλος Κυπαρισσίδης, ετών 36, είμαι βοτανολόγος. Έχω Master με ειδικότητα στα βότανα της Λεκάνης και συγκεκριμένα ερευνώ την παρασκευή φαρμάκου από βότανα για την φαλάκρα. Είμαι διαζευμένος με δύο παιδιά. Είμαι ψηλός, λεπτός, φαλακρός με μούσι και γυαλιά. Είμαι μέλος της Green Peace και η αγάπη μου είναι το δάσος. Είμαι ήρεμος, μοναχικός και μελαγχολικός.
- Είμαι ο Μιχάλης Αγγέλου, ετών 40, τραπεζικός υπάλληλος και φυσιολάτρης. Τα ενδιαφέροντά μου είναι ο αθλητισμός, η ζωγραφική και το διάβασμα. Είμαι ήρεμος, υπεύθυνος και ρομαντικός.
- Είμαι ο Μήτσος Καραμήτσος είμαι 35 χρόνων και είμαι κτηνοτρόφος. Έχω 56 γελάδια και τα βόσκω στο δάσος της Λεκάνης. Μ’αρέσουν οι ραχούλες και ο καθαρός αέρας. Στενοχωριέμαι που είμαι όλη μέρα μόνος μου και ψάχνω μια βοσκοπούλα να την παντρευτώ. Είμαι γεροδεμένος και ροδοκόκκινος.
- Λέγομαι Άντεμ Μπούχνα. Είμαι 17 χρονών. Ήρθα από την Τύμπρα της Αλβανίας. Κρύβομαι στο δάσος γιατί έχω πρόβλεμα με πολίτσια. Κοιμάμαι έξω τα βράδια, κρυώνω και φοβάμαι. Κρύβομαι στο δάσος της Λεκάνης. Πρέπει βρω δουλειά, μεροκάματο για να μαζέψω λεφτά να πάω στο Αλβανία. Ο μπαμπάς μου περιμένει λεφτά να παντρέψουμε το αδερφή μου. Τα λεφτά που πήρα από το μπαμπά μου τελειώσαν.

Στη συνέχεια, αφού παρουσίασαν τους χαρακτήρες της ιστορίας, έπρεπε να φτιάξουν μια ιστορία, που να συνέδεε τους ήρωες. Πρότειναν κάποια συμβάντα όπως: υλοτόμηση, φωτιά, κατασκήνωση προσκόπων, δημιουργία λατομίου, ανακάλυψη νέου φυτού, δημιουργία μεγάλης ξενοδοχειακής μονάδας, λαθροθηρία, ασθένεια δέντρων, εκδρομή ΚΑΠΗ, νεραϊδογιορτή.

Η ιστορία που δημιουργείται λέει ότι ο βοτανολόγος κος Κυπαρισσίδης και άλλοι συνάδελφοί του ανακαλύπτουν ένα νέο φυτό στο δάσος της Λεκάνης και ερευνούν την περιοχή. Εκεί συναντούν μια ομάδα προσκόπων που έχει κατασκηνώσει και τους καλούν να φάνε μαζί. Ανάβουν φωτιά για να ψήσουν και…η συνέχεια είναι περιπετειώδης και η Πυροσβεστική αναγκαία.

Πώς σχεδιάζω ένα οργανόγραμμα θέματος;

2009-03-13T08:32:00.000-07:00

Ο εκπαιδευτικός αφού επιλέξει το θέμα και αποφασίσει για τις έννοιες και τις δεξιότητες, τις οποίες θα στοχεύσει να δομήσουν και να εξασκήσουν οι μαθητές του, επινοεί μια ιστορία, της οποίας σχεδιάζει τα επεισόδια με μια λογική σειρά. Ακολούθως, σχεδιάζει με πολλή προσοχή τις ερωτήσεις-κλειδιά, που συνοδεύουν κάθε επεισόδιο και βοηθούν την εξέλιξή του.

Είναι σημαντικό να τονιστεί εδώ ότι κατά τη διάρκεια σύλληψης και καθορισμού των επεισοδίων τρία είναι τα κύρια σημεία που πρέπει να ληφθούν υπ’όψιν από τον εκπαιδευτικό. α) Το σημείο εκκίνησης του θέματος, που ενδέχεται να είναι ένα γράμμα ή ένα απόκομμα εφημερίδας ή ένα απόσπασμα από βιβλίο ή μια αφήγηση που θα χρησιμοποιήσει ο νηπιαγωγός / δάσκαλος προκειμένου να εισάγει το θέμα, β) Το επεισόδιο του επιλόγου της ιστορίας που μπορεί να είναι μια επίσκεψη ενός ειδικού στο σχολείο ή η επίσκεψη των παιδιών σε ένα τόπο σχετικό με το θέμα ή μια παράσταση των παιδιών και γ) Η αντανάκλαση του θέματος, που μπορεί να είναι ένα βιβλίο που φτιάχνουν τα παιδιά ή ένα νοητό ταξίδι σε όλη τη διαδρομή του θέματος ή ένα έργο αντανάκλασης που θα περιλαμβάνει την περίληψη των όσων έμαθαν τα παιδιά. Πρόκειται για το στάδιο της μετα-γνώσης (meta-cognition), το οποίο βοηθά τα παιδιά να συνειδητοποιήσουν τι έμαθαν και με ποιο τρόπο.

Στη συνέχεια ο εκπαιδευτικός καταγράφει τις πιθανές δραστηριότητες, στις οποίες θα καλέσει τα παιδιά να συμμετάσχουν, προκειμένου να ερευνήσουν τα ίδια τις απαντήσεις που θα δώσουν και καθορίζει ποια θα είναι η οργάνωση της τάξης. Μπορεί να είναι όλη η τάξη - ιδίως στην αρχή κάθε μαθήματος – μπορεί να δουλέψουν σε ζευγάρια, σε μικρές ή μεγαλύτερες ομάδες, ανάλογα με τις απαιτήσεις της κάθε δραστηριότητας. Εξετάζει αν οι δραστηριότητες ανταποκρίνονται στους στόχους, τους οποίους έχει θέσει και αφορούν στη γνωστική, στην κοινωνικο-συναισθηματική ανάπτυξη καθώς και στην ανάπτυξη των δεξιοτήτων. Συγκεντρώνει τις πηγές πληροφόρησης και τα υλικά, που είναι απαραίτητα για την ανάπτυξη του θέματος και που ο εκπαιδευτικός οφείλει να παρέχει στους μαθητές εκ των προτέρων. Όλα αυτά τα συστατικά καταγράφονται με τη μορφή πίνακα, τον οποίο συμπληρώνει ο εκπαιδευτικός πριν να αρχίσει την ανάπτυξη του θέματος και τον συμβουλεύεται ή τον αναμορφώνει κατά τη διάρκεια των μαθημάτων.

