Τρίτη, 31 Μαρτίου 2009

Ποια βήματα ακολουθούμε για την ιστορία;


Το πρώτο βήμα είναι η έναρξη της ιστορίας προκειμένου να στηθεί το σκηνικό. Υπάρχουν πολλοί τρόποι να εισάγει κανείς τα παιδιά στο σκηνικό της ιστορίας. Ο πιο συνηθισμένος, που ο Egan (1997) προτείνει, είναι διαβάζοντας ένα αφήγημα ή κάνοντας μια ερώτηση στα παιδιά προκαλώντας διάφορες ιδέες τους (καταιγισμός ιδεών). Ακόμη ο Creswell (1997) προτείνει την ανάγνωση ενός γράμματος ή ενός αποσπάσματος. Οι πληροφορίες και οι ιδέες που αναδύονται από τα ερεθίσματα ενός αφηγήματος ή του καταιγισμού ιδεών χρησιμοποιούνται για τη δημιουργία του τόπου. Τα παιδιά φτιάχνουν μία οπτική αναπαράσταση που συχνά είναι μία τοιχογραφία.

Επίσης, ο Egan (1997) προτείνει ότι το αφήγημα μπορεί να είναι γραμμένο από τον εκπαιδευτικό ή επιλεγμένο από ένα βιβλίο ή άλλη έκδοση. Θα πρέπει να δημιουργεί μία εικόνα στο κεφάλι των μαθητών και να περιέχει αρκετές λεπτομέρειες ώστε να προσδιορίσουν το γενικό σχέδιο της σκηνής και κάποιων συγκεκριμένων αντικειμένων. Ενώ θα παρέχει μία πλούσια περιγραφή, η αφήγηση θα πρέπει να αφήνει κάποια ποσοστά στη φαντασία των μαθητών να συμπληρώσουν την εικόνα. Είναι σημαντικό να νιώθουν ότι αυτά δημιουργούν το σκηνικό και όχι ότι ακολουθούν τυφλά την συνταγή κάποιου άλλου. Μία εναλλακτική προσέγγιση για να εισάγει κανείς ένα θέμα είναι μέσω των ερωτήσεων-κλειδιά για να προκύψουν πληροφορίες, οι οποίες θα μπορέσουν να χρησιμοποιηθούν για τη δημιουργία της οπτικής αναπαράστασης. Αυτή θα λειτουργεί ως εργαλείο για τους μαθητές να οπτικοποιούν και να γενικεύουν τις ιδέες τους.

Το επόμενο βήμα είναι η δημιουργία των ηρώων που κατοικούν σε αυτό το μέρος και παίζουν ένα ρόλο στην ιστορία. Όπως περιγράφει ο Bond (1997), οι μαθητές προσδιορίζουν τους χαρακτήρες δημιουργώντας τις φιγούρες τους, φτιάχνοντας τις βιογραφίες τους και συστήνοντάς τους στους υπόλοιπους. Κατά τη διάρκεια της διεργασίας, τα παιδιά αποκτούν το αίσθημα της κοινής δημιουργίας για τους χαρακτήρες τους και όταν ένα συμβάν λάβει χώρα, αποφασίζουν οι ίδιοι πώς θα αντιδράσουν οι χαρακτήρες τους. Πολλές φορές τα παιδιά ταυτίζονται με τους χαρακτήρες και τα προβλήματά τους μέσα από παιχνίδια ρόλων. Ο εκπαιδευτικός καθοδηγεί τη δημιουργία των χαρακτήρων μέσα από μια σειρά ερωτήσεων που βοηθούν τα παιδιά να συνδέσουν τους ανθρώπους με τον τόπο. Σύμφωνα με τους Laughlin και Hartoonian (1997), οι δραστηριότητες σε ένα θέμα είναι ουσιαστικές για να αφομοιώσουν τα παιδιά τις αξίες της κοινότητας, καθώς αντιπροσωπεύουν γεγονότα της καθημερινής ζωής.

Το τρίτο βήμα της ιστορίας είναι το κρίσιμο συμβάν που εισάγει ένα πρόβλημα. Όπως επισημαίνει ο Bruner (1997), ένα συμβάν για να χαρακτηριστεί ως κρίσιμο πρέπει να είναι αμφιλεγόμενο. Μόνο τότε η συζήτηση που προκύπτει μεταξύ των παιδιών θα είναι έντονη και σύνθετη με σκοπό να βρουν λύσεις. Τα συμβάντα εισάγονται παρουσιάζοντας ένα πρόβλημα και κατόπιν ο εκπαιδευτικός απευθύνει ερωτήσεις προς τους μαθητές για να κεντρίσει τη σκέψη τους. Μέσα από αυτή τη διαδικασία τα παιδιά καθοδηγούνται να δομήσουν τα ίδια τη γνώση τους και όχι να μιμούνται κάποιου άλλου τη γνώση. Υπάρχει ωστόσο ένα παράδοξο σε αυτό το σημείο. Αν και οι ερωτήσεις του εκπαιδευτικύ παρέχουν μία σημαντική δομή, τα παιδιά πρέπει να αισθάνονται ελεύθερα να αποφασίζουν για τις απαντήσεις. Με αυτό τον τρόπο τα παιδιά έχουν την αίσθηση ότι ελέγχουν τις λύσεις. Κάτι τέτοιο είναι εφικτό μόνο αν οι εκπαιδευτικοί εμπιστευτούν τους μαθητές να βρουν τις λύσεις και δεχτούν τις αποφάσεις τους είτε είναι οι αναμενόμενες είτε όχι. Σε περίπτωση που οι λύσεις δεν είναι λογικές, ο εκπαιδευτικός μπορεί να απευθύνει ερωτήσεις που θα προκαλέσουν τα παιδιά να αναθεωρήσουν τις ιδέες τους.

Υπάρχουν ποικίλοι τρόποι για να εισάγουμε τα κρίσιμα γεγονότα. Ο Bruner (1997) συστήνει ότι οι πιο κοινοί τρόποι είναι:

· Ένα γράμμα που περιέχει την πληροφορία για το κρίσιμο συμβάν φτάνει.

· Ένα άρθρο εφημερίδας περιγράφει το γεγονός.

· Μία ανακοίνωση από το ραδιόφωνο παρουσιάζει την είδηση για το κρίσιμο συμβάν.

· Το νέο ανακοινώνεται με το σύστημα εσωτερικής επικοινωνίας του σχολείου.

· Μία αφίσα ή μία πινακίδα ανακοινώνει το γεγονός. Μπορούν να τοποθετηθούν πάνω στην τοιχογραφία και να προσελκύσουν την προσοχή των παιδιών. Παράδειγμα μία επιγραφή “Πωλείται” πάνω σε ένα κτίριο ή σε ένα κτήμα, ένα σήμα ρύπανσης πάνω σε ένα ποτάμι ή μία αφίσα που ανακοινώνει τις επικείμενες εκλογές.

· Μία φωτογραφία που δείχνει την κρίσιμη κατάσταση επιδεικνύεται.

· Μία χρονοκάψουλα που περιέχει καίρια πληροφορία ανακαλύπτεται.

· Η άφιξη ενός ξένου, όπως ενός γονιού, ενός επιχειρηματία ή ενός διευθυντή εξυπηρετεί την γνωστοποίηση ενός κρίσιμου γεγονότος.

· Ο εκπαιδευτικός απλά ανακοινώνει το κρίσιμο συμβάν (σ.31).

Το τελικό βήμα της ιστορίας είναι το κλείσιμο της ιστορίας που οφείλει να είναι εντυπωσιακό και ικανοποιητικό για τον εκπαιδευτικό και τους μαθητές.

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Το Σάββατο 21 Μαρτίου έγινε το σεμινάριο Β' επιπέδου για τη βιολογική γεωργία στο ΚΠΕ Ν.Κίου, όπου παρουσίασα με βιωματικό τρόπο τη διαθεματική προσέγγιση της Ιστοριογραμμής. Ευχαριστώ την υπεύθυνη και τα μέλη του ΚΠΕ για την πρόσκληση και τους εκπαιδευτικούς όλων των βαθμίδων που ανταποκρίθηκαν με ιδιαίτερο ενθουσιασμό και αξιολόγησαν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο τη δουλειά μου εκεί και την προσέγγιση αυτή. Θα χαρώ να λάβω μηνύματά τους και μέσα από την ιστοσελίδα αλλά και στην ηλεκτρονική μου διεύθυνση, αν θέλουν κάποια βοήθεια για την εφαρμογή των όσων έζησαν στα σχολειά τους.

Σάββατο, 21 Μαρτίου 2009

Περιγραφή θέματος "Ο τόπος μου χθες και σήμερα"

Θέμα «Η Αιγινα Χθες Και Σημερα»
Είναι ένα νηπιαγωγείο ευρύχωρο και ευήλιο με σκηνή για παραστάσεις. Βρίσκεται στους Αγίους, στο βόρειο τμήμα της Αίγινας και φέτος έχω 12 μαθητές. Το τοπίο εμπνέει για μια ιστορική αναδρομή, αφού στο διάβα σου συναντάς παλιούς μύλους, παλιά αρχοντικά, αναβάτες ποδηλάτων, άμαξες, παλιά κτίρια, κτήματα και παλιές εκκλησίες. Τι πιο ωραίο άλλωστε για τα παιδιά που ξεκινούν τώρα την επίσημη θητεία τους στη μάθηση, να γνωρίσουν το περιβάλλον τους, την ιστορία του τόπου τους, ώστε να τον αγαπήσουν και να τον προστατεύσουν. Επίσης, στόχος του προγράμματος στα πλαίσια της Π.Ε είναι να γνωρίσουν τους παραδοσιακούς τρόπους παραγωγής αγαθών, να εκτιμήσουν τον ανθρώπινο κόπο που απαιτείται και την ενέργεια που δαπανάται κατά τη διάρκεια της όλης διαδικασίας από την παραγωγή μέχρι την κατανάλωση των προϊόντων. Ίσως με αυτό τον τρόπο καλλιεργηθεί μία υπεύθυνη στάση των αυριανών καταναλωτών, που δεν θα επιλέγουν να υπερκαταναλώνουν, αλλά αντίθετα θα συμβάλλουν στην ανακύκλωση των υλικών και στη χρήση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (ήπιων μορφών ενέργειας). Που θα βρίσκουν λύσεις προς την κατεύθυνση της βιώσιμης ανάπτυξης, μίας ανάπτυξης που επιτρέπει στις σύγχρονες γενιές να απολαύσουν χωρίς να στερήσουν τίποτα από τις επερχόμενες γενιές.