Ένα μοντέλο για το σχεδιασμό ενός θέματος Ιστοριογραμμής προτείνεται από το Barr (1997) και είναι το ακόλουθο.

ΑΛΛΗΛΟΥΧΙΑ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ

1.Τι θέμα θα επιλέξω
Αναλυτικό πρόγραμμα
Ανάγκες παιδιών
Σχολικό πλάνο
Στάδιο διδασκαλίας
Σχετικότητα
Επιλέγω το θέμα

2.Από πού θα αρχίσω
Ενδιαφέρον εκπαιδευτικού
Θέμα
Ιστορία
Τηλεοπτικό πρόγραμμα
Επίκαιρο θέμα
Επιλέγω σημείο εκκίνησης

3.Ποια σειρά θα ακολουθήσω
Εισαγωγή
Κύριο μέρος
Συμπέρασμα
Γράφω την αλληλουχία ή Ιστοριογραμμή

4.Ποιες δραστηριότητες θα εμπλέξω
Λίστα δραστηριοτήτων
Λίστα δεξιοτήτων και εμπειριών
Λίστα περιεχομένου
Λίστα στάσεων
Αρχίζοντας με την συνοχή ή Ιστοριογραμμή, σχεδιάζω σχετικές δραστηριότητες, λίστα δεξιοτήτων που θα εξασκηθούν μέσω αυτών και λίστα εμπειριών

5.Ποιες πηγές θα χρειαστούν
Λίστα πηγών
Δυνατότητα διαθεσιμότητας
Οργανώνω τις πηγές

6.Ποιες ιδέες-κλειδιά καλύπτω μέσα από αυτό το θέμα
Κάνω λίστα αυτών

7.Τι έμαθαν τα παιδιά
Εξετάζω τεχνικές
Εκτιμώ τι λένε, γράφουν και κάνουν οι μαθητές.
Προσδιορίζω τα επόμενα βήματα της μάθησης

8.Τι ποιότητα δουλειάς παράγεται
Εξετάζω τεχνικές αξιολόγησης
Αξιολογώ το θέμα και προτείνω ιδέες για βελτίωση

9.Πόσο αποτελεσματικά ήταν ο σχεδιασμός μου και η διδασκαλία μου

10.Πώς θα άλλαζα το θέμα την επόμενη φορά

Επιπλέον, όταν σχεδιάζεται ένα θέμα Ιστοριογραμμής, κάποιες λειτουργικές ερωτήσεις πρέπει να αναδυθούν στο κεφάλι του σχεδιαστή. Αυτές αφορούν στις έννοιες, τις στάσεις και τις δεξιότητες που θα αναπτυχθούν μέσα από το θέμα, στις περιοχές του αναλυτικού προγράμματος που θα καλυφθούν, στις ερωτήσεις-κλειδιά που θα στηρίξουν το θέμα και στη διάρκεια του θέματος.

Η Ιστοριογραμμή αγαπά το παιχνίδι;

2009-03-13T08:07:00.000-07:00

Ένα κεφαλαιώδες στοιχείο στη μαθησιακή θεωρία του εποικοδομητισμού που έχει επηρεάσει σημαντικά την προσέγγιση της Ιστοριογραμμής είναι ο ρόλος που κατέχει το παιχνίδι στη διδασκαλία και μάθηση. Μια πλειάδα συγγραφέων έχουν ασχοληθεί με την παιδαγωγική σημασία του παιχνιδιού. Μερικές από τις πιο σπουδαίες απόψεις θα αναφερθούν παρακάτω.

Όπως ισχυρίζεται η Heaslip (1994), το παιχνίδι εμφανίζεται να είναι το φυσικό και πιο κατάλληλο μαθησιακό μέσο προκειμένου να παρέχουμε ένα μαθησιακό περιβάλλον, στο οποίο η ενεργή μάθηση παίρνει μέρος και οι αναπτυξιακές ανάγκες των παιδιών ικανοποιούνται. Η Ιστοριογραμμή είναι μία μορφή ενεργής προσέγγισης και το παιχνίδι αποτελεί ένα από τα κυρίαρχα στοιχεία της.

Επίσης, το παιχνίδι όπως και η τέχνη ενθαρρύνει τους εφευρετικούς και ευφάνταστους τρόπους χειρισμού ιδεών και υλικών πίσω από τους περιορισμούς της σύμβασης. Όπως η Prentice (1994) λέει:

‘μέσω της εμπλοκής με ένα ευρύ φάσμα δυσδιάστατων και τρισδιάστατων υλικών, το παιχνίδι παρέχει ευκαιρίες στα άτομα να καταπιαστούν με ποιότητες και ιδιότητες του εξωτερικού κόσμου’ (σ. 128).

Η Ιστοριογραμμή, χρησιμοποιώντας το παιχνίδι ως μέσο μάθησης, επιτρέπει στα παιδιά να εξερευνήσουν τον εξωτερικό κόσμο και τις ιδιότητές του. Επομένως, με αυτή την προσέγγιση, έχει πολλές πιθανότητες να επιτευχθεί ένας από τους στόχους της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης.

Η σημασία του παιχνιδιού και ιδιαίτερα του συμβολικού παιχνιδιού στα προσχολικά χρόνια τονίζεται από τον Piaget (1951), ο οποίος διακρίνει στο συμβολικό παιχνίδι τις διαστάσεις του υποκριτικού, φανταστικού και κοινωνικο-δραματικού παιχνιδιού. Το συμβολικό παιχνίδι βοηθά το παιδί να προσαρμόσει την πραγματικότητα στη θέλησή του, με άλλα λόγια είναι αφομοιωτικό. Αντίθετα το παιχνίδι κατασκευών στο οποίο αντικείμενα χρησιμοποιούνται για να κατασκευαστεί κάτι είναι προσαρμοστικό, με άλλα λόγια, το παιδί προσαρμόζει τη συμπεριφορά του να ταιριάζει στην πραγματικότητα. Η άποψη της Dowling (1988) είναι ότι το παιχνίδι αποτελεί ένα αποτελεσματικό εκπαιδευτικό εργαλείο να προαχθεί σε ένα νηπιαγωγείο, καθώς το παιδί αποκτά πληροφορίες και αφομοιώνει ή προσαρμόζει τη γνώση του μέσω των εμπειριών που το παιχνίδι παρέχει. Αυτό σημαίνει ότι η προσέγγιση Ιστοριογραμμή είναι κατάλληλη για τα παιδιά προσχολικής ηλικίας, καθώς το παιχνίδι είναι ενσωματωμένο στις δραστηριότητές της.