Πράγματι, στο τέλος του προγράμματος, τα παιδιά συνειδητοποίησαν το χρόνο και τον κόπο που απαιτεί η παραγωγή αγαθών, ιδιαίτερα τον παλιό καιρό, που οι μηχανές ήταν ανύπαρκτες. Συγχρόνως, συνειδητοποίησαν ότι οι πηγές ενέργειας δεν είναι ατελείωτες και άρα πρέπει να τις χρησιμοποιούμε με προσοχή. Ακόμη, ότι μπορούμε να χρησιμοποιούμε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, όπως τον άνεμο, ή τον ήλιο και ακόμα ότι μπορούμε να επαναχρησιμοποιήσουμε ή και να ανακυκλώσουμε κάποια υλικά. Τα παιδιά που συμμετείχαν στο συγκεκριμένο πρόγραμμα, ένιωσαν υπεύθυνα για ένα καλύτερο μέλλον και πήραν αποφάσεις για αυτό. Έτσι, αποφάσισαν να αλλάξουν τη συμπεριφορά τους στο σπίτι και στο σχολείο. Με άλλα λόγια, να σβήνουν το φως όταν βγαίνουν από ένα χώρο, να μην αφήνουν τη βρύση ανοιχτή, να μην πετούν τα χαρτιά και το γυαλί που ανακυκλώνονται, να μην χρησιμοποιούν προϊόντα μιας χρήσης και να είναι σωστοί καταναλωτές. Για να πείσουν τους γονείς τους για όλα αυτά, τους κάλεσαν να τους παρουσιάσουν την δραματοποίηση της ιστορίας τους, να τους παρουσιάσουν τη λίστα με τις φιλικές συμπεριφορές προς το περιβάλλον, όπως να αντικαταστήσουν τις συμβατές λάμπες με φθορίου, να χρησιμοποιούν ηλιακούς συλλέκτες κ.α

Οι επισκέψεις άρεσαν πολύ στα παιδιά, το σχολείο άνοιξε προς την κοινότητα και η κοινότητα μοιράστηκε με τα παιδιά την ίδια χαρά. Η κυρία που μας φιλοξένησε στο σπίτι της γνώριζε κάποια στοιχεία για τους γονείς των παιδιών όταν αυτοί ήταν παιδιά και ήταν μια όμορφη σύνδεση των γενιών.

Ένας σημαντικός παράγοντας της επιτυχίας σε αυτό το πρόγραμμα, ήταν η συνεργασία με τους γονείς. Από την αρχή, επιδίωξα την εμπλοκή των γονιών στην καθημερινή ζωή του νηπιαγωγείου. Τους ενημέρωνα για τα προβλήματα ή τις ανάγκες της καθημερινής ζωής. Ανέλαβαν να ψήσουν το ψωμί που ζυμώσαμε, να μας συνοδεύσουν στις εξόδους μας, να μας βοηθήσουν στο φύτεμα.


Πρώτο επεισοδιο
Είναι μέσα Οκτωβρίου. Έχω γνωριστεί με τα παιδιά και πιστεύω ότι μπορούν να ανταπεξέλθουν στις απαιτήσεις ενός προγράμματος που βασίζεται στις αρχές της Ιστοριογραμμής. Μία ενδιαφέρουσα εκκίνηση είναι ένα γράμμα που φτάνει στο νηπιαγωγείο από ένα ηλικιωμένο πια ζευγάρι, το οποίο ζούσε στην Αίγινα πριν από 50 περίπου χρόνια, πριν μετακομίσει στον Πειραιά. Περιγράφουν κάπως τη ζωή τους εκείνα τα χρόνια, πώς ήταν το τοπίο, ποια μέσα μεταφοράς χρησιμοποιούσαν, βάζοντας στο κλίμα εκείνης της εποχής τα παιδιά, αφήνοντας όμως πολλά στοιχεία να συμπληρώσουν με τη φαντασία τους και τις γνώσεις τους. Τέλος, παρακαλούν τα παιδιά να απαντήσουν με ένα γράμμα, με τη βοήθεια της νηπιαγωγού τους, και να τους πληροφορήσουν για τις αλλαγές που έγιναν όλα αυτά τα χρόνια, γιατί θέλουν να ξαναγυρίσουν στον τόπο τους για να ζήσουν τα τελευταία χρόνια της ζωής τους.

Το γράμμα αυτό γίνεται μια πολύ καλή αφορμή για συζήτηση και ξεκινώ με ερωτήσεις προκειμένου να εκμαιεύσω ό,τι σχετικό γνωρίζουν τα παιδιά.
¨Πώς ήταν η Αίγινα όταν οι παππούδες σας και οι γιαγιάδες σας ήταν παιδιά;¨ Τα παιδιά μιλούν για τα χωματένια δρομάκια που διάβαιναν με τα πόδια ή πάνω στα γαϊδουράκια. Περιγράφουν τα σπίτια με τις αυλές και τα ζώα, τα χωράφια, τα δέντρα, τα λουλούδια, τις φωνές των παιδιών. Στην ερώτηση ¨Τι έτρωγαν;¨ τα παιδιά μιλούν για τις καλλιέργειες των κήπων για να εξασφαλίζουν την τροφή τους, το μεγάλωμα ζώων για να ικανοποιούν τις ανάγκες τους για κρέας και γαλακτοκομικά προϊόντα. Ρωτούν τους παππούδες τους ή όποιον ηλικιωμένο άνθρωπο έχουν στο κοντινό τους περιβάλλον και φέρνουν πρόσθετες πληροφορίες για τη ζωή τότε. ¨Θέλετε να γίνουμε αγρότες όπως οι παππούδες μας και να φυτέψουμε λαχανικά;¨
Ζητάμε τη βοήθεια των γονιών και μία μητέρα προθυμοποιείται να μας βοηθήσει ενεργά στο φύτεμα. Αγοράζουμε σπόρους και μικρά φυτά και η δουλειά ξεκινά.





Τα παιδιά αναλαμβάνουν να ποτίζουν ανά δύο τον κήπο και στο τέλος φτιάχνουμε μια ωραία σαλάτα με τα μαρούλια μας και τον άνιθο, που απολαμβάνουμε πολύ.

Στην επόμενη ερώτηση ¨Πώς ήταν τα σπίτια;¨ παρουσιάζουν στοιχεία που γνωρίζουν από επισκέψεις τους στη χώρα της Αίγινας, όπου τα σπίτια είναι παλιά και διατηρούν τα παραδοσιακά χαρακτηριστικά, είναι δίπατα, έχουν στέγες με κεραμίδια, χρωματιστά πορτοπαράθυρα και είναι δίπλα το ένα στο άλλο. ¨Τι θα λέγατε να φτιάξουμε σπίτια όπως ήταν εκείνο τον καιρό;¨. Η πρότασή μου αντιμετωπίζεται με ιδιαίτερο ενθουσιασμό. Τους ζητώ να σχεδιάσουν ατομικά ένα σπίτι πάνω σε χοντρό χαρτόνι από συσκευασίες και κατόπιν το ζωγραφίζουν με πινέλο και πλαστικό χρώμα στο καβαλέτο. Έχουμε μιλήσει για το μέγεθος των σπιτιών, για την προοπτική τους στο χώρο και αποφασίζουμε να τα τοποθετήσουμε στο πίσω μέρος της σκηνής, όπου έχω απλώσει χαρτί μέτρου και έχω βάλει στο πάνω μέρος ένα γαλάζιο πανί που παριστάνει τον ουρανό, υπάρχει η γραμμή του ορίζοντα και στο κάτω μέρος έχω τοποθετήσει μπλε χαρτί γκοφρέ που παριστάνει τη θάλασσα, το λιμάνι της Αίγινας.

¨Τι ζώα υπήρχαν;¨ ρωτώ τα παιδιά. Αυτά συζητούν σε τρεις ομάδες και ανακοινώνουν στους υπόλοιπους τις ιδέες τους και τις σκέψεις τους. Η μία ομάδα συμπληρώνει την άλλη και συμφωνούν να φτιάξουν τα ζώα που υπάρχουν στον αέρα, στη γη και στο νερό ανά ομάδα αντίστοιχα. Τα παιδιά φτιάχνουν με βαμβάκι και χαρτί πρόβατα. Φτιάχνουν ψάρια με χαρτόνι και φιστίκια Αιγίνης ή σελοφάν και σύρμα πίπας ή με εφημερίδα και χρώματα δίνουν όγκο στα ψάρια τους. Φτιάχνουν διάφορα ζωάκια, όπως γάτες, σκύλους, κότες, ποντίκια, γαλοπούλες και κατσίκια με πλαστελίνη, φτερά, οδοντογλυφίδες, σπιρτόξυλα κ.α Ζωγραφίζουν υπέροχα πουλιά, όπως γλάρους και τα τοποθετούν είτε στον αέρα, είτε στην επιφάνεια της θάλασσας.
Στην ερώτηση «Τι φυτά υπήρχαν;» μιλούν για παπαρούνες, τριαντάφυλλα, αγριολούλουδα, δέντρα με φρούτα, ελιές, φιστικιές κ.α Φτιάχνουν δέντρα και λουλούδια. Τους ζητώ να παρατηρήσουν το σκηνικό και να προτείνουν άλλα στοιχεία που θα μπορούσαν να προσθέσουν. Έτσι μπαίνουν τα φυσικά στοιχεία, όπως ήλιος, σύννεφα, βουνά. Ο ήλιος φτιάχνεται από φελιζόλ και ζωγραφίζεται σε όμορφους τόνους του κίτρινου και πορτοκαλί. Τα βουνά φτιάχνονται από γκοφρέ χαρτί σε χρώμα καφέ, αφού το τοπίο έχει τοποθετηθεί σε χρόνο φθινοπώρου.