Άλλος υποστηρικτής του παιχνιδιού είναι ο Smith (1994) που ισχυρίζεται ότι:

...η εμπειρία του παιχνιδιού είναι ο ευχάριστος τρόπος (optimal) να αναπτυχθεί η δημιουργικότητα και η φαντασία. Αυτό γιατί τα παιδιά έχουν την ελευθερία να δοκιμάζουν νέες ιδέες στο παιχνίδι και να εκφράζονται με το δικό τους τρόπο, ιδιαίτερα στο κοινωνικο-δραματικό και φανταστικό παιχνίδι όπου μπορούν να επινοήσουν ρόλους και να αναπτύξουν μια ιστορία με οδηγό τη φαντασία τους (σ.16).

Το κοινωνικο-δραματικό παιχνίδι μπορεί να αναπτύξει τη γλώσσα και τις δεξιότητες ανάληψης ρόλων, ενώ το παιχνίδι κατασκευών μπορεί να προωθήσει την γνωστική ανάπτυξη. Επίσης, το παιχνίδι μπορεί να ενθαρρύνει την κοινωνικότητα και τη φυσική ανάπτυξη, καθώς το παιχνίδι είναι κοινωνικό και σωματικά ενεργό.

Τέλος, οι παιχνιώδεις δραστηριότητες φαίνεται να προάγουν τους περισσότερους από τους στόχους της προσχολικής εκπαίδευσης σε όλους τους τομείς, κοινωνικο-συναισθηματικό, νοητικό, αισθητικό και ψυχο-κινητικό. Η Ιστοριογραμμή περιλαμβάνει δραστηριότητες πολλές εκ των οποίων μπορούν να χαρακτηρισθούν ως παιγνιώδεις.

Το παιχνίδι συνδέεται στενά με την ιστορία, η οποία είναι μία μορφή φανταστικού παιχνιδιού και όταν χρησιμοποιείται από το παιδί συνεισφέρει στην μάθησή του. Η προσχολική μάθηση, παρόλη τη πολυπλοκότητά της, είναι πολύ συγκεκριμένη και άμεσα συνδεμένη με το πλαίσιο μάθησης. Χρησιμοποιούνται συμβολικές μορφές για να παρακινηθεί το παιδί να χρησιμοποιήσει τη γλώσσα και το σώμα, προκειμένου να αναπαραστήσει έννοιες, στάσεις και συναισθήματα που δεν είναι παρόντα και ξεκάθαρα, με άλλα λόγια που συνδέονται με τον αφηρημένο κόσμο.

Όπως σημειώνει η Neelands (1992) υποστηρίζοντας αυτή τη θέση:

Μέσω ιστορίας και παιχνιδιού, τα παιδιά μπορούν να ξεκινήσουν να βγάζουν νόημα από τον κόσμο που είναι αόρατος και απόμακρος έως ότου αυτός ο κόσμος έρθει στα πλαίσια της εμπειρίας τους μέσα από τη συμβολική γλώσσα και πράξη. Οι ιστορίες και το παιχνίδι προσφέρουν στο παιδί συγκεκριμένα παραδείγματα ιδεών και εμπειριών, ενσωματωμένα σε αναγνωρίσιμες ανθρώπινες καταστάσεις, με τις οποίες είναι πολύ νέα για να έρθουν σε επαφή μέσω της γλώσσας και της ομιλίας (σ.14).

Ένα ακόμη κύριο πλεονέκτημα του παιχνιδιού είναι η ιδιότητά του να προάγει την επιδεξιότητα επίλυσης προβλήματος. Το παιχνίδι προσφέρει ευκαιρίες στα παιδιά να αναπτύξουν δεξιότητες αφηρημένης και αποκλίνουσας σκέψης, με άλλα λόγια να αναπτύξουν δεξιότητες επίλυσης προβλημάτων.

Όπως ισχυρίζεται η Pepler (1982) :

...υπάρχουν τρία κοινά θέματα που συνδέουν το παιχνίδι με την επίλυση προβλημάτων και την αποκλίνουσα σκέψη τα οποία είναι : α) η ειδική εξερεύνηση που παρέχει αρχική πληροφόρηση σχετικά με τα αντικείμενα, β) η πειραματική και ευέλικτη φύση του παιχνιδιού, και γ) η μετάβαση από τη συγκεκριμένη στην αφηρημένη σκέψη που διευκολύνεται από το παιχνίδι στη συμβολική του μορφή (σ.56).

Οι δεξιότητες επίλυσης προβλημάτων αποτελούν ένα από τα πιο σημαντικά συστατικά της μεθόδου Ιστοριογραμμής και έναν από τους πιο σημαντικούς στόχους της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. Αν οι δεξιότητες επίλυσης προβλημάτων πράγματι αναπτύσσονται μέσω παιχνιδιού, τότε οι παιγνιώδεις δραστηριότητες της Ιστοριογραμμής πρέπει να ενισχυθούν.

Το παιχνίδι έχει αποδειχθεί ότι αποτελεί μια αποτελεσματική προετοιμασία για την επίλυση προβλημάτων. Σε σχετικό πείραμα που παρουσίασε ο Fagen (1975), τα παιδιά που ήταν εκπαιδευμένα στο παιχνίδι εργάστηκαν ιδιαίτερα παραγωγικά και χρησιμοποίησαν πληροφορίες από τις αποτυχίες τους, προκειμένου να λύσουν ένα πρόβλημα με συστηματικό και σκόπιμο τρόπο.