Στο τέλος του πρώτου επεισοδίου πραγματοποιήσαμε κάποιες επισκέψεις, ώστε τα παιδιά να έχουν την ευκαιρία να παρατηρήσουν προσεκτικά και να ερευνήσουν στοιχεία του παρελθόντος, όπως ένα ερειπωμένο εργαστήρι κεραμικής, όπου έφτιαχναν κάποτε τα φημισμένα Αιγινίτικα κανάτια, ένα ερειπωμένο ανεμόμυλο, όπου μέσα από την υποβολή ερωτήσεων-κλειδιών, τα παιδιά ανακάλυψαν τη χρήση του ανέμου ως μία πηγή ενέργειας. Επίσης, επισκεφτήκαμε στοιχεία του σήμερα, όπως μία φάρμα, όπου ένας ηλικιωμένος καλλιεργούσε ντομάτες και πατάτες και μεγάλωνε γαλοπούλες, κότες και κουνέλια. Τότε συνειδητοποίησα την αξία της σύγκρισης του μοντέλου με το αληθινό και μάλιστα αυτό μπορεί να γίνει όχι μόνο στο τέλος του προγράμματος.











Δεύτερο επεισόδιο

Φτάνουμε στο δεύτερο επεισόδιο που αφορά στους κατοίκους της Αίγινας του χθες. Τώρα έχουμε ένα όμορφο σκηνικό της Αίγινας αλλά χρειάζεται ανθρώπους να το κατοικήσουν. Οι ερωτήσεις-κλειδιά που απευθύνω στα παιδιά με λογική σειρά είναι:

¨Ποιοι ζουν σ’αυτό το όμορφο τοπίο που φτιάξαμε;¨. ¨Τι επαγγέλματα κάνουν;¨. Μία λίστα επαγγελμάτων καταγράφεται από τη νηπιαγωγό όπως τα λένε τα παιδιά. Τα παιδιά απαντούν ότι ζουν εκεί ψαράδες, αγρότες, ναυτικοί με τις οικογένειές τους. Τους ζητώ να φτιάξουν μία οικογένεια. ¨Ποιοι την αποτελούν;¨. Αποφασίζουν να φτιάξουν μία οικογένεια αποτελούμενη από το ζευγάρι, τα τέσσερα παιδιά τους, δύο αγόρια και δύο κορίτσια, ένα παππού και μία γιαγιά. Τους ζητώ να χωριστούν σε οχτώ ομάδες και να φτιάξουν μία φιγούρα για τον κάθε χαρακτήρα και να την τοποθετήσουν σε κάποιο σημείο του σκηνικού. Τους εφοδιάζω με χαρτόνια κομμένα σε κύκλους, τρίγωνα, τετράγωνα και ορθογώνια, με κομμάτια από υφάσματα και μαλλί κ.α. Επίσης, τους δίνω μία κλίμακα δηλαδή τους ορίζω ότι το μέγεθος ενός όρθιου ατόμου δεν θα ξεπερνά μία σελίδα φωτοτυπικού.

Στη συνέχεια τους ζητώ να φτιάξουν το βιογραφικό κάθε προσώπου. Να του δώσουν όνομα, ηλικία, επάγγελμα, ενδιαφέροντα και τρεις λέξεις για την προσωπικότητά τους. Έτσι δημιουργήθηκε η οικογένεια του κύριου Βασίλη του ψαρά και της κυρίας Αλεξάνδρας που είναι νοικοκυρά αλλά βοηθά στον κήπο και στα ζώα. Ο κ. Βασίλης είναι 45 χρόνων, είναι καλοφαγάς, παίζει με τα παιδιά του, ανάβει το τζάκι, πηγαίνει βαρκάδα, λέει ιστορίες και φυτεύει. Είναι σοβαρός μα λέει αστεία, θυμώνει με τα παιδιά του όταν κάνουν φασαρία την ώρα που εκείνος κοιμάται. Η κα Αλεξάνδρα είναι λίγο πιο νέα, πηγαίνει βόλτα με τα παιδιά της κι επισκέπτεται φίλους. Μαγειρεύει, και φροντίζει τα παιδιά. Είναι ήσυχη, καλή, παίζει με τα κορίτσια της κούκλες. Ο παππούς της οικογένειας, ο κύριος Παναγιώτης, 70 χρονών, είχε ένα μαγαζάκι αλλά τώρα βοηθά το γιο του, του αρέσει να μαγειρεύει και να λέει παραμύθια στα εγγόνια του. Είναι γλυκός, γελαστός και καλός. Η γιαγιά, η κυρία Διονυσία, 70 χρόνων, πλέκει, μαζεύει χόρτα και πηγαίνει στην εκκλησία. Είναι καλή, γλυκειά και χαρούμενη. Τα παιδιά πηγαίνουν στο σχολείο. Ο μεγάλος γιος, ο Χρίστος, είναι 15 χρονών και πάει στο Γυμνάσιο. Κάνει ποδήλατο, και τρέξιμο με φίλους, παίζει μπάλα με τα αδέρφια του. Είναι καλός, αστείος, έχει πολλούς φίλους. Το δεύτερο αγόρι, ο Παναγιώτης, 5 χρονών, πηγαίνει νηπιαγωγείο, παίζει μπάλα και κάνει ποδήλατο, τρέχει, ακούει παραμύθια από τον παππού. Είναι καλός, ήσυχος, χωρατατζής και περαχτήρι. Το κορίτσι, η Νεκταρία, 15 χρόνων παίζει με τις κούκλες, μήλα με τα αδέρφια της, βοηθά τη μαμά της και διαβάζει βιβλία. Της αρέσουν τα λουλούδια, είναι ρομαντική, ήσυχη και σοβαρή. Το άλλο κορίτσι, η Διονυσία, 7 χρόνων πηγαίνει Α’ Δημοτικού, μαζεύει λουλούδια, κάνει ποδήλατο, παίζει με τις κούκλες και τους φορά φουστάνια. Είναι ήσυχη, αστεία, γελαστή, καλή, υπάκουη και βοηθά τους άλλους.

Συνεχίζω με ερωτήσεις-κλειδιά όπως :
¨Πώς ζεσταίνονται;¨. ¨Πώς φωτίζονται;¨ ¨Πώς μαγειρεύουν;¨ ¨Τι είδους ενέργεια χρησιμοποιούν; ¨Πώς επικοινωνούν;¨ ¨Πώς μετακινούνται;¨ ¨Πώς διασκεδάζουν;¨ Τα παιδιά κάνουν υποθέσεις και συνδυάζουν την υπάρχουσα γνώση τους με την φαντασία τους προκειμένου να απαντήσουν. Βέβαια σε αυτή την ηλικία τα παιδιά δεν έχουν πολλές υπάρχουσες γνώσεις πάνω στο θέμα, γι’ αυτό έχω κάνει την έρευνά μου πριν ξεκινήσω το θέμα και έχω φροντίσει να υπάρχουν στην τάξη παλιά αντικείμενα, βιβλία και φωτογραφικό υλικό για τα τοπικά έθιμα, την καθημερινή ζωή, τα παραδοσιακά επαγγέλματα και ασχολίες για να ανατρέχουν όποτε διαπιστώσουν ότι χρειάζονται να βρουν νέες πληροφορίες. Παράλληλα υπάρχουν διάφορα σχετικά αντικείμενα και υλικά για να δημιουργήσουν με αφορμή όσα ακούνε. Υπάρχουν για παράδειγμα λάμπες πετρελαίου για να τις ζωγραφίσουν, παλιά μαγειρικά σκεύη για να εκτελέσουν μία παραδοσιακή συνταγή της γιαγιάς του Κώστα. ¨Πώς μπορούμε να μάθουμε περισσότερα;¨ τους ρωτώ. Να βρούμε κι άλλα βιβλία σχετικά με την Αίγινα, να δούμε φωτογραφίες που θα φέρουν τα παιδιά από τους παππούδες τους, να καλέσουμε έναν γνωστό ηλικιωμένο για να του απευθύνουμε ερωτήσεις. Μία γνωστή κυρία είναι πολύ πρόθυμη να απαντήσει στις ερωτήσεις των παιδιών και μάλιστα τα καλεί

να την επισκεφθούν στο σπίτι της, για να δουν με τα ίδια τους τα μάτια πώς ήταν ένα σπίτι πριν από πολλά χρόνια, αφού διατηρεί το σπίτι της σχεδόν σε εκείνη την κατάσταση, με το τζάκι, τα ταψιά, το σίδερο με κάρβουνα, τις θήκες για τα πιάτα φτιαγμένες από κουβαρίστρες και το παραδοσιακό κέντημα, το κοπανέλι.










Γυρνώντας στο νηπιαγωγείο συμφωνούμε να φτιάξουμε ένα άλμπουμ με τις φωτογραφίες από την επίσκεψή μας, περιγράφοντας τι είδαμε και τι μάθαμε.


Τρίτο επεισόδιο

¨Πώς είναι άραγε μία συνηθισμένη μέρα της οικογένειας του κυρ Βασίλη;¨ Τα παιδιά σε ομάδες συζητούν και μας ανακοινώνουν με τους αντιπροσώπους τους τις ιδέες τους. Φτιάχνουμε μια ιστορία που συνδυάζει τις ιδέες όλων των ομάδων και τους ζητώ να διαλέξουν ένα ρόλο και να ζωντανέψουν μία ημέρα της οικογένειας. Πράγματι ζωντανεύουν μία μέρα συνηθισμένη, όπου ο πατέρας ψαρεύει, η μητέρα μαγειρεύει, η γιαγιά θέλει να πάει να μαζέψει χόρτα. Τα παιδιά γυρίζουν από το σχολείο και ο παππούς τα υποδέχεται κοντά στο τζάκι. Αποφασίζουν να πάνε οι άντρες για ψάρεμα και οι γυναίκες της οικογένειας να μαζέψουν χόρτα και λουλούδια στην εξοχή κοντά στη θάλασσα. Τα παιδιά βιώνουν κάποιες καταστάσεις που είτε γνωρίζουν και τις προβάλλουν μέσα από το προσωπείο του ρόλου τους είτε είναι νέες για αυτά.



Τέταρτο επεισόδιο

Με δική μου πρωτοβουλία εισάγω ένα κρίσιμο γεγονός , που είναι ένα ταξίδι στο μέλλον, ώστε τα παιδιά να βιώσουν τις αλλαγές που έγιναν περνώντας από το χτες στο σήμερα.
¨Φανταστείτε ότι το αγόρι της οικογένειας πέφτει για ύπνο και ονειρεύεται ότι ταξιδεύει στο μέλλον και φτάνει στο σήμερα. Βρίσκεται σε ένα σύγχρονο σπίτι και οι απορίες του είναι πολλές σχετικά με όσες αλλαγές βλέπει. ¨Τι αλλαγές υπάρχουν σήμερα σε σχέση με τον παλιό καιρό; Πώς έχει αλλάξει η ζωή; Ο πατέρας της οικογένειας ακόμα ψαρεύει προκειμένου να ζήσει την οικογένειά του; Καλλιεργούν ακόμη; Χρησιμοποιούν λάμπα πετρελαίου; Και συνεχίζω τις ερωτήσεις προκειμένου να διευκολύνω τον προβληματισμό των παιδιών και τη διεξαγωγή συμπερασμάτων. Παράλληλα υπάρχουν διαθέσιμες εικόνες με παλιά και νέα αντικείμενα του σπιτιού, με παλιά και σύγχρονα επαγγέλματα και ασχολίες για να τις ταξινομήσουν και γενικότερα, να κάνουν κάποιες δραστηριότητες προκειμένου να κατανοήσουν καλύτερα τις διαφορές μεταξύ του παλιού καιρού και του σήμερα.

Ξαφνικά, ενώ το όνειρο του παιδιού συνεχίζεται, γίνεται διακοπή ρεύματος. ¨Τι συμβαίνει;¨, ¨Τι σταματά να δουλεύει στο σπίτι;¨, ¨Πότε ήταν καλύτερα τότε ή τώρα;¨ Οι ομάδες συζητούν σχετικά με τα θετικά και τα αρνητικά του παλιού καιρού και της σημερινής ζωής.

¨Τι μπορούμε να κάνουμε ώστε να ζούμε και να απολαμβάνουμε τα καλά της σύγχρονης τεχνολογίας χωρίς το φόβο ότι θα μας λείψουν κάποια στιγμή;’ Φτιάχνουμε μία λίστα εστιάζοντας στην ορθολογική χρήση της ενέργειας, όπως να μη σπαταλάμε το νερό γιατί υπάρχει έλλειψη νερού και ακόμη εστιάζοντας στη χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, όπως τη χρήση του ήλιου ή του αέρα για να παράγουμε ενέργεια. H επίσκεψή μας στον παλιό ανεμόμυλο, βοήθησε τα παιδιά να συνειδητοποιήσουν ότι «παλιά χρησιμοποιούσαν τη δύναμη του αέρα για να αλέσουν το σιτάρι». ¨Μήπως μπορούμε να κάνουμε και σήμερα κάτι παρόμοιο;¨ Η συζήτησή μας αυτή καταλήγει στην καταγραφή μίας λίστας πραγμάτων που ¨μπορώ να κάνω¨ και μίας λίστας πραγμάτων που ¨δεν πρέπει να κάνω¨ για το περιβάλλον, όπως τα αντιλαμβάνονται τα παιδιά.



Πέμπτο επεισόδιο

¨Τι λέτε να καλέσουμε τους γονείς και να τους παρουσιάσουμε όσα κάναμε αυτό τον καιρό;¨ Τα παιδιά ενθουσιάζονται στην ιδέα ότι θα μάθουν στους γονείς τους τα νέα πράγματα που εκείνα έμαθαν. Τα παιδιά παίζουν μια καθημερινή σκηνή από τη ζωή της οικογένειας, η μητέρα σιδερώνει με το σίδερο με τα κάρβουνα, ο παππούς ανακατεύει το φαγητό μέσα στο χάλκινο ταψί πάνω στο τζάκι. Τα παιδιά έρχονται από το σχολείο και το μικρό αγόρι γέρνει να ξεκουραστεί. Ονειρεύεται πως ξυπνά στο σπίτι του, μόνο που έχει γίνει ένα σύγχρονο σπίτι. Υπάρχει τηλέφωνο, το φως ανάβει με το πάτημα ενός διακόπτη, η μαμά αντί να κεντά βλέπει τηλεόραση και ξεφυλλίζει περιοδικά, ο μπαμπάς δουλεύει σερβιτόρος σε ένα εστιατόριο στην Αίγινα. Ξαφνικά κόβεται το ρεύμα και τα πάντα σταματούν να δουλεύουν. Το παιδί παραξενεύεται και με το διάλογο που έχει με τους άλλους φαίνονται οι διαφορές του χθες και του σήμερα. Το παιδί ξυπνά και η ιστορία τελειώνει αφήνοντας έναν προβληματισμό σε όσους την παρακολούθησαν. Τα παιδιά όμως έχουν καταλήξει σε κάποιες αποφάσεις σχετικά με το τι πρέπει και τι δε πρέπει να κάνουν και συμβουλεύουν τους γονείς τους. Διαβάζω στους γονείς τον κατάλογο που έχουμε γράψει με τα παιδιά και συνεχίζει συζήτηση μαζί τους.

Τα παιδιά έχουν εκθέσει την αφίσα με τα όσα έμαθαν, το φωτογραφικό άλμπουμ και τα έργα που δημιούργησαν κατά τη διάρκεια του θέματος.

Την άλλη μέρα όταν έρχονται στο σχολείο τους λέω: ¨Ξεχάσαμε να απαντήσουμε στο γράμμα του κυρ-Θόδωρου και της κυρα-Μαρίας. ¨Θα θέλατε να τους γράψουμε ένα γράμμα;¨, ρωτώ τα παιδιά. Με μεγάλη χαρά ανταποκρίνονται στην πρόταση. ¨Ποιες αλλαγές θα τους περιγράψουμε;¨. Τους καλώ να κάνουμε ένα νοητό ταξίδι από την αρχή ως το τέλος του θέματος. Λένε ό,τι θεωρούν σημαντικό και το καταγράφω. ¨Τι λέτε για αυτές τις αλλαγές;¨ Οι απαντήσεις τους ποικίλλουν και αποφασίζουμε να τις καταγράψουμε όλες στο γράμμα ονομαστικά. Είναι ένας τρόπος να αξιολογηθεί το τι έμαθαν τα παιδιά, πώς ένιωσαν και τι συμπεράσματα έβγαλαν. Στο τέλος γράφω το γράμμα όπως μου το λένε, φροντίζοντας βέβαια να ανταποκρίνεται σε όσα σημαντικά έχουν ήδη αναφέρει.



ΟΡΓΑΝΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΜΑΤΟΣ «Η Αίγινα Χθες Και Σήμερα»
Επεισόδια ιστορίας
Ερωτήσεις-κλειδιά
Πιθανές δραστηριότητες
Οργά-νωση
Στόχοι Π.Ε-Αναλ. Προγρ.
Υλικά / Πηγές

Α.
ΤΟ ΓΡΑΜΜΑ -
Η ΠΑΛΙΑ ΑΙΓΙΝΑ
1. Πώς ήταν η Αίγινα όταν οι παππούδες σας και οι γιαγιάδες σας ήταν παιδιά;
Ανάγνωση του γράμματος ως ερέθισμα για συζήτηση. Συζήτηση με παιδιά για διάγνωση των όσων ήδη γνωρίζουν
Τάξη
Να συμμετάσχουν σε συζήτηση με αφορμή ένα γράμμα.
Να μοιραστούν με τους άλλους όσα γνωρίζουν για το θέμα
Γράμμα, φάκελος, γραμματόσημα

2. Τι έτρωγαν;
Φυτεύουμε κήπο
Τάξη
Να αναπτύξουν την ικανότητα του φυτέματος και της φροντίδας ενός φυτού
Σπόροι, χώμα, μικρά φυτά, νερό, σκαλιστήρια, κοπριά

3. Πώς ήταν τα σπίτια;
Συζήτηση σε ομάδες
Ομάδες
Να συζητήσουν και να ακούσουν τους άλλους
Χαρτί, μολύβι

4. Τι θα λέγατε να φτιάξουμε σπίτια όπως ήταν εκείνο τον καιρό;
Ατομική κατασκευή-ζωγραφική σπιτιού. Τοποθέτηση στο ταμπλώ

Άτομα
Να ερευνήσουν
Να παρατηρήσουν, να απεικονίσουν τις ιδέες τους, να συγκρίνουν
Χαρτόνι συσκευασίας, τέμπερες, πινέλα, κόλα ή πινέζες ή καρφί-τσες

5. Τι ζώα υπήρχαν;
Συζήτηση σε ομάδες. Ταξινόμηση ζώων σε αυτά του αέρα-γης-θάλασσας. Κατασκευή ζώων. Τοποθέτηση στο ταμπλώ
Ομάδες
Να ανταλλάξουν γνώσεις, να ταξινομήσουν, να κατασκευά-σουν
Χαρτί, μολύβι.
Χαρτόνιαχρώματα, φλούδια από φιστίκια Αιγίνης, ζελατίνεςσύρμα πίπας, βαμβάκι, οδοντο-
γλυφίδες.κ.α

6. Τι φυτά υπήρχαν;
Συζήτηση σε ομάδες. Κατασκευή φυτών. Τοποθέτηση.
Ομάδες
Να εκφράσουν τις υποθέσεις τους και τις γνώσεις τους, να ερευνήσουν
Χαρτί, μολύβι.
Πλαστελίνες, γκοφρέ χαρτί, κ.α

7.Τι άλλα στοιχεία υπάρχουν στο τοπίο μας;
Συζήτηση σε ομάδες. Κατασκευή άλλων στοιχείων πχ βουνά, ήλιος, σύννεφα κ.α
Ομάδες
Να συνθέσουν μία εικόνα
Χαρτί, μολύβι
Φελιζόλ, τέμπερες, γκοφρέ, πινέλα κ.α