Η άποψη αυτή επαληθεύεται από τους Sylva, Bruner και Genova (1974), οι οποίοι ισχυρίζονται ότι τα παιδιά που παίζουν πριν να επιχειρήσουν να λύσουν ένα πρόβλημα, εμφανίζονται πιο αποτελεσματικά για τους ακόλουθους λόγους:

• Η επίλυση προβλημάτων απαιτεί πρωτοβουλία και τα παιδιά που έπαιζαν ήταν τα μόνα στα πειράματα που πήραν πρωτοβουλίες
• Η επινόηση εργαλείων (άλλων μορφών επίλυσης προβλημάτων) απαιτεί σειριακή διάταξη των συστατικών πράξεων που εμπλέκονται. Τα παιδιά-παίκτες ήταν τα μόνα που είχαν την ευκαιρία να εξερευνήσουν εναλλακτικές σειριακές διατάξεις
• Το παιχνίδι μειώνει το άγχος της προσδοκώμενης επιτυχίας. Οι παίκτες, λιγότερο αγχωμένοι, ήταν ικανοί να προχωρήσουν με λιγότερη απογοήτευση και φόβο για αποτυχία και ήταν προσανατολισμένοι στο στόχο τους. Επωφελήθηκαν από τις υποδείξεις και μπόρεσαν να προσεγγίσουν τη λύση σταδιακά χωρίς να διακόψουν. Για να επαναλάβω το σημείο από το οποίο ξεκίνησα, η επίδραση του παιχνιδιού που προηγείται, φαίνεται να μετατοπίζει την έμφαση από το αποτέλεσμα στο μέσο, από το προϊόν στη διεργασία (σ. 256).

Αυτό φαίνεται να είναι μια ανεκτίμητη πληροφορία όσο αφορά στην εφαρμογή της Ιστοριογραμμής προκειμένου να πετύχουμε το στόχο της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, που είναι η δημιουργία πολιτών ικανών να επιλύουν προβλήματα.

Μία άλλη ιδιότητα που χαρακτηρίζει το παιχνίδι είναι η απελευθέρωση από πραγματικές συγκρούσεις. Αυτό δε σημαίνει ότι δεν υπάρχουν συγκρούσεις στο παιχνίδι. Όμως όταν συμβούν, αντιμετωπίζονται είτε με επανόρθωση, είτε με εκκαθάριση - αντίθετα από τη σοβαρή δραστηριότητα όπου μπορεί να εμφανιστεί βιαιότητα ή πόνος. Όπως τονίζει ο Piaget (1951) :

Η σύγκρουση μεταξύ υπακοής και προσωπικής ελευθερίας είναι για παράδειγμα, το βάσανο της παιδικής ηλικίας και στην πραγματική ζωή η μόνη λύση αυτής της σύγκρουσης είναι η υποταγή, η εξέγερση ή η συνεργασία, που ενέχουν κάποιο συμβιβασμό. Στο παιχνίδι, όμως, οι συγκρούσεις μετατοπίζονται με τέτοιο τρόπο που το εγώ παίρνει εκδίκηση είτε με απώθηση του προβλήματος ή δίνοντας μία αποδεκτή λύση (σ. 149).

Αυτό το χαρακτηριστικό του παιχνιδιού δίνει τη δυνατότητα στα παιδιά να ενεργούν χωρίς το φόβο της αποτυχίας.

Το παραπάνω είναι απόσπασμα από το βιβλίο:
Ηλιοπούλου, Ι. (2005). Ιστοριογραμμή Storyline. Για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση στο Νηπιαγωγείο και τις πρώτες τάξεις του Δημοτικού. Παραδείγματα ανάπτυξης θεμάτων για την ευέλικτη ζώνη.

Περιγραφή θέματος "Τα μεταφορικά μέσα"

2009-03-11T11:45:00.000-07:00

Θέμα «Τα Μέσα Μεταφοράς»

Το επόμενο θέμα αναδύεται παρατηρώντας τα παιδιά την ώρα της ελεύθερης δραστηριότητας. Ο ενθουσιασμός και το έντονο ενδιαφέρον μερικών παιδιών στη γωνιά των κατασκευών, όπου κατασκευάζουν τη μια μέρα μπουλντόζες, την άλλη βάρκες ανατρέποντας τα παγκάκια, την άλλη μηχανές, οδηγεί αυτόματα στο επόμενο θέμα ¨Τα μέσα μεταφοράς¨.

Βοηθός μου για να εισάγω το θέμα ώστε να ελκύσω το ενδιαφέρον των παιδιών είναι ο γνωστός Φώτης ο Φωτεινούλης, η γαντόκουκλα. Το υποτιθέμενο ταξίδι του στην Αμερική για να επισκεφτεί τον άρρωστο θείο του τον Όφι, για μερικές μέρες δίνει ένα κίνητρο στα παιδιά να σκεφτούν με ποιους τρόπους μπορεί να ταξιδέψει ο Φώτης στην Αμερική. Μία μεγάλη λίστα είναι το αποτέλεσμα αυτού του καταιγισμού ιδεών και αφού εξετάσουμε κάθε μέσο ξεχωριστά, τα παιδιά καταλήγουν ότι ο πιο κατάλληλο μέσο είναι το αεροπλάνο, γιατί «είναι το πιο γρήγορο και ασφαλές». Για να εμπλουτιστούν οι ιδέες των παιδιών πριν την εκκίνηση του θέματος, αφήνω στη γωνιά των εκπλήξεων ένα βιβλίο-παιχνίδι με όλα τα μεταφορικά μέσα, από πατίνι έως διαστημόπλοιο.

Κατόπιν ζητώ από τα παιδιά να γίνουν δύο ομάδες και να συζητήσουν πώς είναι ένα αεροπλάνο, από τι αποτελείται. Μόλις ο χρόνος που τους έδωσα λήγει, σηκώνεται ένας από κάθε ομάδα και λέει ό,τι η ομάδα του συζήτησε. Η επόμενη ερώτηση-κλειδί είναι ¨Πώς μοιάζει το δικό σου αεροπλάνο; Σχεδίασέ το¨ και κάθε παιδί σχεδιάζει ένα αεροπλάνο. Τα σχέδια όλα απλώνονται στο πάτωμα και τα συγκρίνουμε. Σημειώνω τα δυνατά σημεία που θα ήθελαν να έχει το αεροπλάνο μας. Και ξεκινάμε να φτιάχνουμε ένα μοντέλο. Η διαδικασία αυτή φανερώνει τι ήδη γνωρίζουν τα παιδιά για τα αεροπλάνα. Βρίσκουμε εικόνες με αεροπλάνα, τις κόβουμε σε κομμάτια τα οποία πλαστικοποιούμε και φτιάχνουμε παζλ με τα οποία τα παιδιά στη συνέχεια έχουν πολλές ευκαιρίες να παίξουν μόνα τους ή με άλλον.