8. Πώς μπορούμε να μάθουμε αν αυτά που συζητήσαμε είναι πραγματικά;
Προτάσεις παιδιών για σύγκριση του μοντέλου με το αληθινό. Προκύπτουν επισκέψεις προς και από. Λίστα ερωτήσεων
Τάξη
Ομάδες
Να προτείνουν, να συγκρίνουν
Να επισκεφτούν και να παρατηρήσουν, να ετοιμάσουν ερωτήσεις και να τις απευθύνουν
Χαρτί, μολύβι
Β.
ΟΙ ΚΑΤΟΙΚΟΙ
1.Ποιοι ζουν σ’αυτό το όμορφο τοπίο που φτιάξαμε;
Καταιγισμός ιδεών. Καταγραφή τους
Τάξη
Να εκφράσουν τις ιδέες τους
Να συνδέσουν τον προφορικό με το γραπτό λόγο
Χαρτί, μολύβι

2. Με τι ασχολούνται καθημερινά; Τι επαγγέλματα κάνουν;
Συζητούν για τις ασχολίες, για τον τρόπο παραγωγής αγαθών, για τα παραδοσιακά επαγγέλματα
Ταξινομούν εικόνες με παλιές και σύγχρονες ασχολίες και επαγγέλματα
Φτιάχνουν πήλινα κανάτια
Ομάδες
Να κατανοήσουν τον κόπο για την παραγωγή αγαθών. Να γνωρίσουν τα παραδοσιακά επαγγέλματα. Να φτιάξουν με πηλό
Βιβλία, εικόνες, συνεντεύξεις
Εικόνες, πηλός

3. Φτιάξτε μία οικογένεια. Ποιοι την αποτελούν; Φτιάξτε μία φιγούρα για τον κάθε χαρακτήρα και να την τοποθετήστε τις σε κάποιο σημείο του τοπίου
Τα παιδιά αποφασίζουν για τα μέλη της οικογένειας. Συζήτηση για την έννοια της προοπτικής και τις διαστάσεις των ηρώων (μέγεθος Α4 για όρθιο άνθρωπο)
Ομάδες
Να αποφασίσουν. Να αναλάβουν ένα έργο ως ομάδα
Να κατασκευά-σουν μια φιγούρα με βάση δοσμένη κλίμακα
Χαρτόνια ψαλίδια, κομμάτια από μαλλιά πλεξίμα-τος και από υφάσμα-τα, κουμπιά κ.α

4. Δώστε σε κάθε πρόσωπο όνομα, ηλικία, ασχολία, ενδιαφέροντα, 3 λέξεις για το χαρακτήρα του
Κατά ομάδα αναλαμβάνουν από ένα χαρακτήρα και τον ζωντανεύουν. Η νηπιαγωγός καταγράφει τις ιδέες.
Ομάδες
Να φτιάξουν ένα βιογραφικό
Να συνδέσουν τον γραπτό με τον προφορικό λόγο
Χαρτιά, μολύβια

5. Πώς ζεσταίνονται;



Τα παιδιά κάνουν διάφορες υποθέσεις που κατόπιν θα δοκιμάσουν την ορθότητά τους
Φτιάχνουν ένα τζάκι με κολλάζ
Τάξη




Ομάδες
Να υποθέσουν και να ελέγξουν για την ορθότητα των υποθέσεών τους. Να φτιάξουν με την τεχνική κολλάζ ένα τζάκι
Φωτογραφίες με τζάκια, βιβλία σχετικά με την Αίγινα.
Χαρτιά διάφορα, κόλλες, ψαλίδια

6. Πώς φωτίζονται;

Συνεχίζουν να συνδυάζουν τις υπάρχουσες γνώσεις με τη φαντασία. Ζωγραφίζουν λάμπες
Τάξη




Ζευγά-ρια
Να συνδυάσουν τη γνώση με τη φαντασία
Φωτογραφίες με λυχνάρια λάμπες λαδιού & πετρε-λαίου

7. Πώς μαγειρεύουν;

Υποθέτουν, αργότερα θα δοκιμάσουν και θα βγάλουν συμπέρα-σμα. Μαγειρεύουν
Ομάδες
Να βγάζουν συμπεράσματα να εκτελέσουν μια συνταγή της γιαγιάς
Φωτογραφίες με μαγειρικά σκεύη, σκεύη, συνταγή,υλικά

8. Πώς επικοινωνούν;

Αναφορά σε γράμματα, ταχυδρομεία. Αφορμή για θεατρικό παιχνίδι.
Τάξη
Να κατανοήσουν ότι οι άνθρωποι χρησιμοποιού-σαν το γραπτό λόγο ως ένα τρόπο επικοινωνίας
Γράμμα-τα , κάρτες, γραμμα-τόσημα, τσάντα και καπέλο ταχ/μου

9. Πώς μετακινούνται;
Αναφορά σε άμαξες, γαϊδουράκια, καράβια
Παιχνίδι «Οι άμαξες». Ταξινο-μούν εικόνες με παλιά & σύγχρονα μέσα μεταφοράς
Τάξη




Ομάδες
Να γνωρίσουν τα παραδοσιακά μέσα μεταφοράς
Σχετικές φωτογρα-φίες

10. Πώς διασκεδάζουν;
Μιλούν για τις μεγάλες γιορτές και τα έθιμα. Δραματοποίηση ενός εθίμου
Ομάδες
Να γνωρίσουν τα έθιμα του τόπου τους και να τα βιώσουν
Βιβλία με τοπικά έθιμα, αντικείμε-να κ.α

11. Πώς μπορούμε να μάθουμε περισσότερα;
Πρόσκληση κάποιου ηλικιωμένου για να τον ρωτήσουν και να συζητήσουν. Επίσκεψη σε κάποιο σπίτι παλιό
Δημιουργία φωτο-άλμπουμ
Ομάδες.



Τάξη
Να μάθουν να ετοιμάζουν ερωτήσεις και να τις εκφράζουν. Να έχουν άμεση επαφή με το θέμα μελέτης Να αναθεωρή-σουν
Χαρτιά, μολύβια, φωτογραφική μηχανή


Χαρτόνιακόλλες, ψαλίδια
Γ. Η ΚΑΘΗΜΕΡΙ-ΝΗ ΖΩΗ ΣΤΗΝ ΑΙΓΙΝΑ ΤΑ ΠΑΛΙΑ ΧΡΟΝΙΑ
1. Πώς είναι άραγε μία συνηθισμένη μέρα της οικογένειας;
Φαντάζονται μια ημέρα της οικογένειας. Καταγραφή ιδεών από νηπιαγωγό
Ομάδες
Να διαμορφώσουν μία κατάσταση
Χαρτί, μολύβι

2. Τι θα λέγατε να γίνετε εσείς τα μέλη της οικογένειας και να ζήσετε μια μέρα όπως τη ζει η οικογένεια που φτιάξατε;
Συζητούν για τις ασχολίες των
μελών της οικογέ-νειας.
Τα παιδιά μπαίνουν σε ρόλους και δραματοποιούν μία ημέρα της οικογένειας
Τάξη
Να βιώσουν μία άλλη πραγματικότη-τα από αυτή που ζουν
Παλιά αξεσου-άρ,
εικόνες καθημερινής ζωής
Ρούχα, αξεσου-
άρ
Δ. ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΟ ΣΗΜΕΡΑ
1.Φανταστείτε ότι το αγόρι της οικογένειας αποκοιμάται και ονειρεύεται ότι ταξιδεύει στο μέλλον και φτάνει σε ένα σύγχρονο σπίτι.
Κατευθυνόμενος αυτοσχεδιασμός. Ένα παιδί μπαίνει στο ρόλο του αγοριού και παίζει τη σκηνή. Συζητούν για το τι διαφορετικό θα δει στο σπίτι αυτό.
Ταξινομούν εικόνες με παλιά και νέα αντικείμενα
Τάξη








Ομάδες
Να συζητήσουν και να κατανοήσουν τις διαφορές του χθες με το σήμερα στον οικιακό εξοπλισμό
Εικόνες με παλιά και νέα αντικείμενα του σπιτιού

2. Τι αλλαγές υπάρχουν γενικά σήμερα από τον παλιό καιρό στον τρόπο που ζούμε;
Συζητάμε για τα πράγματα που υπάρχουν σήμερα στο σπίτι σε σχέση με ό,τι υπήρχε παλιά. Τα νέα επαγγέλματα κ.α
Ομάδες
Να συζητήσουν και να κατανοήσουν τις διαφορές του σήμερα από το χθες στον τρόπο ζωής
Εικόνες με ασχολίες και επαγγέλ-
ματα του χθες&του σήμερα

3. Ξαφνικά, ενώ το όνειρο του παιδιού συνεχίζεται, γίνεται διακοπή ρεύματος. Τι συμβαίνει; Τι σταματά να δουλεύει στο σπίτι;
Τα παιδιά διατυπώνουν τις σκέψεις τους και συζητούν.
Κόβουν και κολλούν εικόνες ηλεκτρικών συσκευών σε σχε-διασμένο σε χαρτόνι σπίτι με τα δωμάτιά του
Τάξη



Ομάδες
Να διατυπώ-σουν τις σκέψεις τους και να συζητήσουν Να συνειδητοποιήσουν τις αυξα-νόμενες ανάγκες σε ενέργεια και ότι αυτή δεν είναι ατελείωτη
Φυλλά-δια με ηλεκτρι-κά είδη, ψαλίδια, κόλλες, σχέδιο σπιτιού

4. Πότε ήταν καλύτερα τότε ή σήμερα;
Σε δύο ομάδες συζητούν για τα υπέρ και τα κατά της σύγχρονης ζωής
Δύο ομάδες
Να μάθουν να επιχειρηματολογούν
Χαρτί, μολύβι

5. Τι μπορούμε να κάνουμε ώστε να χαιρόμαστε τα καλά της σύγχρονης τεχνολογίας χωρίς το φόβο μήπως τελει-
ώσουν;
Ταξινομούν εικόνες που δείχνουν ενέργειες φιλικές και μη φιλικές προς το περιβάλλον
Ομάδες
Να μάθουν να δρουν φιλικά προς το περιβάλλον
Εικόνες

6. Θέλετε να επισκεφθούμε έναν παλιό ανε-μόμυλο; Γιατί τον χρησιμο-ποιούσαν παλιά οι άνθρωποι;
7. Μπορούμε
σήμερα να κάνουμε κάτι παρόμοιο;
Επισκέπτονται τον ανεμόμυλο και βλέπουν πώς είναι. Τον σχεδιάζουν. Αφόρμηση για προβληματισμό σχετικά με την αξιοποίηση της δύναμης του αέρα
Τάξη
Να μάθουν για τα θετικά της χρήσης της αιολικής ενέργειας
Εικόνες ανεμόμυ-λων Χαρτιά, χρώματα
Ε. ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΓΟΝΙΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ ΦΟΡΕΩΝ – ΤΟ ΓΡΑΜΜΑ

1.Τι λέτε να καλέσουμε τους γονείς και να τους παρουσιάσου-με όσα κάναμε αυτό τον καιρό;
2. Θα θέλατε να απαντή-σουμε στο γράμμα;
3.Ποιες αλλα-γές θα τους περιγράψουμε;
4. Τι λέτε για αυτές τις αλλαγές;
Προετοιμάζουν προσκλήσεις και την παρουσίαση με ένα δρώμενο
Φτιάχνουν αφίσες με όσα έμαθαν
Εκθέτουν τις φωτογραφίες και ό,τι δημιούργησαν


Κάνουν ένα νοητό ταξίδι από την αρχή ως το τέλος του θέματος και λένε ό,τι θεωρούν σημαντικό
Ομάδες





Τάξη




Τάξη
Να μάθουν πώς γράφεται μία πρόσκληση, πώς να παρουσιάσουν τη δουλειά τους
Να αναθεωρήσουν όσα έμαθαν και τον τρόπο που τα έμαθαν

Χαρτιά, μολύβια Χαρτόνια
χρώματα, κόλλες, ψαλίδια, παλιά αξεσου-
άρ κ.α


Χαρτί, μολύβι, γραμμα-τόσημα, φάκελο





Παρασκευή, 20 Μαρτίου 2009

Σεμινάρια και συνέδρια με θέμα την Ιστοριογραμμή

Κατόπιν πρόσκλησης απο ΚΠΕ, Πανεπιστήμια, Υπεύθυνους Περιβ. εκπ/σης έκανα γνωστή την Ιστοριογραμμή σε εκπ/κούς όλων των βαθμίδων και συμμετείχα σε συνέδρια:
1999 Οργάνωση και διεξαγωγή σεμιναρίου για νηπιαγωγούς του νομού Καβάλας με
θέμα την εφαρμογή της προσέγγισης της Ιστοριογραμμής στην Π.Ε.

1999 Ομιλία στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας σε νηπιαγωγούς και
δασκάλους με θέμα “Η προσέγγιση ‘Ιστοριογραμμή’ για την
προσέγγιση περιβαλλοντικών εννοιών στο νηπιαγωγείο”


1999 Ομιλία στο 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης με θέμα:
«Μέθοδος Storyline ή ‘Ιστοριογραμμή’: μια μεθοδολογική πρόταση για τη
διδασκαλία περιβαλλοντικών θεμάτων στο νηπιαγωγείο»

1999 Οργάνωση και διεξαγωγή σεμιναρίου για νηπιαγωγούς στο Κέντρο
Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Κόνιτσας με θέμα «Η μέθοδος
Ιστοριογραμμή για τη διδασκαλία περιβαλλοντικών θεμάτων»


2000 Οργάνωση και διεξαγωγή διήμερου σεμιναρίου για εκπαιδευτικούς όλων των
βαθμίδων εκπαίδευσης στο Πανεπιστήμιο Πατρών με θέμα τη μέθοδο
Ιστοριογραμμής

2000 Ομιλία στο Διεθνές Συνέδριο για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση
με θέμα : «Η αξιολόγηση της μεθόδου Storyline ή Ιστοριογραμμής από

τους εκπαιδευτικούς που τη βίωσαν στα πλαίσια επιμόρφωσής τους
στην Περιβαλλοντική Εκπαίδευση»


2001 Διεξαγωγή σεμιναρίου / βιωματικού εργαστηρίου για νηπιαγωγούς στο Κ.Π.Ε.
Μουζακίου

2001 Διεξαγωγή σεμιναρίου / βιωματικού εργαστηρίου για νηπιαγωγούς
στο Κ.Π.Ε Καστοριάς


2002 Διεξαγωγή σεμιναρίου / βιωματικού εργαστηρίου για νηπιαγωγούς στο νομό
Καβάλας

2003 Συμμετοχή στην έκδοση του ΚΠΕ Μουζακίου με τίτλο Θέματα Π.Ε ΙΙ

2003 Γραπτή ανακοίνωση στο 1o Συμπόσιο για την Π.Ε που οργάνωσε η
Ελληνική Εταιρεία με θέμα ¨Η παραγωγή εκπαιδευτικού υλικού για

την Π.Ε¨

2003 Παρουσίαση της εφαρμογής της Ιστοριογραμμής στην Ελλάδα στο
Διεθνές Συνέδριο της Ιστοριογραμμής στη Δανία


2004 Διδασκαλία του μαθήματος Περιβαλλοντική Εκπαίδευση στο 3ο ΠΕΚ Αθηνών

2004 Απόσπαση στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας στο Τμήμα Προσχολικής
Εκπαίδευσης


2004 Συμμετοχή με γραπτή ανακοίνωση στο 2ο Πανελλήνιο Συνέδριο για
την Π.Ε


2004 Διεξαγωγή σεμιναρίου για εκπαιδευτικούς της Π.Ε.ΕΚ.Π.Ε ¨
Ν.Μαγνησίας με θέμα ¨Η αξιοποίηση της Ιστοριογραμμής στην
Π.Ε


2005 Συμμετοχή με ανακοίνωση σε συνέδριο της ΟΜΕΠ με θέμα: «Ντοσιέ και
βιβλία θέματος: δύο σύγχρονες μορφές αξιολόγησης όπως εφαρμόζονται στην
προσέγγιση Ιστοριογραμμή.

2005 Έκδοση βιβλίου για την Π.Ε με τίτλο «Ιστοριογραμμή Storyline:
Για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση στο Νηπιαγωγείο και τις πρώτες τάξεις

του Δημοτικού» από τις εκδόσεις Ελάτη

2005 Διεξαγωγή σεμιναρίου για εκπαιδευτικούς Α/θμιας εκπ/σης στο
ΚΠΕ Στυλίδας


2005 Διεξαγωγή σεμιναρίου για νηπιαγωγούς στο ΚΠΕ Κόνιτσας

2005 Διεξαγωγή επιμορφωτικού σεμιναρίου στους εκπαιδευτικούς του Πειραματικού
1ου Δημοτικού σχολείου Πορταριάς

2005 Σεμινάριο σε φοιτητές του Παιδαγωγικού Τμήματος Δημοτικής Εκπ/σης του
Παν/μίου Θεσσαλίας για την προσέγγιση Ιστοριογραμμή

2006 Ανακοίνωση στο Συνέδριο της ΕΔΙΦΕ με θέμα ¨Ιστοριογραμμή
(Storyline): μια διεπιστημονική προσέγγιση για την ανάπτυξη
περιβαλλοντικών θεμάτων¨


2006 Διεξαγωγή σεμιναρίου για εκπαιδευτικούς στην Έδεσσα
(διοργάνωση από το ΚΠΕ Νάουσας)


2006 Eισήγηση στο εισαγωγικό σεμινάριο εκπ/κών υπό την οργάνωση
του ΚΠΕ Έδεσσας


2006 Εισήγηση στο σεμινάριο για νηπιαγωγούς που διοργανώθηκε από το
ΚΠΕ Λαυρίου


2006 Δύο ανακοινώσεις στο 4ο Πανελλήνιο Συνέδριο για τις Φυσικές Επιστήμες στην Προσχολική Εκπαίδευση
2007 Διεξαγωγή ημερίδας στην ΟΜΕΠ Αθήνας με θέμα: "Το παιχνιδάδικό μας: μία Ιστοριογραμμή ( Storyline) σχετική με τον καταναλωτισμό και την αγωγή του καταναλωτή στην προσχολική εκπαίδευση¨


2007
Διεξαγωγή επιμορφωτικού σεμιναρίου για εκπαιδευτικούς Α/θμιας
εκπ/σης στο ΚΠΕ Νάουσας


2007 Εισήγηση στο Δ. Έδεσσας με θέμα την «Ιστοριογραμμή: μια
διεπιστημονική προσέγγιση για την ανάπτυξη περιβαλλοντικών
θεμάτων»

2008 Διεξαγωγή επιμορφωτικού σεμιναρίου για εκπαιδευτικούς Α/θμιας

στο Δ. Έδεσσας σε συνεργασία με την Υπευθ. Π.Ε με θέμα "τα παλιά κτίρια της
Έδεσσας" με την προσέγγιση της Ιστοριογραμμής

2008 Διεξαγωγή βιωματικού εργαστηρίου-σεμιναρίου στο ΚΠΕ Μελίτης του Ν. Φλώρινας
με θέμα «Η λίμνη μας» με την προσέγγιση της Ιστοριογραμμής
2008 Διάλεξη-εργαστήριο σε δύο τμήματα τεταρτοετών φοιτητών του Παιδαγωγικού Τμήματος Δημ.Εκπ/σης του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

2009 Διεξαγωγή βιωματικού εργαστηρίου-σεμιναρίου σε εκπ/κούς Α/θμιας και Β/θμιας εκπ/σης στο ΚΠΕ Ν.Κίου του νομού Αργολίδας

2009 Διεξαγωγή βιωματικού εργαστηρίου-σεμιναρίου σε εκπ/κούς Α/θμιας και Β/θμιας εκπ/σης στο ΚΠΕ Βελβεντού του νομού Κοζάνης


Τετάρτη, 18 Μαρτίου 2009

Σεμινάρια Ιστοριογραμμής για όσους ενδιαφέρονται

Όσοι ενδιαφέρονται να παρακολουθήσουν βιωματικά σεμινάρια, ώστε να γνωρίσουν καλύτερα τον τρόπο αυτό δουλειάς, μπορούν να επικοινωνήσουν μαζί μου στην ηλεκτρονική διεύθυνση:
ifiliop7@gmail.com

H γνωριμία μου με την Ιστοριογραμμή Storyline

Μόλις έφθασα στο campus του Πανεπιστημίου Strathclyde, μαγεμένη από το όμορφο περιβάλλον, με τα σκιουράκια να σκαρφαλώνουν στα δέντρα και τους φοιτητές να είναι σκορπισμένοι στην τεράστια πράσινη έκταση, βρήκα τον υπεύθυνο καθηγητή για να συζητήσουμε σχετικά με το θέμα της έρευνας που θα διεξάγω στα πλαίσια των μεταπτυχιακών μου σπουδών.