¨ Τι θα θέλατε να μάθετε ακόμα;¨ τους ρωτώ. ¨Πώς μπορούμε να μάθουμε περισσότερα;¨ είναι η επόμενη ερώτηση. «Διαβάζοντας βιβλία, ρωτώντας έναν πιλότο, ρωτώντας τους γονείς μας, κ.α», είναι μερικές από τις απαντήσεις που δίνουν.

Και πράγματι συλλέγουν πληροφορίες ρωτώντας τους γονείς τους και διαβάζοντας όλοι μαζί ένα σχετικό βιβλίο που αναφέρεται σε αεροδρόμια και αεροπλάνα. Το πιο διασκεδαστικό μέρος είναι η δραματοποίηση μιας συνηθισμένης μέρας στο αεροδρόμιο. Κάθε παιδί πήρε ένα ρόλο και η ιστορία ξεκινά. Τα παιδιά χρησιμοποιούν στην πράξη όσες πληροφορίες έχουν αποκτήσει και βιώνουν μία νέα κατάσταση με πολύ ενθουσιασμό.

¨Τι μπορεί να συνέβη στο Φώτη κατά τη διάρκεια του ταξιδιού;¨ είναι η ερώτηση που εισάγει στο επόμενο επεισόδιο της ιστορίας. Η φαντασία των παιδιών και η έως τώρα εμπειρία τους οδηγεί σε διάφορες ιδέες όπως η σύγκρουση του αεροπλάνου, ο Φώτης χάνει τις βαλίτσες του κ.α. Φτιάχνουμε μια ιστορία, την οποία δραματοποιούν και κατόπιν φτιάχνουν σε εικονογραφημένο βιβλίο. Το οργανόγραμμα που ακολουθεί σχεδιάστηκε αργότερα με διαφορετικό τρόπο, δίνοντας στο θέμα άλλη εξέλιξη.

ΟΡΓΑΝΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΜΑΤΟΣ «Τα Μέσα Μεταφοράς»
ΕΠΕΙΔΟΔΙΑ
ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ-
ΚΛΕΙΔΙΑ
ΠΙΘΑΝΕΣ
ΔΡΑΣΤΗΡ/
ΤΕΣ
ΟΡΓΑΝΩΣΗ
ΤΑΞΗΣ
ΣΤΟΧΟΙ Π.Ε / ΑΝΑΛ. ΠΡΟΓΡ.
ΥΛΙΚΑ- ΠΗΓΕΣ
Α.
ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΤΟΥ ΦΩΤΗ

1. Πώς μπορεί ο Φώτης να ταξιδέψει ως την Αμερική;

Καταιγισμός ιδεών και καταγραφή όλων των μέσων μεταφοράς

Τάξη

Να εκφράσουν τις ιδέες τους

Βιβλίο-παιχνίδι με τα μέσα μεταφοράς Χαρτί, μολύβι,

2. Ποιος είναι ο πιο κατάλληλος τρόπος και γιατί;

Συζήτηση για τα χαρακτηριστικά κάθε μέσου
Λήψη απόφασης για το πιο κατάλληλο

Τάξη
Να πάρουν απόφαση και να την αιτιολογήσουν

Εικόνες μεταφορικών μέσων

3. Πώς είναι ένα αεροπλάνο;
Από τι αποτελείται;
Συζήτηση για τα μέρη του αεροπλάνου
Φτιάχνουν παζλ και παίζουν
Δύο ομάδες

Άτομα ή ζευγάρια
Να μοιραστούν γνώσεις και εμπειρίες και να γνωρίσουν πώς είναι ένα αεροπλάνο
Βιβλίο σχετικό

Σχετικές φωτογραφίες, ψαλίδια
4. Πώς είναι το αεροπλάνο σου;
Σχεδίασέ το σε ένα χαρτί
Σχεδιάζουν από ένα αεροπλάνο
Ατομικά στις ομάδες
Να σχεδιάσουν ένα αεροπλάνο
Χαρτιά, μολύβια
5. Βλέποντας όλα τα σχέδια ποια στοιχεία θέλετε να έχει το αεροπλάνο της τάξης;
Καταγράφω τα στοιχεία που θα έχει το μοντέλο -αεροπλάνο που θα φτιάξουν τα παιδιά
Τάξη
Να συγκρίνουν και να αποφασίσουν ποια είναι τα καλύτερα στοιχεία
Χαρτί, μολύβια
6. Θέλετε να φτιάξουμε το αεροπλάνο που θα ταξιδέψει ο Φώτης;
Ανά ομάδες φτιάχνουν το αεροπλάνο, την ουρά, τα πτερύγια, τα παράθυρα, τη μύτη, τις ρόδες, την πόρτα
Ομάδες
Να κατασκευά-σουν ένα μοντέλο
Ρολά κουζίνας, λευκά χαρτάκια, ροδάκια από παιχνίδια, τέμπερες, πινέλα, κόλα
Β.
ΤΟ ΑΕΡΟ-ΔΡΟΜΙΟ
1. Από πού θα πάρει ο Φώτης το αεροπλάνο;
Ακούγονται ιδέες
Και καταγράφονται

Τάξη

Να γνωρίσουν το αεροδρόμιο
Μολύβι, χαρτί
Εικόνες αεροδρομίων
2. Πώς είναι το αεροδρόμιο;
Τα παιδιά εκφράζουν ό,τι γνωρίζουν Ανάγνωση βιβλίου με εικόνες
Τάξη
Να καταθέσουν τις γνώσεις και εμπειρίες τους
Να γνωρίσουν πώς είναι ένα αεροδρόμιο
Βιβλίο σχετικό
3. Τι μαγαζιά και τι γραφεία έχει;
Σχεδιάζουν το αεροδρόμιο με μαγαζιά και άλλους χώρους
Ομάδες
Να σχεδιάσουν και να συγκρίνουν τα σχέδια των ομάδων
Χαρτιά, χρώματα
4. Ποιοι δουλεύουν εκεί;
Φτιάχνουν τους χαρακτήρες
Ομάδες
Να φτιάξουν τις φιγούρες και τα βιογραφικά
Χαρτιά, υφάσματα, κόλλες, μαλλιά, μολύβια κ.α
5. Πώς μπορούμε να μάθουμε περισσότερα;
Ανάγνωση βιβλίου, συγκέντρωση πληροφοριών από γονείς, ειδικούς κ.α
Άτομα
Ομάδες
Να ερευνήσουν να φέρουν πληροφορί-ες
Βιβλία, βιντεοκασσέ-τες, φωτογραφίες , ειδικούς κ.α
6. Πώς είναι μια συνηθισμένη μέρα στο αεροδρόμιο;
Συζήτηση Δραματοποίηση μίας μέρας στο αεροδρόμιο
Τάξη
Να φαντα-στούν