Σκεφτόμουν να καταπιαστώ με μια σύγκριση μεταξύ των παραδοσιακών μεθόδων διδασκαλίας και μιας μεθόδου βιωματικής και ολιστικής, που ξεκινά από τα ενδιαφέροντα του παιδιού. Εν τω μεταξύ, επισκέφτηκα το διευθυντή του παραρτήματος του WWF, Jim Dunlop, στο campus και πολύ ευγενικά δέχτκε να παρακολουθήσω ως επισκέπτρια κάποια μαθήματα του σεμιναρίου.

Ένα πρωϊνό μπαίνει στην αίθουσα ένας γελαστός, γλυκύτατος τύπος, λίγο ευτραφής μα ευκίνητος. Το όνομά του είναι Steve Bell. Μας χωρίζει σε ομάδες και μας γνωστοποιεί ότι πρόκειται να ιδρυθεί ένα περιβαλλοντικό κέντρο. Μας ζητά να του προτείνουμε ποιο θα ήταν το πιο κατάλληλο μέρος για να το φιλοξενήσει, ποιες προϋποθέσεις πιστεύουμε ότι έπρεπε να εκπληρώνει. Συγκεντρωνόμαστε στις ομάδες μας και συζητούμε. Στη συνέχεια κάθε ομάδα ανακοινώνει στις υπόλοιπες τις προτάσεις της. Ακολουθεί η ερώτηση «ποιοι άνθρωποι είναι απαραίτητοι για να λειτουργήσει το κέντρο;» Καθένας στην ομάδα που έχει κάποια ιδέα την καταθέτει και η σύνθεση παρουσιάζεται στους υπόλοιπους. Τέλος, μας ζητά να φτιάξουμε ένα βιογραφικό για τον κάθε χαρακτήρα. Δηλαδή να του δώσουμε όνομα, ηλικία, επάγγελμα, ενδιαφέροντα και τρία χαρακτηριστικά της προσωπικότητάς του. Ακολουθεί άλλη ερώτηση. «Τι ευχάριστα ή δυσάρεστα περιστατικά μπορεί να συμβούν στο κέντρο;» Και η λίστα των προτεινόμενων συμβάντων από όλες τις ομάδες είναι πλουσιότατη.

Με αυτό τον τρόπο βίωσα για πρώτη φορά τα κύρια συστατικά της προσέγγισης Storyline (Ιστοριογραμμής), που είναι:

Η δημιουργία σκηνικού σε συγκεκριμένο τόπο και χρόνο
Η δημιουργία χαρακτήρων (ανθρώπων ή/και ζώων)
Ένας τρόπος ζωής να ερευνηθεί και
Αληθινά προβλήματα να λυθούν

Ήταν πολύ ενδιαφέρουσα η συνεργασία με άτομα διαφορετικών εθνικοτήτων και διαφορετικής κουλτούρας. Είναι γεγονός ότι η ώρα πέρασε πολύ ευχάριστα και κύλησε σα νεράκι. Ακολούθησε κάποια θεωρία σχετικά με τις αρχές και την επιστημονική βάση της Ιστοριογρμμής.

Στο τέλος πλησίασα το Steve Bell και αυτό ήταν. Έγινα η σκιά του. Ρουφούσα κάθε τι που μου έλεγε σχετικά με την Ιστοριογραμμή. Μου μεταδίδει σιγά σιγά το μοναδικό του πάθος για αυτό τον τρόπο δουλειάς με τα παιδιά αλλά και με τους ενήλικες, αφού η Ιστοριογραμμή προσφέρεται για όλες τις ηλικίες και αυτό φαίνεται στον ενθουσιασμό με τον οποίο συμμετέχουν οι εκπαιδευτικοί όλων των βαθμίδων στα σεμινάρια-εργαστήρια Π.Ε, τα οποία κάνω κατ’επιλογή περιορισμένα τα τελευταία πέντε χρόνια σε όλη την Ελλάδα. Με εφοδιάζει με βιβλία, δικά του και άλλων συνεργατών του και επισκεπτόμαστε σχολεία που εφαρμόζουν την Ιστοριογραμμή. Μαζί μας είναι φοιτήτριες από τη Νορβηγία και Σουηδία, όπου είναι διαδεδομένη η μέθοδος και εκπαιδευτικοί από τη Σουηδία, που επισκέφθηκαν το Steve Bell στα πλαίσια της μετεκπαίδευσής τους. Απαντά στις ερωτήσεις μας με γλαφυρή διήγηση περιστατικών που συνέβησαν στις τάξεις όπου δίδαξε.

Ήξερα ότι η Ιστοριογραμμή ήταν η μέθοδος με την οποία ήθελα να καταπιαστώ στο μεταπτυχιακό μου. Μου είχε εμφυσήσει την αγάπη και την επιθυμία ο ίδιος ο πρωτεργάτης της. Αντί να διαβάσω βιβλία για να λύσω τις απορίες μου, είχα το ζωντανό βιβλίο δίπλα μου, που απαντούσε στην παραμικρή μου απορία. Η Ιστοριογραμμή ανταποκρίνεται σε όλα όσα με κεντρίζουν ως εκπαιδευτικό και τα θεωρώ αποτελεσματικά και κατάλληλα για την ηλικία των μικρών παιδιών. Βασίζεται στη γνωστική θεωρία του εποικοδομητισμού, η οποία σέβεται τις ήδη υπάρχουσες γνώσεις και εμπειρίες του παιδιού και τις λαμβάνει υπ’όψιν γιατί σε αυτές το παιδί προσαρτεί τη νέα γνώση που αποκτά κατά τη διαδικασία μάθησής του. Η Ιστοριογραμμή δίνει έμφαση στην εργασία σε ομάδες (κοινωνικός επικοιδομητισμός) και ξεκινά από το τι γνωρίζουν τα παιδιά στο σύνολό τους γιατί η συνολική γνώση είναι πλουσιότερη από τη γνώση του κάθε παιδιού ξεχωριστά. Ασπάζεται τις σύγχρονες θεωρίες μάθησης που συγκαταλέγουν το παιχνίδι και τη δράση στους βασικούς παράγοντες που βοηθούν τη μάθηση. Βασίζεται στη φαντασία των παιδιών, αφού με αυτή συμπληρώνουν τα κενά της γνώσης τους. Ο συνδυασμός της υπάρχουσας γνώσης και της φαντασίας τους αποτελεί ισχυρό κίνητρο που δημιουργεί στους μαθητές την αίσθηση ότι ελέγχουν τη διαδικασία μάθησής τους. Από την άλλη, η δομή που χαρακτηρίζει τη μέθοδο προσφέρει στο δάσκαλο το διακριτικό έλεγχο της γνωστικής διαδικασίας και της μάθησης των μαθητών του.

Αποφάσισα ποιο θα ήταν το θέμα της μεταπτυχιακής μου εργασίας. ¨Σε τι βαθμό η Ιστοριογραμμή (Storyline) αποτελεί μια κατάλληλη και αποτελεσματική προσέγγιση μάθησης και διδασκαλίας για την Π.Ε. στο Νηπιαγωγείο;¨ Η έρευνα διεξάχθηκε στην Ελλάδα με Έλληνες νηπιαγωγούς και η έρευνα πεδίου (case study) έγινε σε ελληνικό Νηπιαγωγείο. Τα συμπεράσματα της έρευνας ανακοινώθηκαν στο 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε που έγινε στην Αθήνα το 1999. Η προσέγγιση Ιστοριογραμμή έχει γίνει γνωστή σε περισσότερους από 200 εκπαιδευτικούς έως σήμερα με βιωματικό τρόπο στα πλαίσια επιμόρφωσής τους στην Π.Ε.


Η αξιολόγηση από τους Έλληνες εκπαιδευτικούς παρουσιάζει την Ιστοριογραμμή ως μία ιδιαίτερα ολοκληρωμένη και συστηματική προσέγγιση, που καλύπτει σε βάθος το πεδίο γνώσης με το οποίο καταπιάνεται και προτείνει μια νέα φόρμα κι ένα νέο μοντέλο στη διδακτική πρακτική. Εν κατακλείδι, θεωρώ την Ιστοριογραμμή έναν τρόπο οργάνωσης της γνώσης, έναν συστηματικό και ελκυστικό τρόπο εφαρμογής ήδη γνωστών παιδαγωγικών τεχνικών, που ανασυντάσσονται στην υπηρεσία μιας αποτελεσματικότερης διδασκαλίας και μάθησης.