Να βιώσουν νέες καταστά-σεις
Αξεσουάρ κ.α
Γ.
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΚΑΘΥΣΤΕ
ΡΗΣΗΣ ΤΟΥ ΑΕΡΟΠΛΑΝΟΥ ΛΟΓΩ ΑΝΕΦΟΔΙΑΣΜΟΥ
1. Τι μπορεί να συμβεί ενώ ο Φώτης περιμένει το αεροπλάνο;

Καταγραφή ιδεών

Τάξη
Να φαντα-στούν

2. Τι καίει το αεροπλάνο για να κινηθεί;

Τα παιδιά υποθέτουν
και κατόπιν ερευνούν στις πηγές
Τάξη
Να γνωρίσουν τι καίει το αεροπλάνο
Βιβλία
Άρθρα από εφημερίδες και περιοδικά

3. Τι παθαίνει ο αέρας από την κίνηση των αεροπλάνων;
Πώς μπορούμε να μάθουμε περισσότερα;
Ακούγονται οι σκέψεις των παιδιών
Πρόσκληση κάποιου ειδικού
Ερωτήσεις και συζήτηση μαζί του

Τάξη
Να εκφράσουν τις σκέψεις τους

Να γνωρίσουν τι συνέπειες έχει για τον αέρα
Μολύβι και χαρτί Μαγνητό-φωνο

4. Να μη χρησιμοποιούμε αεροπλάνο είναι η λύση;
Αποφάσεις για το περιβάλλον
Δημιουργία αφίσας

Τάξη

Ομάδες
Να πάρουν αποφάσεις για το περιβάλλον αφού ιεραρχήσουν τις αξίες τους
Χαρτιά, χρώματα, εικόνες, ψαλίδια, κόλλες, κ.α
Δ.
ΑΦΙΞΗ ΤΟΥ ΦΩΤΗ
1. Πώς θα γιορτάσουμε το γυρισμό του Φώτη;

Οργάνωση γιορτής
Πρόσκληση γονιών και άλλων
Τάξη

Ομάδες
Να μοιραστούν τις γνώσεις τους και τα συναισθήματά τους με άλλους, να γιορτάσουν το τέλος της δουλειάς τους
Φωτογραφική μηχανή, κάμερα, αφίσα και όλα όσα έφτιαξαν τα παιδιά να τα δείξουν στο Φώτη

Ανάπτυξη θέματος " Τα ζώα"

2009-03-11T11:43:00.000-07:00

Θέμα «Τα Ζώα»

Την επόμενη χρονιά είμαι σε ένα νηπιαγωγείο του Περιστερίου και αξιοποιώντας την αγάπη ενός νηπίου, της Μαρίας, για διάφορα ζωντανά, που κάποια από αυτά φέρνει και στο σχολείο, εισάγω το θέμα ¨Τα ζώα¨ σύμφωνα με τις αρχές της Ιστοριογραμμής. Στόχος μου είναι τα παιδιά να ενημερωθούν και να ευαισθητοποιηθούν γύρω από ένα περιβαλλοντικό πρόβλημα που συνδέεται με κάποιο από τα οικοσυστήματα. Αρχικά ξεκινώ με όλη την τάξη και στην συνέχεια, κάθε ομάδα αναλαμβάνει ένα υποθέμα, που αφορά στα ζώα της θάλασσας, τα ζώα του δάσους, τα ζώα της ζούγκλας και τα ζώα του αγροκτήματος. Η εμπειρία μου αυτή με βοηθά να συνειδητοποιήσω τη μεγάλη ευελιξία του οργανογράμματος, που προσφέρει η Ιστοριογραμμή. Ενώ αρχικά συζητούμε όλη η τάξη και οργανώνουμε τα όσα τα παιδιά γνωρίζουν για τα γενικά χαρακτηριστικά των ζώων, στη συνέχεια τους ζητώ να χωριστούν σε τέσσερις ομάδες. Κάθε ομάδα επιλέγει να ασχοληθεί με τη δημιουργία ενός από τα τέσσερα οικοσυστήματα με τα οποία θα καταπιαστούμε και κατόπιν τοποθετεί τα ζώα που φτιάχνει στο αντίστοιχο οικοσύστημα. Όλοι γνωρίζουν τι κάνουν οι άλλες ομάδες γιατί όσο μία ομάδα δουλεύει, οι άλλες ενδιαφέρονται να δουν τι και πώς δουλεύει. Σε αυτό εξυπηρετεί το γεγονός ότι η μία ομάδα διαδέχεται την άλλη στην εργασία και δεν δουλεύουν παράλληλα, πράγμα που θα ήταν πολύ δύσκολο να γίνει με μία μόνο νηπιαγωγό. Όταν το οικοσύστημα του δάσους είναι έτοιμο, σαν μία μικρή τοιχογραφία, η ιστορία ξεκινά. Κοιτώντας την εικόνα ένας ένας προσθέτει το δικό του κομμάτι, περιγράφοντας τι βλέπει, βάζοντας τους ήρωες-ζώα του δάσους να συνομιλούν μεταξύ τους και προσδίδοντας κάποια κίνηση στο σιωπηλό και σταθερό σκηνικό. Κατόπιν τους ζητώ να σκεφτούν τι θα μπορούσε να συμβεί στο δάσος τους και μέσα από μία λίστα γεγονότων επιλέγουν την πυρκαγιά. Επινοούν δύο εμπρηστές, ενώ μπαίνοντας στη θέση των ζώων, προτείνουν λύσεις για να απαλλαχτούν από αυτούς. Στο τέλος, δραματοποιούν την ιστορία. Παρόλο που όλο το πρόγραμμα πάει καλά, υστερώ στο κομμάτι της αξιολόγησης που προτείνει η Ιστοριογραμμή. Η αυτο-αξιολόγηση που κάνω με βοηθά να γίνομαι καλύτερη. Θα φροντίσω την επόμενη φορά να διαθέσω χρόνο για την αξιολόγηση εκ μέρους των παιδιών.

ΟΡΓΑΝΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΜΑΤΟΣ «Τα Ζώα»
ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ
ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ-ΚΛΕΙΔΙΑ
ΠΙΘΑΝΕΣ
ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ
ΟΡΓΑΝΩΣΗ
ΤΑΞΗΣ
ΣΤΟΧΟΙ Π.Ε –ΑΝΑΛ. ΠΡ
ΥΛΙΚΑ
ΠΗΓΕΣ
Α.
ΤΑ ΖΩΑ

1. Έχετε κάποιο ζωάκι στο σπίτι;
Εκκίνηση θέματος με συζήτηση από ήδη γνωστά και οικεία
Τάξη
Να καταθέσουν τις εμπειρίες τους

2. Ποια άλλα ζώα γνωρίζετε;
Καταγραφή λίστας με ζώα
Βρίσκουν σε περιοδικά και εφημερίδες εικόνες ζώων
Τάξη
Να εκφράσουν ό,τι ξέρουν
Χαρτί, μολύβι
Εφημερίδες, περιοδικά, ψαλίδια, κόλλες

3. Πόσα πόδια έχουν τα ζώα αυτά;
Ταξινόμηση των ζώων ανάλογα με τον αριθμό των ποδιών τους
Ομάδες
Να ταξινομήσουν με βάση τον αριθμό ποδιών
Εικόνες με ζώα

4. Τι τρώνε τα ζώα αυτά;
Τα παιδιά λένε ό,τι γνωρίζουν
Αντιστοιχούν ζώο με τροφή
Ζευγάρια
Να γνωρίσουν τι τρώνε κάποια οικεία ζώα.Να αντιστοιχίσουν
Εικόνες ζώων και τροφών, μολύβια

5. Πώς κινούνται;
Συζήτηση
Θεατρικό παιχνίδι με μίμηση ζώων
Δημιουργία βιβλίου με ομάδες ζώων ανάλογα με το πώς κινούνται
Τάξη

Ομάδες
Να μάθουν πώς κινούνται κάποια ζώα και να τα ταξινομήσουν με βάση τον τρόπο κίνησής τους
Εικόνες ζώων, χαρτόνια, κόλλες, ψαλίδια

6. Τι γεννάνε;
Συζήτηση
Παιχνίδι με σχετική τόμπολα πριν και μετά το βιβλίο
Ανάγνωση βιβλίου και επίδειξη εικόνων ζώων με τα αυγά και τα μικρά τους
Τάξη
Ζευγάρια

Να γνωρίζουν ποια ζώα γεννούν αυγά
Βιβλίο , παιχνίδι αντιστοίχισης

8. Πώς «μιλάνε»;
Μίμηση φωνών διάφορων ζώων
Αναγνώριση ηχογραφημένων φωνών ζώων
Τάξη
Να μιμηθούν και να αναγνωρίσουν
Κασέτα με φωνές ζώων
Β.
Η ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΤΩΝ ΖΩΩΝ
1. Πού ζουν αυτά τα ζώα;
Συζήτηση Ταξινόμηση ζώων ανάλογα με τον τόπο κατοικίας τους
Ενασχόληση με παιχνίδι με ανάλογο θέμα
Τάξη

Ζευγάρια
Να γνωρίσουν τέσσερα οικοσυστήματα Να ταξινομήσουν
Να αντιστοιχίσουν
Εικόνες ζώων και τόπων
Τόμπολα
2. Θα θέλατε να φτιάξουμε τα μέρη όπου ζουν; (βυθό, δάσος, ζούγκλα, αγρόκτημα)
Ανά ομάδα αναλαμβάνουν τη δημιουργία ενός τόπου κατοικίας (οικοσυστηματος)
Τέσσερις ομάδες
Να γνωρίσουν και να ερευνήσουν σχετικά με τους τέσσερις τόπους
Βιβλία, βιντεοκασσέ-τες. Κουτιά παπουτσιων,
Τέμπερες, πινέλα, κοχύλια, βότσαλα, καλαμάκια, τετράγωνο χαρτόκουτο, γλασέ, κόλλα
3. Ποια άλλα ζώα ζουν στη θάλασσα;
Να τα χρωματίσουμε;
Καταγραφή

Χρωματίζουν
ζώα της θάλασσας και τα τοποθετούν στα κουτιά-βυθός
Τάξη

Άτομα

Ομάδες
Να γνωρίσουν και άλλα ζώα της θάλασσας
Χαρτί, μολύβια, χρώματα, σχέδια ζώων
κόλλες
4. Ποια άλλα ζώα ζουν στο δάσος;
Να τα χρωματίσουμε;

Καταγραφή
Χρωματίζουν
και κόβουν τα ζώα και τα κολλούν στην αφίσα του δάσους τους
Τάξη
Άτομα

Ομάδες
Να γνωρίσουν και άλλα ζώα του δάσους
Χαρτί, μολύβια, χρώματα, σχέδια ζώων κόλλες
5. Ποια άλλα ζώα ζουν στη ζούγκλα;
Χρωματίστε τα
Καταγραφή
Χρωματίζουν, κόβουν τα ζώα και τα κολλούν στην αφίσα της ζούγκλας
Τάξη
Άτομα

Ομάδες
Να γνωρίσουν και άλλα ζώα της ζούγκλας
Χαρτί, μολύβια, χρώματα, σχέδια ζώων κόλλες
6. Ποια άλλα ζώα ζουν στο αγρόκτημα;
Χρωματίστε τα
Καταγραφή
Χρωματίζουν, κόβουν και στερεώνουν τα ζώα στη μακέτα του αγροκτήματος
Τάξη
Άτομα

Ομάδες
Να γνωρίσουν και άλλα ζώα
Του αγροκτή-ματος
Καλαμάκια, ζιλοτέιπ, φελιζόλ, χαρτόνια, χρώματα, σχέδια ζώων κόλλες
Γ.
ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ
1. Πώς να περνούν άραγε τα ζωάκια μας στο δάσος;
Να φανταστούμε πώς είναι μια ημέρα τους;
Κοιτάζουν όλοι την εικόνα του δάσους που έχουν φτιάξει. Ξεκινώ την ιστορία και συνεχίζει ένας ένας να προσθέτει στοιχεία
Δραματοποιούμε την ιστορία μπαίνοντας σε ρόλους
Τάξη
Να συνθέσουν μία ιστορία και να τη δραματοποιήσουν
Να μπουν στη θέση των ζώων