Το 2000 κυκλοφόρησε το βιβλίο μου για την Ιστοριογραμμή με το οποίο προσπαθώ να μοιραστώ με τους συναδέλφους εκπαιδευτικούς την προσωπική μου εμπειρία και ταυτόχρονα να παρουσιάσω το θεωρητικό υπόβαθρο της προσέγγισης. Ίσως βοηθηθούν κάποιοι συνάδελφοι να συνθέσουν ολοκληρωμένα το παζλ ενός περιβαλλοντικού θέματος, ενώνοντας αποτελεσματικά τα κομμάτια που έχουν στη διάθεσή τους λόγω των σπουδών τους, της προσωπικής τους εμπειρίας και των προσωπικών τους ενδιαφερόντων και ταλέντων. Πρόκειται για μία πρώτη προσπάθεια παρουσίασης της Ιστοριογραμμής στον εκπαιδευτικό κόσμο, όπως έως τώρα την έχω γνωρίσει και βιώσει, αφού πρόκειται για μία πολυμορφική και συνεχώς εξελισσόμενη διαδικασία στις διάφορες χώρες στις οποίες εφαρμόζεται. Έχω την πρόθεση να γνωρίσω ακόμα καλύτερα την Ιστοριογραμμή και να μοιραστώ τη νέα γνώση μου και εμπειρία μου με εσάς σε κάποια νέα βιβλιαράκια στα οποία θα αναπτύσσω κάποια θέματα.


Δευτέρα, 16 Μαρτίου 2009

Ο ρόλος του εκπαιδευτικού

Μία από τις πιο ουσιώδεις αρχές του εποικοδομητισμού αποτελεί η πεποίθηση ότι καμία θεμελιώδης ανάπτυξη δεν συμβαίνει όταν η απόκτηση της γνώσης πηγάζει από εξωτερικές πηγές, αλλά μόνο όταν η γνώση είναι αποτέλεσμα της δράσης του ίδιου του παιδιού. Ο Donaldson (1978) υποστηρίζει την άποψη του Piaget, πως αν πούμε σε ένα παιδί τη σωστή απάντηση ή το ανταμείψουμε όταν δώσει τη σωστή απάντηση, αυτό ίσως να είναι μάθηση, αλλά σε καμία περίπτωση δεν πρόκειται για ουσιαστική μάθηση.

Επίσης, ο Wadsworth (1971) συνηγορεί ότι ταυτόχρονα με την αφομοίωση και την προσαρμογή που είναι κληρονομικές ή έμφυτες διαδικασίες, υπάρχουν διάφορες ενεργές δυνάμεις που επιδρούν στην νοητική ανάπτυξη, ανάμεσά τους και η δράση. Η δράση θεωρείται ένα σημαντικό χαρακτηριστικό της Ιστοριογραμμής, επηρεασμένο από τον εποικοδομητισμό. Τα παιδιά έχουν την ευκαιρία να συμμετάσχουν ενεργά κατά την εξέλιξη της ιστορίας.

Η εμπερία αποτελεί άλλο ένα ουσιώδες στοιχείο του εποικοδομητισμού που παρακινεί τα παιδιά να αφομοιώσουν και να προσαρμοσθούν στο περιβάλλον. Όταν τα παιδιά δρουν στο περιβάλλον, χειρίζονται αντικείμενα, κινούνται στο χώρο και εξερευνούν μέσω των αισθήσεών τους, η γνωστική ανάπτυξη προωθείται αποτελεσματικά. Ιδιαίτερα στην ηλικιακή κλίμακα μεταξύ των δύο και έξι ετών, όπως ισχυρίζεται ο Kolb (1984), το παιδί εσωτερικεύει τις πράξεις του, μετατρέποντάς τις σε εικόνες. Πρόκειται για το αναπαραστατικό (representational) στάδιο μάθησης. Το παιδί χειρίζεται τα αντικείμενα και αποκτά εμπειρίες με αποτέλεσμα τη συλλογή εικόνων. Μέσα από αυτές τις εικόνες βλέπει τον κόσμο. Η εμπειρία αποτελεί ένα κεφαλαιώδες συστατικό στην Ιστοριογραμμή. Οι δραστηριότητες που παρέχει, ιδιαίτερα το παιχνίδι ρόλων και η κατασκευή του μοντέλου εξασφαλίζουν ευκαιρίες για την απόκτηση ποικίλων εμπειριών.

Η έννοια του κινήτρου συνιστά ένα ουσιαστικό παράγοντα στη θεωρία μάθησης του εποικοδομητισμού. Με άλλα λόγια, ό,τι παρακινεί το ενδιαφέρον του παιδιού για μάθηση και αλλαγή της συμπεριφοράς του. Το κίνητρο μπορεί να βασίζεται σε εξωτερικές ή εσωτερικές ανάγκες (Wadsworth, 1971). Ο εποικοδομητισμός βασίζεται στην κινητοποίηση που ανταποκρίνεται στις εσωτερικές ανάγκες του οργανισμού. Η διατάραξη της ισορροπίας (disequilibrium) μεταξύ προσαρμογής και αφομοίωσης, σύμφωνα με τον Piaget (Wadsworth, 1979), προσφέρει ένα υψηλού βαθμού κίνητρο για το παιδί να αποκαταστήσει την ισορροπία (equilibrium). Η Ιστοριογραμμή φαίνεται πως παρέχει ένα δυνατό κίνητρο που σέβεται τις εσωτερικές ανάγκες του παιδιού.

Όσο αφορά στο ρόλο του εκπαιδευτικού στη θεωρία μάθησης του εποικοδομητισμού, η συνεισφορά του στην εκπαιδευτική διαδικασία είναι τόσο σημαντική όσο αυτή του παιδιού. Η υψηλή αυτή συνεισφορά αφορά στους εκπαιδευτικούς διαλόγους με τα παιδιά, που στοχεύουν σε μια σειρά από παιδαγωγικές λειτουργίες. Σύμφωνα με την Tamburrini (1978) οι ακόλουθες τρεις είναι υψηλής σημασίας:

α. …παρατηρώντας και ρωτώντας τα παιδιά με τέτοιο τρόπο ώστε να εκμαιεύει διαγνωστικές πληροφορίες

β. …κάνοντας τους μαθητές ικανούς να αντανακλούν στις δραστηριότητές τους και στα συμπεράσματα που έχουν συνάγει, και

γ. …επεκτείνοντας τη σκέψη των μαθητών τους με διάφορους τρόπους (σ.101).

Αυτά είναι μεγίστης σημασίας καθώς υπάρχει μια σύγχυση όσο αφορά την καθοδήγηση και την ανακάλυψη στη μαθησιακή διαδικασία και το ρόλο του εκπαιδευτικού σε αυτές. Όπως τονίζουν οι Fensham, Gunstone και White (1994), στην καθοδήγηση ο ρόλος του εκπαιδευτικού είναι να αποφασίζει για το είδος της καθοδήγησης, την ποσότητα και το χρόνο που θα την παρέχει. Αυτό συνεπάγεται ότι ο εκπαιδευτικός δεν επιτρέπει στους μαθητές να ανακαλύπτουν τη γνώση μόνοι τους, αντίθετα τους καθοδηγεί. Στην βιωματική μάθηση η δραστηριότητα μπορεί να σχεδιάζεται από τον εκπαιδευτικό, αλλά η εμπειρία αναθεωρείται και αναλύεται μετά, ώστε να πραγματοποιείται η μάθηση μέσω της ανακάλυψης. Ένα ουσιαστικό συστατικό της βιωματικής μάθησης είναι η δομή την οποία παρέχει ο εκπαιδευτικός και μέσα στην οποία επιτυγχάνεται η μάθηση. Χαρακτηριστικό παράδειγμα βιωματικής μάθησης είναι η Ιστοριογραμμή με την εξασφάλιση της δομής.

Ο εκπαιδευτικός εμπλουτίζει τις ερωτήσεις του με κάποιο εσωτερικό κίνητρο για να κινητοποιήσει το πραγματικό ενδιαφέρον των παιδιών, ώστε να συμμετάσχουν ενεργά. Από τη στιγμή που τα παιδιά θα αναγνωρίσουν τις ερωτήσεις του δασκάλου ως δικό τους πρόβλημα, θα προσπαθήσουν να βρουν τη λύση του, εκτός αν η λύση του εσωτερικού προβλήματος αποσπαστεί από εξωτερικό κίνητρο. Αυτό σημαίνει ότι υπάρχει ο κίνδυνος για τα παιδιά να ξοδέψουν πολύτιμο χρόνο και προσπάθεια για να εκτιμήσουν τι θα επιθυμούσε ο εκπαιδευτικός, όπως το να θυμηθούν ή να κάνουν πράγματα σε συγκεκριμένο χρόνο και με συγκεκριμένο τρόπο.

Αυτό φαίνεται να εξαλείφεται στην περίπτωση που ο εκπαιδευτικός υιοθετήσει τη θεωρία μάθησης του εποικοδομητισμού. Συγκεκριμένα, στην προσέγγιση της Ιστοριογραμμής η διεργασία της επίλυσης προβλήματος προχωρά με σκοπό την εξέλιξη της ιστορίας, της ιστορίας των παιδιών, και όχι για χάρη του εκπαιδευτικού. Όσο αφορά στα χρονικά όρια τα οποία τίθενται από τον εκπαιδευτιό , παρόλο που δεν είναι τόσο αυστηρά, ωστόσο συμπεριλαμβάνονται στη δομή που χαρακτηρίζει τη μέθοδο Ιστοριογραμμή. Δομή, κατευθυντήριες γραμμές και ξεκάθαρα καθορισμένα όρια φαίνονται να είναι ανεκτίμητα για τους μαθητές και όλα προωθούν την βιωματική μάθηση.

Τέλος, ο Barr (1987) διευκρινίζει ότι τα χαρακτηριστικά μιας προσέγγισης διδασκαλίας και μάθησης που βασίζεται στον εποικοδομητισμό είναι τα εξής:

· Αναλυτικό πρόγραμμα είναι ένας πίνακας ιδεών προς ανακάλυψη στη διάρκεια του χρόνου

· Περιεχόμενο και διεργασία είναι έννοιες αλληλένδετες και αλληλεπιδρούν

· Δίνεται έμφαση στη σκέψη του μαθητή ή sense making

· Ο εκπαιδευτικός οφείλει να αντλεί ιδέες από την πειθαρχία (access powerful ideas from discipline)

· Να συνδέει τη γνώση που πρέπει να διδαχθεί με την εμπειρία του μαθητή

· Οι μαθητές να εμπλέκονται σε αυθεντική δραστηριότητα

· Οι μαθητές να χρησιμοποιούν οι ίδιοι τις ιδέες που θα τους οδηγήσουν να δομήσουν τη νέα γνώση