Χαρτί, μολύβι, χαρτιά διάφορα
2. Τι κίνδυνοι μπορεί να τα απειλούν;
Λίστα με πιθανoύς κινδύνους. Τα παιδιά επιλέγουν κάποιον
Τάξη
Να γνωρίσουν από τι κινδυνεύει το δάσος και τα ζώα
Εικόνες όπου το δάσος κινδυνεύει
3. Πώς μπορούν να τα βάλουν με τον εχθρό;
Τι συνέπειες έχει η κάθε λύση;
Λίστα με τις λύσεις που προτείνουν τα παιδιά

Εξετάζουν τις συνέπειες των λύσεων αυτών
Τάξη

Ομάδες
Να βρουν λύσεις σε προβλήματα

Να σκεφτούν τις συνέπειες των λύσεων
Να ρωτήσουν κάποιον ειδικό
4. Να γράψουμε την ιστορία μας και να την παίξετε;
Τα παιδιά λένε ξανά την ιστορία πιο ολοκληρωμένη, την καταγράφω, δημιουργώντας ένα βιβλίο που τα παιδιά μπορούν να εικονογραφήσουν.
Δραματοποιούν το τέλος της ιστορίας με τη λύση που πρότειναν
Τάξη
Να βιώσουν τη λύση που πρότειναν
Χαρτί, μολύβι, αξεσουάρ
Δ. ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ
1. Θα θέλατε να παρουσιάσετε την ιστορία σας στους γονείς και φίλους σας;
Προετοιμάζουμε απλά κοστούμια, σκηνικό έχουμε την εικόνα τους δάσους σε μεγέθυνση, ετοιμάζουμε ίσως προσκλήσεις και η παράσταση αρχίζει…
Τάξη

Ομάδες
Να παρουσιάσουν και να μοιραστούν τη δουλειά τους
Χαρτιά, χρώματα, αξεσουάρ κ.α

Τι είναι η Ιστοριογραμμή

2009-03-11T10:12:00.000-07:00

ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΙΣΤΟΡΙΟΓΡΑΜΜΗ;

Η Ιστοριογραμμή μπορεί να ορισθεί ως ένας τρόπος οργάνωσης της γνώσης που επιθυμούμε ως εκπαιδευτικοί να δομήσουν οι μαθητές μας, ενοποιώντας διάφορα γνωστικά αντικείμενα του Αναλυτικού Προγράμματος, έτσι ώστε η διαδικασία διδασκαλίας και μάθησης να έχει νόημα και ενδιαφέρον για αυτούς. Το ίδιο της το όνομα, Ιστοριογραμμή μαρτυρά το χαρακτηριστικό της γνώρισμα, που τη διαφοροποιεί από άλλες μεθόδους διδασκαλίας και μάθησης, την ιστορία, όχι με την έννοια των ιστορικών γεγονότων αλλά με την έννοια του παραμυθιού, του μύθου.

Είναι φιλοσοφία, είναι παιδαγωγική, είναι στρατηγική, είναι δομή, είναι προσέγγιση, είναι μέθοδος που προτείνεται για τη διδασκαλία των μαθηματικών, της δεύτερης γλώσσας, των κοινωνικών και περιβαλλοντικών μαθημάτων σε όλες τις βαθμίδες της εκπαιδευτικής πυραμίδας

Είναι τρόπος οργάνωσης και προσέγγισης της γνώσης και ενοποίησης του Αναλυτικού Προγράμματος

Είναι διαδικασία δημιουργίας μιας σειράς επεισοδίων, τα οποία συνδέουμε σε μια αφηγηματική γραμμή, ώστε να δημιουργείται μία ιστορία.

Εν κατακλείδι, θεωρώ την Ιστοριογραμμή ένα συστηματικό και ελκυστικό τρόπο εφαρμογής ήδη γνωστών παιδαγωγικών τεχνικών, που ανασυντάσσονται στην υπηρεσία μιας αποτελεσματικότερης διδασκαλίας και μάθησης.

Θυμίζει τη μαιευτική μέθοδο του Σωκράτη, όπου με μια σειρά ερωτήσεων ο εκπαιδευτικός προσπαθεί να εκμαιεύσει τις γνώσεις και ιδέες των μαθητών

Η ΙΣΤΟΡΙΟΓΡΑΜΜΗ

Εφαρμόζεται σε 22 χώρες στην Ευρώπη, την Αμερική και την Ασία.

1986: ίδρυση Ευρωπαϊκού Σύνδεσμου για τον Εκπαιδευτικό Σχεδιασμό

οργανώνει το Χρυσό Κύκλο Σεμιναρίων

εκδίδει βιβλία

Τα βασικά στοιχεία της Ιστοριογραμμής είναι:

Το σκηνικό (σε συγκεκριμένο τόπο και χρόνο)

Οι χαρακτήρες (άνθρωποι ή/και ζώα ή/και φυσικά στοιχεία)

Μία καθημερινή ζωή προς εξερεύνηση

Ένα αληθινό πρόβλημα προς λύση

Οι Κύριες Aρχές Της Ιστοριογραμμής είναι:

Είναι παιδοκεντρική / ομαδοκεντρική
Είναι ενεργή μεθοδολογία
Εξασφαλίζει υψηλό εσωτερικό κίνητρο μάθησης
Παρέχει δομή για το δάσκαλο και το μαθητή
Συνδέει βασικές δεξιότητες με τη ζωή
Έχει δικό του οργανωτικό πλαίσιο
Ανταποκρίνεται στην ιδέα του αναλυτικού προγράμματος ‘σπιράλ’
Χειρίζεται ευαίσθητα θέματα
Τονίζει τη σημασία του εννοιολογικού μοντέλου
Παρέχει ένα μοτίβο επαναλαμβανόμενο αλλά συνεχώς εναλλασσόμενο
Συνδέεται με τη σύγχρονη τεχνολογία
Ενθαρρύνει τον αμοιβαίο σεβασμό εκπαιδευτικού - μαθητή
Απευθύνεται σε μαθητές όλων των δυνατοτήτων

Πρόγραμμα για μελλοντικά σεμινάρια Ιστοριογραμμής

2009-03-11T05:22:00.000-07:00

Στις 21 Μαρτίου 2009

στο ΚΠΕ Ν.Κίου του Ν.Αργολίδας

προσκλήθηκα να διεξάγω βιωματικό εργαστήριο-εισήγηση στα πλαίσια σεμιναρίου β΄επιπέδου για εκπ/κούς Α/θμιας και Β/θμιας εκπ/σης για τη βιολογική γεωργία με τίτλο:

" Ανάπτυξη του θέματος ¨Ο βιολογικός μας λαχανόκηπος" με την προσέγγιση Ιστοριογραμμή"